این روزها با ورود آب از فراه رود به سابوری و از هیرمند به چاه نیمه ها بار دیگر نمایندگان، محیط زیست و برخی مقامات با استوری کردن تصاویر ورود آب و انتشار خبر آمدن آب در پی بهره برداری از رخدادی هستند که نه در آمدنش نقشی داشتند و نه می دانند منشاء این آب چیست و به چه میزان و تا کی تداوم خواهد یابد.

ورود سیلاب از کشور افغانستان به ایران از طریق دو مسیر «جاریکه» و «فراه‌رود»، باعث شد تا مقداری آب به بستر خشک پهنه‌های آبی استان سیستان‌ و بلوچستان، همچون مجموعه تالاب‌های بین‌المللی هامون (در این خصوص هامون صابوری) وارد شود. خبر ورود این سیلاب‌ها به تالاب هامون تا حدی خوشایند بود، اگرچه مطلع شدم برادران و خواهران افغانستانی در غرب این کشور به‌دلیل جاری‌شدن سیل متحمل خسارات مالی و جانی شده‌اند که به ایشان تسلیت عرض می‌کنم.

مسئله آب و حقابه ایران از رودخانه هیرمند در تاریخ معاصر و پس از معاهده پاریس موضوعیت پیدا کرد. حکمیت گلد اسمیت، حکمیت مک ماهون، قرارداد باقر کاظمی در دوره پهلوی اول و معاهده دلتا در دوره پهلوی دوم برای حل این مسئله منعقد شد، اما پس از هر توافق با کارشکنی و بدعهدی طرف افغان مواجه بودیم که با زیاده خواهی اقدام به احداث نهرها و سدسازی‌ های مختلف آن هم بر خلاف توافق های بین المللی کرده که حقوق مردم پایین دست را تضییع کرده است.

مصاحبه اخیر وزیر نیرو در خصوص حقابه رودخانه هیرمند و تالاب بین‌المللی هامون، نشان از درک ناچیز وزیر از هیدروپلیتیک و دیپلماسی آب داشت و از طرفی علی آبادی در روایت استراتژی وزارت نیرو، اولویتی در زمینه دیپلماسی آب قائل نشد.

نشست کارگروه تالاب‌ها درباره بررسی وضعیت تالاب هامون در استان سیستان و بلوچستان با حضور شینا انصاری معاون رییس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، احمدرضا لاهیجان‌زاده معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌ها، صدیقه ترابی معاون محیط زیست انسانی، معاون استانداری سیستان و بلوچستان، نمایندگان وزارت امور خارجه، معاونت راهبردی، وزارت نیرو و وزارت بهداشت  برگزار شد. 

با سیاست های آبی افغانستان و ناتوانی دولتمردان ایران در گرفتن حقابه، در آینده‌ای نزدیک شاهد مهاجرت غیر قابل مهار سیستانی ها خواهیم بود. در جریان قطع آب هیرمند و ضعف مدیران آبی استانی و کشوری، حدود 60 هزار بهره بردار که با محصولات کشاورزی و دامی امرار معاش می کردند با بحران شغل و تامین حداقل های زندگی مواجه شدند. بر اساس مشاهدات شخصی و تهیه گزارش به ویژه در نقاط مرزی سیستان خطر مهاجرت و خالی شدن این نقاط محتمل است.

سیستان و بلوچستان با توجه به مشکلات خاص و ظرافت های مدیریتی، نیازمند استانداری جامع الشرایط است که ضمن شناخت کافی از استان؛ سابقه مرتبط با مسائل و ظرفیت های استان را داشته باشد تا ضمن حل مشکلات بتواند ظرفیت های بالقوه را به فعلیت برساند.

وزارت نیرو به طور رسمی اعلام کرده که ۳۰۰ میلیون مترمکعب آب از افغانستان وارد سیستان شده، آمار وزارت نیرو از ذخایر چاه نیمه‌ها نیز این موضوع را تایید می کند، اما معاون رسانه ای کاظمی قمی در اقدامی عجیب، در حوزه دیپلماسی رسانه به ایران‌ گل به خودی زد و میزان حقابه ورودی به سیستان از افغانستان را ۴۳۷ میلیون مترمکعب اعلام کرد!

رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان در حوضه‌های آبریز مشترک ایران و افغانستان( هیرمند و هریرود) در مواجهه با رویکرد منفعلانه دیپلماسی آب ایران، امنیت آبی ایران را به مخاطره انداخته و به تدریج عرصه را تنگ تر می کند؛ پس از بند کمال خان روی هیرمند و سد پاشدان روی هریرود، احداث سد بخش آباد بر روی فراه رود شرایطی را پدید خواهد آورد که بازگشت به وضعیت اسفناک کنونی سیستان را آرزو کنیم.

نظر به افشاگری های مدیرکل روابط عمومی راه آهن کشور در خصوص رویکرد کاظمی قمی در قبال کنسرسیوم ریلی افغانستان، آیا این تئوری به ذهن متبادر نمی شود که گل به خودی های کاظمی قمی در حوزه دیپلماسی رسانه و تحریک احساسات ملت افغانستان برای طولانی شدن تنش آبی سیستان رخ داده تا وزارت نیرو بتواند از سیستان بسان یک بیمار در حال موت بهره گیرد تا از این طریق احساسات نظام را برای تامین اعتبار کردن طرح های آبی تحریک کند؟