در هیاهوی ناامنی و طنین شوم ترور در سیستان و بلوچستان، استاندار به درستی ردپای فرهنگ را در عمق میدان دیده، اما گویی در خوانش این متن پیچیده، دچار خطایی راهبردی شده است. ایراد کار آنجاست که وقتی از فرهنگ به مثابه علت العلل ناامنی یاد می‌شود، آن را نه به عنوان یک کل منسجم و زخم خورده، بلکه همچون موجودی انتزاعی و تک‌افتاده از تاریخ تحقیر و فراموشی می‌بینند. این درک ناقص از ریشه ها، خود به مانعی در برابر درمان بدل شده و طی سالیان، فرهنگ را از متن حیات اجتماعی به حاشیه‌ای امن اما بی خاصیت رانده است.

در سال‌های گذشته، گسترش دوره‌های کوتاه‌مدت آموزش هنر با حمایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در شهرهای استان سیستان و بلوچستان، به یک جریان قابل توجه تبدیل شده است. این دوره‌ها با حضور مدرسان استانی و در پاره ای موارد مربیانی گمنام از سایر استان‌ها برگزار می‌شد و در این میان، آموزش بازیگری به دلیل جذابیت ذاتی برای نوجوانان و جوانان، با استقبال بیشتری روبه‌رو بوده است.

مصاحبه اخیر «دکتر حسینعلی شهریاری» را اگر بدون نام گوینده بخوانید، تصور می‌کنید یک فعال اجتماعی یا یک روزنامه‌نگار منتقد در حال توصیف وضعیت سیستان و بلوچستان است؛ کمبود تخت بیمارستانی، کمبود دارو، کمبود پزشک، ضعف بیمه‌ها، عقب‌ماندگی شاخص‌های درمانی، بی‌ثباتی مدیریتی و نبود شایسته‌سالاری. اما گوینده این جملات نه یک منتقد بیرون از ساختار قدرت، بلکه رئیس کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی است؛ کسی که بیش از دو دهه در مجلس حضور داشته و تقریباً در تمام این سال‌ها در مهم‌ترین کمیسیون حوزه سلامت کشور نقش‌آفرین بوده است.

طی دو روز اخیر در اقدامی که در گذشته نيز هنگام بازدید مسئولان کشوری گاهی رخ می داد و واقعیت های موجود در سیستان را آن گونه که هست، نشان نمی دادند؛ این بار «شینا انصاری» رئیس سازمان محیط زیست کشور را برای بازدید از حوضچه تبخیر با وسعت ۶۰۰ هکتار و پر از آب به عنوان بخش احیا شده هامون بردند تا واقعیت امروز تالاب هامون و اثرات بسیار مخرب زیست محیطی ناشی از خشکی آن بر مردم سیستان، پوشیده بماند.

سیستان و بلوچستان را نمی‌توان با همان نسخه‌ای اداره کرد که برای استان‌های کوچک کشور پیچیده می‌شود. این استان با وسعتی کم‌نظیر، فاصله‌های طولانی میان شهرها، بخش‌ها و روستاها و کمبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، شرایطی متفاوت نسبت به بسیاری از نقاط کشور دارد.

ايران، چاره‌اي غير از پيروز شدن بر دشمن در جنگي که آمريکا و رژيم صهيونيستي تحميل کرده‌اند ندارد. پيروزي را مي‌توان در دو بخش نظامي و سياسي در نظر گرفت و به هر يک از اين دو که کم‌هزينه‌تر باشد بايد رضايت داد.

در بخشی از نامه سرگشاده مدیرمسئول دیار عیار خطاب به رییس دانشگاه آزاد سیستان و بلوچستان آمده است: برگزاری امتحانات حضوری در برهه‌ی کنونی که استان و مناطق جنوبی کشور تحت‌الشعاع تهدیدات هوایی و موشکی قرار دارند، چیزی جز تحمیل اضطراب غیرضروری بر دانشجویان نیست. وقتی در نقاط دیگر کشور، شرایط در آرامش نسبی است، اصرار شما بر برگزاری حضوری امتحانات پایان ترم، معنایی جز تبعیض علیه دانشجویانی که در سیستان و بلوچستان گرفتار بحران شده‌اند، ندارد.

در حالی که آسمان سیستان مملو از غبار شده و طوفان‌های گرد و غبار، حیات را در این منطقه مختل کرده است، آمار منتشر شده از سوی دانشگاه علوم پزشکی زابل، فراتر از یک گزارش بهداشتی ساده، بلکه یک زنگ خطر حقوقی و انسانی است. روایت ۱۶۶۵ مراجعه به مراکز درمانی، از جمله ۸۳۸ مورد با عوارض تنفسی و ۴۶۷ مورد با مشکلات قلبی-عروقی، نشان می‌دهد که ما با یک بحران در حال گسترش روبرو هستیم که پاسخ دستگاه‌های متولی به آن، نه‌تنها کافی نیست، بلکه با «ترک فعل» در مدیریت، منجر به افزایش صدمات شده است.

در معادلات پیچیده ژئوپلیتیک منطقه، کریدورهای ترانزیتی دیگر تنها ابزار تجارت نیستند، بلکه ستون‌های فقرات امنیت ملی محسوب می‌شوند. تغییرات ساختاری در ایالت بلوچستان پاکستان طی تنش‌های اخیر (جنگ رمضان) و مسدود شدن مسیر سنتی کویته-زاهدان، نشان داد که وابستگی به مسیرهای غیرقابل کنترل، یک آسیب‌پذیری استراتژیک است. در این میان، اقدام هوشمندانه شرکت راه‌آهن ایران در نرمال‌سازی مسیر زاهدان به میرجاوه، نه تنها یک مدیریت بحران، بلکه یک تغییر پارادایم در مدیریت لجستیک مرزی بود که توانست تهدیدهای امنیتی را به حداقل برساند.

همبستگی را نه در یک‌رنگی اجباری، که در گشودگیِ رواق‌مآبانه در برابر صداهای ناهمساز باید جست. این روزها توهینِ یکی از چهره‌های تندرو به یکی از شخصیت‌های شناخته شده ی اهل سنت، موجی از واکنش‌ها را در فضای مجازی برانگیخت. آنان که علمِ همبستگی برافراشته بودند، گویی هنوز در تصور خامِ خود، همبستگی را با هم‌نواییِ محض اشتباه گرفته‌اند.