سالیانه افراد زیادی در شهرستان نیمروز و منطقه سیستان دار فانی را وداع گفته و خانواده های زیادی داغدار می شوند و بر اساس سنت های نادرست از گذشتگان مردم این منطقه، تا چهل روز، مخارج فراوانی متحمل می شوند که این هزینه ها، ضمن نداشتن ضرورت، موجبات ضرر افراد و ترویج اشرافی گری و مسائل ضد فرهنگی را نیز فراهم می آورند و همین مسئله برای اعضای خانواده متوفی خسارت های مالی به همراه داشته است.
بدین جهت و با هدف فرهنگ سازی و ترویج سبک زندگی ایرانی اسلامی که از توصیه های موکد مقام معظم رهبری (مدظله العالی) میباشد ، دفتر امام جمعه شهرستان نیمروز با همکاری صاحبان فکر و اندیشه منطقه، اقدام به برگزاری نشست های هم اندیشی نموده که با همفکری و تایید خرد جمعی، مقرر گردید طرحی موسوم به اصلاح سبک مراسم های یادبود اموات با همکاری آحاد مردم و بزرگان منطقه، روحانیون محلات و خانوادههای متوفیان سالانه در این شهرستان به شرح ذیل اجرا شود.
الف) مراسم روز اول متوفی با حضور بستگان در قبرستان برگزار میشود و بعد از مراسم تدفین و خاکسپاری، مردم از همان محل قبرستان، برای مرحوم قرائت فاتحه و طلب مغفرت و با خانواده ی متوفی خداحافظی می نمایند.
ب) مراسم روز سوم متوفی با حضور بستگان وی در منزل آن مرحوم جهت تسلی خاطر بازماندگان اجرا می شود که مراسم با قرائت قرآن برای شادی روح متوفی و سخنرانی و مرثیه خوانی به پایان می رسد و هرگونه اطعام به صورت عمومی ممنوع می باشد و در همان جلسه ختم مراسمات یادبود اعالم میشود.
ج) مراسم روز چهلم، حسب هماهنگی شورای محل، ریش سفیدان و امام جماعت محل با خانواده متوفی در صورت توافق تمامی اعضا ، در مسجد محل
زندگی متوفی با سخنرانی ، قرائت قران و مداحی برگزار می شود.
الزام و رسم ذبح قربانی هنگام حمل تابوت ممنوع می باشد و همچنین مالیدن خون به تابوت و یا بدن افراد ممنوع می باشد چرا که نجاست خون حیوانی که خون جهنده دارد بر کسی پوشیده نیست.
د) غذا دادن و سفره های عمومی درعزاداری ومراسمات ختم چه شب اول،سوم و…ممنوع میباشد.
امام صادق(ع) میفرمایند: غذا خوردن نزد مصیبت زدگان با خرج آنان، از رفتارهای جاهلیت است و سنت
پیامبر(ص) فرستادن غذا برای مصیبتزدگان است. (من الیحضره الفقیه، ج ۱ ،ص ۱۸۱)
براساس حدیث فوق، پس از شهادت جعفربن ابیطالب (جعفر طیار) پیامبر(ص) دستور داد به خانه جعفر غذا بفرستند تا خانوادهاش جز مصیبت از دست دادن جعفر، دغدغه دیگری نداشته باشند. براساس سنت پیامبر، اگر حتی صاحبان عزا دیگران را برای غذا خوردن در خانه متوفی دعوت کنند شایسته نیست
بروند زیرا غذا خوردن نزد اهل مصیبت و در منزلشان از اعمال مردم قبل از ظهور اسالم و دوره جاهلیت بوده است.
همچنین در حدیث آمده زمانی که حضرت جعفر طیار(ع) در جنگ موته شهید شد پیامبر(ص) از حضرت فاطمه(س) خواست که به نزد اسماء همسر جعفر و
خانوادهاش برود و برایشان غذا تهیه کند، بعد از این دستور پیامبر، میان مسلمانان رسم شد که وقتی کسی دچار مصیبت میشد همسایگان و خویشان او
برایش غذا تهیه کرده و میبردند.
سنت عقلانی و قرآنی اسلام اقتضا میکند تا در جهت همدردی با مصیبت زده و کاهش فشار روحی و روانی شرایط به گونهای فراهم شود که او در مدت عزاداری دغدغه دیگری نداشته باشد، در روایات شیعی و سنی با استناد به حدیثی از پیامبر اکرم(ص) در شهادت جعفر بن ابیطالب، تصریح شده که مستحب است خویشان و نزدیکان متوفی در تهیه غذا و فراهم آوردن برخی امکانات، به خانواده او که دچار تألمات روحی شدهاند یاری رسانند و از آنان مراقبت و به آنها مهربانی کنند. به فرموده امام
صادق(ع) از همان زمان، این کار به صورت «سنت» درآمد.
بعد از دفن، مستحب است صاحبان عزا را سر سلامتی دهند ولی اگر مدتی گذشته است که به واسطه سر سلامتی دادن مصیبت، یادشان می آید، ترک آن بهتر است و نیز مستحب است تابرای اهل خانه میت غذا بفرستند و غذا خوردن نزد آنان و در منزلشان مکروه است
متأسفانه آداب مجالس عزای میت امروزه از مسیر اصلی و اسالمی خود خارج شده و مصیبت بلکه مصیبتهای دیگر را بر مصیبت زده تحمیل میکند؛ زیرا افزون بر صرف هزینههای سنگین برای خرید قبر و تهیه وسایل کفن و دفن و ختم؛ مصیبت زده باید با توجه به هزینه های سنگین امروزی پذیرای افرادی باشد که برای تسلی خاطر و تعزیت بر مصیبت زده وارد میشوند و علاوه بر مصیبت اصلی هزینه های گزاف بی موردی را متحمل شود.
از نظر آموزههای اسالم، تحمیل هزینه پذیرایی از مردم بر مصیبت زده، از سنتهای غیرعقلانی است.
لذا ما مردم شهرستان نیمروز با توجه به شرایط فقر وخشکسالی حاکم بر منطقه و اهمیت توجه به سیره و سنت نبوی و کمک به هموطنان وهمنوعان خودمان، این رسومات اشتباه را از مناسبات و مراسمات ختم و عزاداری کنار میگذاریم و از هرگونه سفره های عمومی در مراسمات ختم اجتناب کرده و در محافلی که برخلاف این سنت نبوی باشد هم شرکت نخواهیم کرد تا مبادا خانواده های داغدار و عزادار، گرفتار مصیبت دیگری غیر از، از دست دادن عزیزان خود باشند و مبادا دیگران بخاطرسنت های اشتباه ما در رنج ومضیقه قرار بگیرند و گرفتار هزینههای سرسام آور و قرض های سنگین شوند.
همه ما با هم، هم پیمان میشویم هزینههای این سفره های رنگین و رسومات اشتباه را صرف تامین جهیزیه و ازدواج جوانان نیازمند فامیل و صرف تامین
نیازهای اولیه خانواده های نیازمند آبرومند کنیم.
دفتر امام جمعه شهرستان نیمروز
