یکی از چالشهای بنیادین در این مسیر، فرسودگی ناوگان و تجهیزات امدادی است. با توجه به اینکه کیفیت خدمات اورژانس مستقیماً با سرعت و دقت در رسیدن به محل حادثه و کیفیت تجهیزات در حین انتقال بیمار در ارتباط است، عدم نوسازی مستمر آمبولانسها و تجهیزات پزشکی داخل خودرو، کارایی عملیاتی را با مخاطره روبهرو میکند. در واقع، بقای سیستمهای پیشرفته امدادی در کشورهای توسعهیافته بر پایه زیرساختهای فنی بهروز استوار است، در حالی که در ایران، محدودیتهای بودجهای و چالشهای تأمین قطعات و تجهیزات، مانع از دستیابی به این سطح از پایداری شده است.
از سوی دیگر، اورژانس پیشبیمارستانی در ایران تحت تأثیر چالشهای گستردهتر نظام سلامت قرار دارد. بار سنگین درخواستهای غیرضروری و عدم دسترسی مطلوب مردم به سایر سطوح خدمات درمانی، موجب شده است که این بخش، فراتر از وظایف تخصصی خود، به عنوان راهکاری برای جبران کمبودهای بخشهای سرپایی و بیمارستانی عمل کند. این پدیده باعث ایجاد بار اضافی بر منابع محدود، از جمله خودروها و پرسنل، شده و میتواند تمرکز تیمهای امدادی بر مأموریتهای حیاتی و حساس (مانند مدیریت تروما یا فوریتهای قلبی-عروقی) را با اختلال مواجه کند.
در کنار زیرساختهای مادی، مسئله مدیریت نیروی انسانی نیز از اهمیت ویژهای برخوردار است. پرسنل اورژانس پیشبیمارستانی با ریسکهای شغلی بالا، فشار روانی مستمر و شرایط کاری دشوار روبرو هستند. عدم تناسب میان سطح مسئولیت و پاداشهای رفاهی و شغلی، در کنار چالشهای مربوط به امنیت شغلی، میتواند منجر به کاهش بهرهوری و خروج متخصصان از این حوزه حساس شود. تقویت این بخش مستلزم طراحی مسیرهای ارتقای شغلی مشخص، تضمین سلامت روان پرسنل و ایجاد بسترهای حمایتی علمی و اقتصادی است.
در نهایت، بهبود عملکرد اورژانس پیشبیمارستانی نیازمند یک رویکرد جامع و نظاممند است. انتقال از مدیریت بحرانمحور به مدیریت سیستماتیک، مستلزم تمرکز بر چهار محور اصلی است: تخصیص بودجههای پایدار برای نوسازی تجهیزات، ارتقای سطح دانش فنی و عملیاتی پرسنل، ایجاد تعادل در توزیع خدمات درمانی برای کاهش بار غیرضروری بر اورژانس، و در نهایت، توسعه فناوریهای مبتنی بر داده برای مدیریت هوشمند ناوگان و تماسها. تنها با اتخاذ این رویکرد ساختاری است که میتوان اورژانس پیشبیمارستانی را از یک واحد امدادگری صرف، به یک رکن استراتژیک و کارآمد در نظام سلامت تبدیل کرد.
دکتر هومن سندگل
خبرنگار بخش سلامت
