در سال‌های اخیر، شاهد تلاش‌های گسترده‌ای برای ساماندهی فضای فرهنگی استان‌های محروم کشور بوده‌ایم. قرارگاه فرهنگی سیستان و بلوچستان به عنوان یکی از این تجربه‌های نهادی، در تقاطع دو گفتمان متفاوت قرار دارد؛ از یک سو ادعای ایجاد نظام هماهنگ و راهبردی برای مدیریت فرهنگ در یکی از حساس‌ترین مناطق جغرافیایی ایران و از سوی دیگر، واقعیت پیچیده اجرایی که همواره فاصله‌ای میان طراحی نهادی و عملکرد واقعی ایجاد می‌کند.

تصمیم برای کاهش سن ورود به مدارس از هفت به پنج سال، اگرچه ممکن است با انگیزه‌ توسعه فراگیر پیش رود، اما در شرایط کنونی سیستان و بلوچستان می‌تواند پیامد هایی گسترده و زیان‌ بار به همراه آورد. اجرای یک نسخه واحد برای سراسر کشور بدون توجه به نابرابری‌های ساختاری تاریخی و شرایط میدانی این استان، خطر تشدید محرومیت‌های آموزشی را افزایش می‌دهد.

مهرماه ۱۴۰۲ استاندار وقت سیستان و بلوچستان درپی اعطای برخی از اختیارات رئیس‌جمهور و هیات وزیران به وی، طی نامه‌ای به فرماندهی انتظامی استان، تردد خودروهای پلاک منطقه آزاد چابهار در جغرافیای سیستان و بلوچستان را اجرایی کرد.

مناقشه آبی ایران و افغانستان از سال ۱۲۵۰ش با تجزیه سیستان موضوعیت پیدا کرد، از آن زمان تا سال ۱۳۵۱ در ادوار متخلف، معاهده‌های متعددی منعقد شد، اما به دلیل زیاده خواهی طرف افغان و احداث کانال‌های انحراف و انتقال آب، همواره ساکنان منطقه سیستان که عمدتا از راه کشاورزی، دامداری و صیادی ارتزاق می‌کردند، تنش‌های محلی را به کانون مناقشات دول ایران و افغانستان بَدَل می‌کرد.

در شرایطی که فضای عمومی استان سیستان و بلوچستان، غبارآلوده به خشونت و ناامنی است و هر روز، خبری تازه بر ماتم و اندوه مردمان این خطه می‌افزاید، نقش بی‌بدیل فرهنگ و تکاپوی فرهنگی می‌توانست همچون نسیمی روح‌افزا، این هوای آلوده را تلطیف بخشد و بسترهای ضروری برای حیاتی متعالی و انسانی را فراهم آورد.

هنر متعالی، آیینه‌ی تمام‌نمای شکوه و عظمت فرهنگی یک تمدن است؛ آیینه‌ای که باید برترین و اصیل‌ترین جلوه‌های یک سرزمین را با تمامی ظرافت‌ها و پیچیدگی‌هایش نمایان سازد، نه آنکه با ناآگاهی و سهل‌انگاری، دستمایه‌ی تحریف و ابتذال گردد.

راه آهن چابهار _ زاهدان _ سرخس یکی از ابرپروژه‌هایی‌ست که برای توسعه اقتصادی کشور، تکمیل کریدور شمال به جنوب، سواحل مکران و استان‌های سیستان و بلوچستان و خراسان‌ها در حال تکمیل است. اگر چه که از دولت یازدهم تا کنون تلاش‌های زیادی برای تکمیل این پروژه شده، اما روند کُند پیشرفت فیزیکی آن و سرمایه‌گذاری چین بر روی بندر گوادر پاکستان و شبکه بزرگراهی این‌ کشور موجب شده که فرصت‌های طلایی ژئوپلیتیکی و ژئواکونومی این پروژه کم اثر شود و از طرفی چالش‌های طبیعی استان و بی توجهی به سایر مسیرهای ریلی به مقاصد مرزهای میرجاوه و میلک، توسعه اقتصادی از طریق راه آهن زاهدان به چابهار را به یک توهم بَدَل کرده است. زیرا تکمیل این پروژه با توجه به شرایط کنونی، منطقه جنوبشرق را صرفا روی کاغذ به توسعه می‌رساند.

بحران زیست‌محیطی ناشی از خشک شدن دریاچه بین‌المللی هامون، منجر به تبدیل بستر آن به یکی از کانون‌های اصلی تولید ریزگرد در جنوب شرق ایران شده است. برای حل این معضل، طرح احداث دیوارهای بادشکن گلی به عنوان یک راهکار مهندسی برای کاهش سرعت باد و مهار ریزگرد از سوی منابع طبیعی ارائه و در حال اجراست. این مقاله به ارزیابی جامع کارایی این سازه‌ها بر اساس اصول پایه‌ای هواشناسی، دینامیک سیالات محیطی، مهندسی ژئوتکنیک و ژئومورفولوژی می‌پردازد.

این مقاله به بررسی ریشه‌های واژه «کوچ و بلوچ» در شاهنامه فردوسی و مقایسه آن با هویت قوم بلوچ امروزی می‌پردازد. با استناد به منابع شاهنامه‌شناسی معتبر، تاریخنگاری اسلامی و پژوهش‌های مدرن، نشان داده می‌شود که کاربرد این واژه در اثر حماسی فردوسی، صرفاً بازتابی از یک جغرافیای اساطیری و توصیف اقوام بیابانگرد حاشیهٔ ایران باستان است و هیچ ارتباط قوم‌نگارانه‌ای با قوم ایرانی‌تبار بلوچ در دوره‌های پس از اسلام ندارد.

کودتای سوم اسفند 1299ش تیر خلاص به شیوۀ کشورداری موسوم به « ممالک محروسۀ ایران» بود و راه را برای تحقق الگوی «دولت – ملت» در حکومتداری هموار کرد. الگوی سنتی کشورداری ممالک محروسۀ ایران هر چند در اواخر قاجار در حوزه های اجتماعی، فرهنگی و معیشتی دستخوش بحران شد و کارائی اش را از دست داد؛ اما در تنظیم مناسبات دوسویۀ حکومت مرکزی با ایالات و ولایات تابعه تا اندازۀ زیادی موفق بود.