عرض جغرافیایی یکسان شهر مکه و زابل (۳۱ درجه شمالی) باعث شده تا جهت جغرافیایی غرب در سیستان به قبله موسوم باشد. بنابراین سیستانی ها بدون اینکه مذمتی متوجهشان باشد، قبله شان غرب است! چهارشنبه گذشته ۲۶ اردیبهش ماه کمی قبل از نماز شام (مغرب) ابر سهمگینی از غبار از سمت غرب، منطقه سیستان و شهر زابل را در نوردید و چنانکه کلیپ های پرشمار فضای مجازی نشان می دهد در کمتر از چند دقیقه شرایط آخرالزمانی را بر منطقه حاکم کرد.

مقام‌های عالی‌رتبه دولت سیزدهم درچارچوب احیای سیاست همسایگی و استفاده از ظرفیت‌های منطقه‌ای، طی سفر به پاکستان به عنوان کشوری مهم در منطقه جنوب آسیا و دارای روابط دیرینه تاریخی و تمدنی با ایران، اراده سیاسی خود را جهت بهبود روابط در حوزه‌های سیاسی، امنیتی و اقتصادی با پاکستان به نمایش گذاشتند. امضای 8 سند همکاری و نامگذاری یکی از خیابان‌های مهم اسلام‌آباد به اسم ایران، از جمله نمادهای مؤید همین موضوع است.

مردم ايران مدتهاست که خطر نفوذ عناصر وابسته به طالبان را در نقاط مختلف ايران احساس مي‌کنند. اين احساس خطر تاکنون به شکل‌هاي مختلف از طريق رسانه‌ها و افراد صاحب‌‌نظر به مسئولين گوشزد شده و حتي در موارد زيادي ارتکاب جنايت در ايران توسط نفوذي‌هاي طالبان به اثبات رسيده است، با اينحال معلوم نيست چرا مسئولان حاضر نيستند به طالبان از گل نازک‌تر بگويند و اين به يک معما تبديل شده است.

رودخانه‌های فرامرزی علاوه‌بر اینکه یک منبع آب هستند، می‌توانند مکان‌های توسعه و تولید قدرت هم باشند و هویت فرهنگی را تعریف کنند. بنابراین، این منبع برای کشورها هم می‌تواند عاملی برای همکاری و هم منبعی برای مناقشه باشد و لزوماً مناقشه در مناسبات هیدروپلیتیکی نامطلوب نیست و گاهی می‌تواند حتی تسریع‌کننده‌ای برای شکل‌دهی به همکاری هم باشد. رقابت آب بین ایالات ساحلی، هرج‌ومرج‌های سیاسی در بالادست و عدم تخصیص معقول آب بین کشورهای ساحلی سبب شده است دور از انتظار نباشد که این حوضه به یکی از ناپایدارترین حوضه‌ها فرامرزی ایران تبدیل شود.

نمونه قابل انتقاد مدیریت آب را می توان در هامون هیرمند مشاهده کرد. آب رودخانه سیستان با وجود درخواست و نیاز کشاورزان سطح سیستان، با هدف امیدآفرینی و کمک به رونق گردشگری به اطراف کوه خواجه انتقال یافته و خوشبختانه شور و نشاط زیادی را باعث شده است اما مداخله غیر قابل توجیه بازسازی دایک غرب کوه خواجه و جلوگیری از پخش آب به عرصه های جنوب تالاب با دستاویز ماندگاری بیشتر و هدف پرورش ماهی در هامون هیرمند ادامه بدعت غیر علمی و خطرناکی است که مدیران سلف محیط زیست بنانهادند.

در دو ماه گذشته جنوب استان سیستان‌و‌بلوچستان شاهد وقوع دو سیلاب بسیار مخرب بود. متأسفانه بر اثر وقوع سیلاب بیش از 15 شهرستان در استان سیستان‌و‌بلوچستان از‌جمله شهرستان‌های دشتیاری، زرآباد، کنارک، چابهار، قصرقند، ‌راسک، سراوان، دلگان، بمپور و نیک‌شهر خسارات درخورتوجهی متحمل شدند.

خواجۀ بزرگ شیراز فرموده است: «گذرگاه عافیت تنگ است». ره رستگاری و دستیابی به سعادت دنیوی و اخروی، راهی نیست که هر کس ی بتواند به سلامت از آن گذر کند. این مضمون که حافظ در نهایت زیبایی و دلنشینی به آن اشاره فرموده، در گسترۀ ادب و فرهنگ ما بارها دستمایۀ سرایش شعر قرار گرفته، اما این مصرع وابیات پس از آن خوش به دلم نشسته است. دلیلش شاید این است که میان جامعۀ کنونی ما و زمانۀ حافظ شباهت های شگرفی وجود دارد.

علیرغم انتقادات به احداث و نقمات حادث از کانال انتقال آب هامون سابوری به شمال ادیمی در سال گذشته، اکنون شاهد ورود آب به آن بوده و باید امیدوار بود تا این روند در سال های آتی نیز تداوم یابد که در فصل بادهای تابستان با تثبیت گرد و غبارهای ناشی از آن، محیط زیست قابل تحمل تری داشته باشیم. در حال حاضر آب در کانال جاری شده و امکانات پمپاژ به مخزن زهکش اراضی فراهم شده است، اما برای بهره برداری بهینه از این پروژه چند نکته را لازم است یادآور شد.

معضل گرد و غبار نه تنها اصلی ترین مانع توسعه در سیستان است بلکه بزرگترین تهدید حیات زیستی در منطقه به شمار می‌رود. مهم‌ترین خاستگاه گرد و غبار بستر خشکیده تالاب هامون است که به مدد بارش های بهار اینک بخش هایی از آن را آب فراگرفته و امید است با همکاری و مسئولیت شناسی دستگاه‌های ذیربط، آبرسانی به نقاط برداشت گرد و غبار که معمولا به صورت طبیعی در دسترس آب نیستند، صورت گیرد.

با افزایش حوادث تروریستی در برخی نقاط بلوچستان، فرزندان خطه سیستان در لباس مدافعان امنیت به شهادت می رسند، شاهد واکنش های مختلفی هستیم. واکنش ها و اظهار نظرهایی که علاوه بر وحدت، امنیت استان را نیز به مخاطره می اندازد. وجود برخی اقوام شیعه در میان سیستانی ها و برخی اقوام اهل سنت در میان بلوچ ها با تفکرات منفعت طلبانه باعث شده تا برادری و همسایگی این دو قوم دچار خدشه شود.