حفر کانال در بستر تالاب هامون سابوری که فاقد مطالعه جامع، فاقد ارزیابی زیست محیطی و بدون اخذ مجوز لازم از سازمان حفاظت محیط‌زیست در مسیر یکی از تونل های باد سیستان باعث افزایش چشمگیر گرد و غبار در حوزه سیستان به ویژه شهرستان نیمروز شده، بنابراین توقع می رود دستگاه قضا در راستای حقوق عامه و قانون هوای پاک با عوامل این طرح برخورد قاطع کند.

محسن اسلام زاده، مستند ساز با حضور در برنامه دادخواه، سخنان غیر کارشناسی درباره حقابه، دیوار مرزی، زیر سوال بردن منتقدان وضع موجود و یکی از نمایندگان مجلس استان به زبان آورد که هر کدام جداگانه ظرفیت یک یادداشت مستقل را دارد. سخنان این مستند ساز نه کارشناسانه بود و نه منصفانه. به نظر می آمد قصد تطهیر طالبان و کاهش فشار از روی وزارت نیرو به دلیل کم کاری را دارد.

رودخانه هیرمند در استقرار جوامع انسانی و تمدن سازی شرق فلات ایران نقشی غیر قابل انکار داشته است. بطوریکه در منابع تاریخی سیستان را زاده هیرمند می نامند چنانکه مصر را زاده نیل! شکل گیری تمدن 5000 ساله این منطقه و اوج و حضیض آن متناسب با کم آبی، سیلاب و تغییرات مسیر هیرمند بوده است. این رود خانه در گذشته در جغرافیای فعلی هر دو کشور افغانستان و ایران جاری بوده‌ اما جدایش افغانستان، مناقشات و پس گرفتن دوباره هرات از ایران به موجب معاهده پاریس و خودداری گسترده حاکمیت افغانستان از جاری ساختن رود هیرمند در خاک ایران، مسئله حقابه هیرمند را به یکی از مسائل مهم سیاسی، اجتماعی و زیست‌محیطی دو کشور مبدل ساخت.

در پی انتشار خبری مبنی بر عدم انجام تعهدات از سوی بنیاد شهید و امور ایثارگران سیستان و بلوچستان و شرکت صوتی تصویری سروش به مدیریت محمد سالاری، بنیاد شهید و امور ایثارگران اقدام به نگارش جوابیه نموده و پیشنهاد مناظره با حضور رسانه ها را داده است. پایگاه خبری تحلیلی دیار عیار با کمال میل این پیشنهاد را با هدف شفاف سازی و پاسخگویی به افکار عمومی می پذیرد و علاوه بر حضور رسانه ها، خواهان حضور جامعه ایثارگر و پخش مستقیم مناظره از طریق اپلیکشن های متعلق به همه رسانه ها هستیم تا مردم خود ابعاد مختلف موضوع را به قضاوت بنشینند.

برای ارزیابی حکومت طالبان در دو سال گذشته، موضوع‌ها و موارد مختلف می‌توانند به عنوان معیار موفقیت و یا ناکامی مورد بررسی قرار گیرند اما تجربه نشان داده است که معیارهای انتزاعی و یا فرعی برای بررسی حکومت عملکرد حکومت سرپرست افغانستان و چشم‌اندازهای پیش رو، کارآمدی لازم را ندارند. از این رو بر اساس تجربه به دست آمده، تلاش شده است که در این نوشته بر اساس چند فاکتور مشخص که در سرنوشت حکومت طالبان و مردم افغانستان نقش تعیین کننده‌ای دارند، کارکرد حکومت طالبان در دومین سال حاکمیت، مورد ارزیابی قرار گیرد.

در این شرایط بحرانی متاسفانه نام افرادی برای تصدی کرسی مدیرکلی میراث فرهنگی سیستان و بلوچستان شنیده می شود که نگران کننده است و باید امیدوار باشیم در حد شایعه باشد. میراث فرهنگی این کهن دیار نیاز به یک فرد کارآمد و متعهد از داخل مجموعه دارد تا داشتن تجربه کافی در امور اداری و اجرایی کم کاری مدیران گذشته را جبران نماید. اگر به هر دلیل گزینه ای باب میل دولت و همسو با افکار آنها پیدا نشد، چهره های علمی دانشگاهی که رشته شان مرتبط به باستانشناسی یا رشته های نزدیک به آن هم می توانند در این برهه زمانی حداقل از بدتر شدن اوضاع جلوگیری کنند و چه بسا با حمایت مدیران ارشد استانی بتوانند زمینه رشد حداکثری گردشگری را فراهم کنند.

اواخر فروردین 1401، کار بر روی کانال آبی قوش تپه در شمال افغانستان آغاز شد. این کانال با طول 285 کیلومتر از ولایات بلخ، جوزجان و فاریاب می‌گذرد و قرار است مزارع کشاورزی شمال افغانستان را آبیاری کرده و به رفع مشکلات در زمینه کمبود مواد غذایی در افغانستان کمک کند. آب این کانال از «آمو دریا» (یکی از دو رودخانه بزرگ آسیای مرکزی که حدودا 1500 کیلومتر از مرز بین آسیای مرکزی و افغانستان را تشکیل می‌دهد) تأمین می‌شود. کانال آبی قوش تپه در طول مرز ازبکستان به آمو دریا متصل می‌شود و بدین ترتیب، بخش تاجیکستانی این رودخانه که در بالا دست قرار می‌گیرد، تحت تأثیر این پروژه قرار نخواهد گرفت اما ازبکستان و ترکمنستان به دلیل این که 15 درصد از آب آمو دریا به کانال قوش تپه وارد خواهد، به شدت از این وضعیت متاثر خواهند شد. این امر می‌تواند، روابط این دو کشور آسیای مرکزی را با حکومت طالبان به شدت تحت تاثیر قرار دهد.

گسترش تحریک طالبان پاکستان به بلوچستان نه تنها یک ترفند تبلیغاتی است، بلکه نمایانگر ماهیت در حال تغییر کشمکش‌های نامتقارن در پاکستان و از سوی دیگر، توسعه سازمانی و تجدید ساختار این گروه نیز هست. این تحول احتمالاً منجر به افزایش خشونت در این ایالت خواهد شد و وضعیت بی ثبات فعلی امنیتی را بدتر خواهد کرد. همچنین، جنگ اراضی را بین گروه‌های جهادی رقیب برای جذب نیروی نظامی، منابع و پناهگاه‌ نیز به راه می‌اندازد. این گروه پیوسته بیانیه‌های همدردانه صادر می‌کند تا خود را همدل مبارزین بلوچ نشان داده و آنها را به خود وفادار سازد. سکوت جدایی‌طلبان بلوچ در رابطه با تعرض تحریک طالبان پاکستان، به این ایالت می‌تواند باعث محرومیت آنها از سربازان پیاده نظام خود شود، در حالی که واکنش خشونت‌آمیز ممکن است آنها را مجبور به جبهه گیری در برابر تحریک طالبان کند. شکل گیری چنین جبهه ای، به نفع دولت پاکستان خواهد بود.

دیروز وقتی خبرنگاران پایگاه خبری تحلیلی دیار عیار برای نشست خبری با استاندار دعوت شدند به چند دلیل تعجب کرده و خوشحال شدیم، نخست آن‌که خبرنگاران دیار عیار در چند ماه اخیر برای هیچ نشستی و سفر مقامات دعوت نشدند تا نشست ها بدون چالش و صرفا با تعریف و تمجید و سوال های بسیار معمولی برگزار شود و دوم این‌که نشست با استاندار فرصتی بود تا خبرنگاران دیار عیار بتوانند دغدغه های مردم و مشکلات استان را بدون واسطه به اطلاع وی برسانند. 

دیوید لوین می‌نویسد که اگر افغانستان می‌خواهد پیشرفت کند، جامعه بین‌المللی باید به طالبان اجازه دیکته کردن شرایط و پرورش اپوزیسیون را ندهد.