رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان بر روی ابعاد سیاسی، اقتصادی، امنیتی و اجتماعی دو سوی مرزهای ایران و افغانستان تاثیرات شگفتی می گذارد که با توجه به پیچیدگی آن، باید برای دفع خطرات آن آگاه بود و به موقع اقدام کرد. برای مقابله یا بی اثر کردن رویکرد هیدروپلتیک افغانستان، ابتدا می‌بایست استراتژی این کشور را در قبال مسئله آب تعریف کرد تا امکان بازتعریف ضد استراتژی فراهم شود.

زمستان بود. از آن‌ها که استخوان‌های آدم هم یخ می‌زند. من مزارشریف بودم، در اتاق خودم، در کنسولگری ایران. باید زمستان‌های مزار را تجربه کرده باشید تا حرفم را بفهمید. گمانم دی‌ماه ۱۳۷۶ بود. از فرودگاه خبر آمد یک پرواز از مشهد نشسته است.یک راننده با نماینده‌ی کنسولگری فوری رفت فرودگاه. پروازها فقط نظامی بودند.

بودجه‌های حمایتی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، که هرساله با شعار توسعه‌ی فرهنگ و هنر به استان‌ها، از جمله دیار محروم سیستان و بلوچستان، تزریق می‌شود، سرنوشتی غریب و پرسش‌برانگیز یافته است. بودجه‌هایی که گویی در گرداب بی‌ثمری و بی‌هدفی غرق شده‌اند، بی‌آنکه ردّی از دستاوردی فرهنگی یا هنری برای این خطه بر جای نهند. این اعتبارات ارزشمند، که می‌بایست شریان حیات بخش جریان‌های اصیل فرهنگی باشد، یا به کام ادارات دولتی دیگر سرازیر می‌شود که خود دارای ردیف بودجه‌ای مستقل هستند، یا در کام افرادی فرومیرود که هیچ پیوندی با عرصه‌ی فرهنگ و هنر ندارند.

روزنامه کیهان با استناد به اصولی از قانون اساسی و قانون وظایف رئیس قوه قضائیه، استرداد لایحه موسوم به صیانت۲ توسط دولت را عملی مخالف با تکلیف قانونی و ناممکن خوانده و از مجلس خواسته از بازپس‌دادن آن سرباز زند. اما آیا این ادعا بر سنگ‌ بنای استوار حقوقی ایستاده یا بر رمل‌های تفسیرهای گزینشی؟ تحلیل این پرونده، پرده‌برداری از تقابل نهادهای قدرت در شرایط کنونی ایران است.

تجربه نشان داده که هرگاه رژیم‌صهیونیستی در حوزه سیاست یا در میدان دچار مشکل شده، عمق استراتژیک این رژیم تحت عنوان گروهک جیش‌العدل به بهانه حقوق شهروندان بلوچ دست به جنایت و کشتار زده است تا تمرکز حاکمیت معطوف به مرزهای جنوب‌شرقی شود، این در حالیست که این گروهک تروریستی نسبت به مهندسی اجتماعی توسط حکام پشتون افغانستان در ولایت نيمروز افغانستان با اکثریت بلوچ، بی تفاوت است.

در گستره‌ی پرتلاطم جغرافیای انسانی، گاه گروه‌هایی سر برمی‌آورند که در پوشش مبارزه و دادخواهی، جامه‌ای از تقدس بر تن خویش می‌پوشانند. «جیش العدل»، این پدیده‌ی برخاسته از خاکسترهای گروهک ریگی، کوشید تا راهی متفاوت از پیشینیان خویش بپیماید. آنان با دقتی حساب‌شده، نظامیان را نشانه رفتند و با بهره‌گیری ماهرانه از سازوکارهای رسانه‌ای، کوشیدند تا در آینه‌ی افکار عمومی و در میان اپوزیسیون پراکنده در فراسوی مرزها، تصویری از «مبارزان بلوچ» را حک کنند؛ نقابی فریبنده بر چهره‌ای که ماهیتی دیگر در سایه پنهان داشت.

مطالعات جامع شرکت ژاپنی کاژه سانیو در دهه ۱۳۴۰ خورشیدی با عنوان "آبادانی دشت سیستان"، یکی از پیشرفته‌ترین طرح‌های علمی مدیریت منابع آب و توسعه پایدار در منطقه به شمار می‌رود. با این حال، سرنوشت این پژوهش‌ها به نمادی از فرصت‌های سوخته در حل بحران سیستان تبدیل شده است. در این مقاله به تحلیل دلایل عدم اجرا، خلا مطالعات بعدی و ضرورت بازخوانی این اسناد برای نجات امروز سیستان می‌پردازیم.

پس از معاهده پاریس و تقسیم شدن سیستان به دو بخش سیستان داخلی و خارجی، شاهد کشیده شدن یک مرزی سیاسی در امتداد رودخانه هیرمند و پریان مشترک بودیم؛ ساکنان دو سوی مرز تا پیش از احداث دیوار امنیتی، مراودات اقتصادی، اجتماعی و ... بسیار زیادی داشتند، در این میان مناقشه آبی هیرمند با توجه به زیاده خواهی دولت‌های مرکزی، موجب درگیری و اختلاف می‌شد. 

سرزمین کهن ایران، این تمدن دیرپا و فرهنگ‌ساز، امروز در یکی از حساس‌ترین نقاط تاریخی خود قرار گرفته است. در جهانی که با سرعت در حال تحول است و چالش‌ها و فرصت‌های نوینی پیش روی ملت‌ها قرار می‌دهد، ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست. این یادداشت، نه از سر نقد، بلکه از منظر دغدغه‌ی ملی، بر آن است تا با نگاهی واقع‌گرایانه و به دور از منافع کوتاه‌مدت و جناحی، پیشنهاداتی سازنده برای عبور از تنگناهای موجود و حرکت به سوی افق‌های روشن‌ترِ صلح، ثبات و پیشرفت ارائه دهد.

امروز 27 خرداد برابر با 17 ژوئن، روز جهانی مقابله با بیابانزایی و خشکسالی است. دو معضلی که بیش از دو میلیارد نفر از جمعیت زمین را گرفتار کرده و آثار و تبعات آن با اختلافات، جنگ ها، مهاجرت‌ها و ناامیدی‌ها همراه است. بیابان¬زایی را کاهش پتانسیل تولید نام نهاده اند. چیزی که با فرسایش آبی و بادی، شور شدن و از دست رفتن حاصلخیزی خاک اتفاق می افتد.