حوضه آبریز هیرمند شامل سرشاخه‌های هیرمند، فراه‌رود، هاروت رود، خوسپاس و خاشرود، تمدن شهرسوخته را رقم زده و موجب استمرار حیات انسانی و تمدنی تا به امروز شده است. میزان آورد رودخانه هیرمند، تغییر طبیعی مسیر رودخانه حاصل از سیلاب و ... موجب شده که در بازه های زمانی مختلف شاهد جابه جایی جمعیت حول محور رودخانه هیرمند و دریاچه هامون باشیم، اما رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان در دوره جمهوریت و حتی در دوره طالبان، علاوه بر توسعه مبتنی بر کشاورزی، مهندسی اجتماعی یا به روایتی گسترش و پراکنش پشتون ها را دنبال می کنند و این امر باعث شده که مسیر طبیعی رود هیرمند را بر‌خلاف کنوانسیون های بین المللی به سمت شوره زار گودزره تغییر دهند تا حوزه تمدنی سیستان زیر تلی از ماسه مدفون شود.

از آنجا که توسعه استان دغدغه ماست و کارهای بر زمین مانده بیش از کارهای انجام شده است، بایستی نکاتی در باب اقدامات انجام نشده اما ضروری یادآور شوم. سیستان و بلوچستان در حوزه های عمرانی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی کارهای بر زمین مانده ذیل را پیش روی دارد.

دستگاه دیپلماسی ایران برای مقابله با سدسازی‌های افغانستان و رویکردهای هیدروپلیتیکی این کشور ابزارهای متعدد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی و حقوقی در اختیار دارد که به دلیل عدم تعریف درست استراتژی افغانستان و ضعف دفتر رودخانه‌های مرزی طی بیش از یک دهه اخیر، علی رغم ابزارهای فوق؛ سدهای افغانستان یکی پس از دیگری به بهره‌برداری می‌رسند و دستگاه دیپلماسی صرفا نظاره گر است و به یک یادداشت اعتراضی و سخنرانی سخنگوی وزارت امور خارجه بسنده کرده است.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در خصوص بی احترامی نایستادن دیپلمات طالبان در حین پخش سرود ملی ایران، گفت: از دستگاه دیپلماسی می خواهيم نسبت به این مسئله به طور جدی ورود کنند و براساس قواعد بین المللی با این بی احترامی برخورد جدی داشته باشد.

سیستان در سال های اخیر شرایط بسیار بحرانی را سپری می کند ضعف دولت ها در دریافت حقابه هیرمند و مشکلات آب شرب از یک سو و افزایش کانون‌های گرد و غبار ناشی از خشکی دریاچه هامون از سوی دیگر، شرایط سیستان را در بحرانی ترین وضعیت چند دهه اخیر قرار داده است که می طلبد دولت چهاردهم به طور ویژه متمرکز بر حل این بحران باشد.

در تاریخ معاصر ایران به دلیل نیاز کشورهای غربی به منابع شرق برای توسعه و کسب ثروت و در دسترس داشتن منابع مادی از قبیل تکنولوژی، ارتش مدرن و ... به استعمار سرزمین های شرقی دست می‌زدند، گاه برای حفظ مستعمرات ترکیب ژئوپلیتیک کشورها را دستخوش تغییر می دادند، در این میان بی کفایتی حاکمان سرزمین و ضعف نظامی کشورها نیز مزید بر علت می شد. تجزیه ایران موجب شد که بسیاری از اتباع ایرانی در چهار گوشه ایران از مام میهن جدا شوند و اکنون در یک جغرافیای سیاسی جدید مشغول زیستن هستند.

در حالی مراسم یادبود شهید سید ابراهیم رئیسی و همراهانش با حضور هیات های دیپلماتیک در سطوح رئیسی جمهور، نخست وزیر، رئیس پارلمان، وزیر خارجه، فرستاده ویژه و ... از کشورهای مختلف در سالن اجلاس سران برگزار شد که علی رغم حضور هیات های مختلفی مانند حشد شعبی و طالبان برای شرکت در این مراسم و ادای احترام به شهدای خدمت، اما به جبهه مقاومت ملی افغانستان اجازه اعزام هیات داده نشده است.

دولت سیزدهم با شعار ایران قوی و دیپلماسی عزتمندانه به میدان آمد. دولتمردان کنونی همواره منتقد سیاست خارجی دولت های یازدهم ‏و دوازدهم بودند، اما از زمان روی کار آمدن دولت فعلی، حقابه هیرمند تامین نشده و مقامات طالبان همواره تغییر موضع دادند و دستگاه دیپلماسی را در زمین هیدروپلیتیکی افغانستان سرگردان کردند. بایستی به دولتمردان گفت که اگر اقتدار دارید؛ حقابه هیرمند را با ابزارهای موجود بگیرید.

بیست و هفتمین نشست کمیساران آب هیرمند با حضور نمایندگان ایران و افغانستان در تاریخ ۲۵ و ۲۶ بهمن ماه امسال در شهر زابل علی‌رغم پافشاری نمایندگان کشورمان بر اتخاذ تصمیمات لازم جهت رفع موانع و ارائه‌ برنامه زمانبندی رهاسازی آب برای تأمین حق‌آبه، همچون نشست‌های چند سال اخیر به دلیل همراهی نکردن و نبود اراده کافی در طرف مقابل به نتیجه نرسید.

روابط ناپایدار میان افغانستان و پاکستان و درگیری های مرزی ناشی از حملات فرامرزی گروه تحریک طالبان پاکستان، تجارت و ترانزیت میان دو کشور را تحت الشعاع قرار داده است. بسته و باز شدن های مکرر در گذرگاه های مرزی تجاری بین دو کشور در گذرگاه های تورخم و چمن، میلیون ها دلار برای تجار دو سوی مرز خسارت به بار آورده است.