در جریان سفر رئیس‌جمهور و جمعی از اعضای هیات دولت به منطقه سیستان، مطالبه واحد مردم، مسئولان، ائمه جمعه، اهالی رسانه، نخبگان و مطالبه‌گران، صرفا گرفتن حقابه ایران از رودخانه هیرمند بود که پس از احداث بند انحرافی کمال‌خان در حاله ای از ابهام‌ قرار گرفته است.

در دو روز گذشته درصدد نوشتن یادداشت در باره سفر رییس جمهور و هیات همراه به استان بودم، اما سراغ هر سوژه ای می رفتم انگار حق مطلب ادا نمی شد تا سخنرانی رییس‌جمهور در چابهار در باره طلا کردن سنگ سیاه را شنیدم. آری سیستان هم نیاز به چنین مدیرانی دارد که از سنگ سیاه، طلا بسازند. مدیرانی آگاه و توانمند که برنامه ای فراتر از سرچ در گوگل داشته باشند.

سال هاست مردم سیستان و بلوچستان در رنجند و قربانی مدیران غیر بومی شده اند. مدیران بی رزومه ای که برای مشق مدیریت به استان می آمدند، چند صباحی کرسی نشین بودند و بعدها وزیر و معاون وزیر شدند، هنوز سایه شان بر استان چیره است و علاوه بر مداخله در انتصابات، سابقه معرفی گزینه برای کرسی نشینی در شورای اسلامی شهر زاهدان نیز دارند.

تکمیل و بهره‌برداری از سد بخش‌آباد امنیت انسانی در حوزه آب را به خطر می‌انداز و کشورهایی که تصمیم گرفته‌اند سد بخش‌آباد را برای افغانستان بسازند قطعا هزینه‌های را برای کشور مبداء به بار خواهند آورد. ایران و افغانستان در مورد استفاده از حقابه به توافق دست یابند تا حیات هامون‌ها به خطر نیفتد.

اواخر دولت تدبیر و امید بسیاری از وزارتخانه ها اختیارات ادارات زیر مجموعه خود در استان ها را محدود کرده و خود تصمیم گیر پروژه های استانی شدند. این روند نامیمون در دولت سیزدهم تداوم داشته و اکنون به دولت چهاردهم رسیده است. حوزه آب و کشاورزی که بخش اعظم اقتصاد استان بر آن استوار بوده نمونه بارز محدودیت اختیارات است.

افغانستان دارای پنج حوضه آبریز است و سرانه آبی این کشور، بیشتر از کشورهای پیرامونش است و تمام رودخانه ها و منابع آبی این‌کشور از جغرافیای سیاسی اش خارج می شود، از طرفی افغانستان نسبت به کشورهای همسایه اش، حکم بالادست را دارد. ۹۰ درصد مردم افغانستان در حوضه های آبریز مشترک زندگی می کنند و ۸۴ درصد کل افغانستان در حوضه هایی واقع شده که با کشورهای همسایه مشترک است، از این بابت افغانستان با تمام کشورهای همسایه مناقشه آبی دارد.

موضوع واگذاری اراضی روستایی سیادک، سفیدک، منزلاب و لخشک اواخر دولت قبل با هدف کمک به قشر کارمند و کارگر مطرح شد، این اقشار جامعه با هدف صاحب خانه شدن براساس بخشنامه های تعاونی مسکن کارشناسان استانداری مبالغی را به حساب تعاونی مذکور واریز کردند.

چند هفته از توهین های صدا و سیمای استان می گذرد و بالتبع حق خود می دانم مادامی که نه ادعاهای خود را ثابت کرده اند و نه عذرخواهی، دعوی خود را به مردم برم. به همان مردمی که توهین ها را نشر دادند تا به دفعات بسیار زیاد رسد.

مصاحبه اخیر وزیر نیرو در خصوص حقابه رودخانه هیرمند و تالاب بین‌المللی هامون، نشان از درک ناچیز وزیر از هیدروپلیتیک و دیپلماسی آب داشت و از طرفی علی آبادی در روایت استراتژی وزارت نیرو، اولویتی در زمینه دیپلماسی آب قائل نشد.

حوضه آبریز هیرمند شامل سرشاخه‌های هیرمند، فراه‌رود، هاروت رود، خوسپاس و خاشرود، تمدن شهرسوخته را رقم زده و موجب استمرار حیات انسانی و تمدنی تا به امروز شده است. میزان آورد رودخانه هیرمند، تغییر طبیعی مسیر رودخانه حاصل از سیلاب و ... موجب شده که در بازه های زمانی مختلف شاهد جابه جایی جمعیت حول محور رودخانه هیرمند و دریاچه هامون باشیم، اما رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان در دوره جمهوریت و حتی در دوره طالبان، علاوه بر توسعه مبتنی بر کشاورزی، مهندسی اجتماعی یا به روایتی گسترش و پراکنش پشتون ها را دنبال می کنند و این امر باعث شده که مسیر طبیعی رود هیرمند را بر‌خلاف کنوانسیون های بین المللی به سمت شوره زار گودزره تغییر دهند تا حوزه تمدنی سیستان زیر تلی از ماسه مدفون شود.