اسفندماه ۱۴۰۴، میلیون‌ها بیننده داخلی و خارجی شاهد گفت‌وگوی ویژه خبری از شبکه یک سیما بودند؛ گفت‌وگویی که در آن رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان و مدیرکل حفاظت محیط‌زیست، در برابر افکار عمومی، وعده دادند با انجام اقدامات اجرایی، ظرف سه سال آینده معضل ریزگردهای سیستان را سامان دهند. اکنون نزدیک به شش ماه از آن وعده گذشته است؛ اما پرسش مردم ساده و روشن است: چه اقدامی در میدان انجام شده است؟ 

«مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان » در حالی در اختتامیه نهمین جشنواره مطبوعات از ضرورت جریان‌سازی رسانه‌ای و پیوست رسانه‌ای برای توسعه، سخن گفته که خود به عنوان متولی اصلی فرهنگ و رسانه در استان، در آزمون نهادسازی و اقتصاد رسانه، نمره قبولی دریافت نکرده‌ است. وی در حالی از لزوم تخصص‌گرایی و دوری از سطحی‌نگری دم می‌زند که خود، بانیِ یکی از سطحی‌ترین رویکردهای مدیریتی در شورای اطلاع‌رسانی استان بوده‌ است.

در پسِ هیاهوی رسانه‌ای و وعده‌های پیاپی، آن‌گاه که سیلاب به چاه‌نیمه‌ها راه یافت و اندکی از عطشِ دیرینه‌ی شرب فروکش کرد، گویی پرده‌ای از سکوت بر یکی از بنیادی‌ترین مطالبات مردمان سیستان فرود آمد. خیالِ مدیران و نمایندگان از بابت آبِ شرب، که بی‌گمان حقی اولیه و اضطراری است، آسوده شد اما در همین آسودگیِ زودهنگام، موضوعِ حقابه‌ی کشاورزی و معیشتِ ده‌ها هزار خانوارِ سیستانی به محاق فراموشی سپرده شد.

روز خبرنگار بار دیگر از راه رسید و با خود، آیین‌های تکریم و تجلیل را به همراه آورد. آیین‌هایی که در جای‌جای این سرزمین، از پایتخت تا دورترین استان‌ها، برگزار شد و در آن نهادهای دولتی و حاکمیتی، گردهمایی‌هایی ترتیب دادند و از جمعی از اهالی رسانه قدردانی کردند. اما در میان هیاهوی این مراسم‌ها و درخشش لوح‌های تقدیر، پرسشی بنیادین همچنان بی‌پاسخ مانده است: متر و معیار تجلیل از خبرنگاران چیست؟ آیا شاخصه‌ای عینی و قابل‌ دفاع برای ارجحیت دادن یک خبرنگار بر دیگری وجود دارد، یا آنکه این گزینش‌ها بر مدار سلیقه، رابطه و مصلحت می‌چرخد؟

در هیاهوی ناامنی و طنین شوم ترور در سیستان و بلوچستان، استاندار به درستی ردپای فرهنگ را در عمق میدان دیده، اما گویی در خوانش این متن پیچیده، دچار خطایی راهبردی شده است. ایراد کار آنجاست که وقتی از فرهنگ به مثابه علت العلل ناامنی یاد می‌شود، آن را نه به عنوان یک کل منسجم و زخم خورده، بلکه همچون موجودی انتزاعی و تک‌افتاده از تاریخ تحقیر و فراموشی می‌بینند. این درک ناقص از ریشه ها، خود به مانعی در برابر درمان بدل شده و طی سالیان، فرهنگ را از متن حیات اجتماعی به حاشیه‌ای امن اما بی خاصیت رانده است.

در سال‌های گذشته، گسترش دوره‌های کوتاه‌مدت آموزش هنر با حمایت اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی در شهرهای استان سیستان و بلوچستان، به یک جریان قابل توجه تبدیل شده است. این دوره‌ها با حضور مدرسان استانی و در پاره ای موارد مربیانی گمنام از سایر استان‌ها برگزار می‌شد و در این میان، آموزش بازیگری به دلیل جذابیت ذاتی برای نوجوانان و جوانان، با استقبال بیشتری روبه‌رو بوده است.

مصاحبه اخیر «دکتر حسینعلی شهریاری» را اگر بدون نام گوینده بخوانید، تصور می‌کنید یک فعال اجتماعی یا یک روزنامه‌نگار منتقد در حال توصیف وضعیت سیستان و بلوچستان است؛ کمبود تخت بیمارستانی، کمبود دارو، کمبود پزشک، ضعف بیمه‌ها، عقب‌ماندگی شاخص‌های درمانی، بی‌ثباتی مدیریتی و نبود شایسته‌سالاری. اما گوینده این جملات نه یک منتقد بیرون از ساختار قدرت، بلکه رئیس کمیسیون بهداشت مجلس شورای اسلامی است؛ کسی که بیش از دو دهه در مجلس حضور داشته و تقریباً در تمام این سال‌ها در مهم‌ترین کمیسیون حوزه سلامت کشور نقش‌آفرین بوده است.

طی دو روز اخیر در اقدامی که در گذشته نيز هنگام بازدید مسئولان کشوری گاهی رخ می داد و واقعیت های موجود در سیستان را آن گونه که هست، نشان نمی دادند؛ این بار «شینا انصاری» رئیس سازمان محیط زیست کشور را برای بازدید از حوضچه تبخیر با وسعت ۶۰۰ هکتار و پر از آب به عنوان بخش احیا شده هامون بردند تا واقعیت امروز تالاب هامون و اثرات بسیار مخرب زیست محیطی ناشی از خشکی آن بر مردم سیستان، پوشیده بماند.

سیستان و بلوچستان را نمی‌توان با همان نسخه‌ای اداره کرد که برای استان‌های کوچک کشور پیچیده می‌شود. این استان با وسعتی کم‌نظیر، فاصله‌های طولانی میان شهرها، بخش‌ها و روستاها و کمبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، شرایطی متفاوت نسبت به بسیاری از نقاط کشور دارد.

ايران، چاره‌اي غير از پيروز شدن بر دشمن در جنگي که آمريکا و رژيم صهيونيستي تحميل کرده‌اند ندارد. پيروزي را مي‌توان در دو بخش نظامي و سياسي در نظر گرفت و به هر يک از اين دو که کم‌هزينه‌تر باشد بايد رضايت داد.