جناب آقای منصور بیجار
استاندار محترم سیستان و بلوچستان
با سلام و احترام
اعتماد دولت چهاردهم برای واگذاری سکان سیستان و بلوچستان به یکی از فرزندان این خطه رخداد مبارکی است، وجود یک فرد با آشنایی نسبی از مسائل استان در شورای های تصمیم گیر و تصمیم ساز جای خرسندی دارد و این امکان وجود دارد که با مشورت کردن با کارشناسان خبره، شرایط استان را تغییر دهد. موفقیت شما در کسوت استانداری سیستان و بلوچستان آرزوی قلبی تک تک شهروندان سیستانی و بلوچ است، زیرا نحوه عملکرد جنابعالی، مستقیما بر کیفیت زندگی آن ها تاثیر گذار است. باید به این باور برسیم که همه ما فارِغ از قوم، مذهب و جناح بندی های مرسوم بر روی یک کشتی سواریم.
به عملکرد جنابعالی در دوره تصدی معاونت هماهنگی امور عمرانی در دولت دوازدهم و سیزدهم نقدهایی وارد است.
۱_ در این بازه زمانی تدابیر مناسبی برای کاهش آسیب سیلاب های بلوچستان، مهندسی رودخانه، مطالعه و اجرای طرحهای آبخیزداری اتخاذ نشد. طبق آمار، نیمه دوم سال ۱۴۰۲ تا اردیبهشت ۱۴۰۳؛ حدود ۱۵ میلیارد متر مکعب روان آب وارد دریای عمان شد، اما هیچ پاسخی در خصوص قرارداد ۱۵ هزار میلیارد تومانی اجرای طرحهای آبخیزداری با قرارگاه امام حسن مجتبی(ع) به مردم ارائه نگردید و از طرفی میان پاسخ استاندار سابق و مدیر دستگاه مربوطه تناقض وجود داشت.
۲_ ظرفیت سه سد بزرگ بلوچستان کفاف سه برابر آب شرب کل استان سیستان و بلوچستان را می دهد، اما به علت تکمیل نبودن شبکه انتقال پایین دست و اجرا شدن طرح های فاقد اولویت مانند آب شیرین کن ها در ساحل، مردم برخی از شهرهای بلوچستان تشنگی و جیره بندی آب را متحمل می شوند.
۳_ بحران گرد و غبار سیستان حدود دو دهه است که اهالی این خطه را می آزارد، طبق مطالعات اعضای هیات علمی دانشگاه زابل، خواستگاه های گرد و غبار منطقه در تالاب بینالمللی هامون و دشت سیستان حدود ۱۴۰ هزار هکتار برآورد شده است. بدیهی ترین اقدام برای حل مسئله منشا داخلی ریزگردها، مرطوب سازی کانونهای بحرانی با بهره گیری از طرح مطالعاتی ترازسنجی بستر تالاب هامون است که برای مرطوب سازی این مساحت، آب قابل توجهی را نمی طلبد. با توجه به حجم مهاجرت منفی از منطقه و سیلاب های اخیر (سیلاب های سال های ۹۸ و ۱۴۰۲)، از معاونت هماهنگی امور عمرانی انتظار می رفت که مطالعه روش های کاهش میزان گرد و غبار را به یک شرکت مشاور بسپارد و یا اینکه از نتیجه مطالعه طرح رویین تن سازی در جریان سیلاب اخیر سیستان برای تثبیت خاستگاههای گرد و غبار بهره ببرد. در جریان سیلاب اخیر سیستان شاهد ترک فعل محیط زیست بودیم.
۴_ معطل ماندن طرح Tod راه آهن جهت تصویب در شورای برنامهریزی استان که می توانست سهم بسزایی در حیات و نشاط شهری زاهدان ایفا کند، اما گرفتن اراضی مورد نیاز طرح مذکور برای احداث سایت جدید استانداری و طرح مسکن ملی اجرای طرح Tod را ساقط کرد.
۵_ عدم تصویب مرکز لجستیک و عدم واگذاری اراضی مورد نیاز این مرکز، میتواند توسعه راه آهن را تحت الشعاع قرار دهد.
۶_ اجرای طرح اضطراری تامین آب شرب سیستان و زاهدان و نصب بزرگترین دستگاه آب شیرین کن خاورمیانه آن هم در یک آبخوان کوچک حدود ۲۷۰ میلیون مترمکعبی منطقی نبوده و نیست. تاسیسات آب شیرین کن در زمان ورود سیلاب به سیستان نصب شد. با توجه به اینکه هیچ طرحی برای جلوگیری از تبخیر آب های چاه نیمه وجود ندارد و ماکزیمم توان انتقال آب از سیستان به زاهدان ۲۷ میلیون متر مکعب است، بنابراین بهره برداری از دستگاه آب شیرین کن علاوه بر هزینه های جاری و آسیب زدن به آبخوان، موجب تبخیر آب های چاه نیمه میشود. پس از اتمام آبخوان مذکور، از تاسیسات آب شیرین کن چه استفاده ای خواهد شد؟ آیا جانمایی این آب شیرین کن با توجه به ظرفیت آبخوان مناسب بوده؟ با توجه به EC بالای آب خط انتقال آب از دریای عمان بهتر نبود که دستگاه آب شیرین کن حوالی زاهدان نصب می شد؟ بهتر نبود حجم منابع اعتباری این طرح که هیچ گاه مشکل آب منطقه را مرتفع نکرد، صرف افزایش سرعت پروژه انتقال آب از تهلاب و یا اجرای طرح آبخیزداری در حوضه آبخیز زاهدان شود؟
۷_ خروجی روانابها، پساب و بارندگیهای شهرستان زاهدان به سمت دره لار در شمال شرق شهر است. میزان مساحت حوضههای منتهی به دره لار شامل امامآباد، غریبآباد، منزلاب، ارتفاعات غربی و حوضه شهر بیش از ۴۵۰ هزار هکتار است که با بارندگی ۱۰۰ میلیمتری، حجم نزولات آن به ۴۵۰ میلیون مترمکعب میرسد و با توجه به میزان و شدت بارندگی، حجم زیادی از آن تبدیل به رواناب میشود. رواناب حاصله به همراه پساب تصفیهشده تصفیه خانه شهر (به میزان حداقل ۱۰ هزار مترمکعب در شبانهروز) مشابه بیش از ۲۰ خروجی دیگر (در حوزه شهرستان زاهدان) تماماً وارد کشور پاکستان شده و نهایتاً به گودال معروف گودزره در افغانستان زهکش میشود.
۸_ در حوزه آب، کشاورزی، برداشت بی رویه آب های زیرسطحی، تاخیر در عملیات گازرسانی به استان علی رغم مصوبه شورای اقتصاد، مسائل مدیریت شهری و … انتقادات بسیاری به عملکرد معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری سیستان و بلوچستان در دولت دوازدهم و سیزدهم وارد است، اما این پرسش مهم مطرح می شود که منصور بیجار در کسوت استاندار مانند معاونت عمرانی عمل می کند؟
برادر گرانقدر، اصولا مهندسان عمران توسعه را در پیشرفت فیزیکی پروژه های عمرانی خلاصه می کنند و به فعالیت های مدنی، سیاسی، فرهنگی و … اعتقاد چندانی ندارند. با توجه به اینکه غالب مشکلات سیستان و بلوچستان ریشه در فرهنگ، سیاست و اجتماع دارد، در این باره چه موضعی خواهید داشت؟
جناب مهندس بیحار انتقادات مذکور پیرامون عملکرد جنابعالی در زمان معاونت هماهنگی امور عمرانی استانداری برای خرده گرفتن مطرح نشده، نگارنده این احتمال را مدنظر می گیرد که شاید مافوق جنابعالی، وزارتخانه های مربوطه یا صاحبان منافع در زمان تصدی معاونت، مانع تدابیر جنابتان شده اند و اکنون که به عنوان نماینده عالی دولت در سیستان و بلوچستان منصوب و معرفی شدید؛ انتطار می رود که ضمن جبران مافات موجب افزایش رضایت مندی ساکنان استان شوید و مانند یک سیاست مدار خبره به مسائل فرهنگی، سیاسی و اجتماعی استان اهتمام ویژه ای داشته باشید و با مشارکت دادن مردم در امر توسعه، ضمن جبران عقب ماندگی ها؛ پاسخ اعتماد دولت را به خوبی بدهید تا تجربه تلخ استانداری حبیب الله دهمرده تکرار نشود و بدین ترتیب مجددا اعتماد حاکمیت نسبت به فرزندان شایسته سیستان و بلوچستان سلب نشود و حتی در سایر مناصب مهم ملی و استانی از نخبگان سیستانی و بلوچ بهره گرفته شود.
استاندار محترم سیستان و بلوچستان، همانطور که مستحضرید ضعف دستگاه دیپلماسی در حوزه آب موجب شده که سدهای افغانستان بر روی رودخانه مشترک فرامرزی یکی پس از دیگری تکمیل و به بهرهبرداری برسد، بند کمال خان امنیت آبی منطقه را به مخاطره انداخته و اگر در خصوص سد بخش آباد تدبیر نشود، طی چند ماه آینده تکمیل خواهد شد و شرایط آخرالزمانی را به سیستان تحمیل خواهد کرد. ایران به رغم داشتن ابزارهای متعدد اجتماعی، اقتصادی، امنیتی، سیاسی و حقوقی، به دلیل عدم تعریف درست استراتژی افغانستان، در مناقشه آبی مغلوب بوده؛ بنابراین از جنابعالی انتظار می رود با توجه به زمان اندک، تعریف درستی از شرایط و راهبرد طرف افغان به دستگاه دیپلماسی ارائه کنید؟
برادر بزرگوارم تمایز گذاری قومی و تأکید بر هویت بومی در سیستان و بلوچستان، هویت ملی و ایرانیت را مورد تهدید قرار داده و گاه با چاشنی جعل تاریخ به سمت ادبیات تجزیه طلبانه سوق داده شده است که زیبنده اقوام با فرهنگ سیستان و بلوچستان نیست، برای این امر صرفا اقدامات فرهنگی و هنری در راستای تقویت هویت ایرانی و حس میهن دوستی تأکید می شود.
همان گونه استحضار دارید، رسانه های معاند پیرامون طرح های مختلف اقتصادی در سیستان و بلوچستان از جمله طرح توسعه سواحل مکران اقدام به ایجاد شائبه کرده اند و گروههای تروریستی بدین وسیله از میان جامعه هدف یارگیری و اقدامات تروریستی خود را توجیه می کنند. مدیریت استان باید برای رفع شائبه، فعالیت هدفمند رسانه ای و تقویت جامعه مدنی بایستی برنامه مدونی داشته باشد.
یکی از دلایل توسعه نیافتگی استان وجود ابزارهای سنتی است که پاسخگوی نیاز دنیای مدرن نیست، بنابراین برای کم رنگ کردن ابزارهای سنتی باید به سمت تقویت جامعه مدنی گام برداشت.
سرمایه های انسانی و ظرفیتهای بالقوه سیستان و بلوچستان شرایط توسعه استان را فراهم کرده، باید به این گنجینه بزرگ باور داشت و با ایجاد وفاق، رفع کدورت های موجود و بهره گیری از نظر کارشناسان شرایط استان را بهبود بخشید.
به امید روزهایی که مثل امروز نباشد.
فرشید عابدی
مدیرمسئول پایگاه خبری و تحلیلی دیار عیار
