در روزگاری که سرمایه اجتماعی مهم‌ترین پشتوانه هر نهاد حاکمیتی به شمار می‌رود، کوچک‌ترین نشانه‌های تبعیض و انحصار می‌تواند به فرسایش اعتماد عمومی بینجامد. اعتمادی که بازسازی آن بسیار دشوارتر از حفظ آن است. ماجرای واگذاری موسوم به خط سفید به برخی کارکنان و اعضای خانواده مدیران اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان، آن هم به صورت گزینشی و بدون اطلاع‌رسانی شفاف به صاحبان جراید و فعالان رسانه‌ای، مسئله‌ای صرفاً اداری یا محدود به چند امتیاز ارتباطی نیست، بلکه موضوعی است که به اصول بنیادین عدالت، شفافیت و پاسخگویی، گره خورده است.

این روزها حال فرهنگ، هنر، ادبیات و کتاب‌خوانی در سیستان و بلوچستان خوش نیست. واقعیتی که اهل فرهنگ و دلسوزان این سرزمین به‌خوبی لمس می‌کنند. در چنین شرایطی، انتظار از مدیران فرهنگی نه تولید امیدهای واهی و نه تزریق ناامیدی مضاعف است، بلکه حداقلی‌ترین وظیفه آنان، سخن گفتن با دقت، صداقت و مسئولیت‌پذیری است. اما هنگامی که از تریبون‌های رسمی، ادعاهایی دور از واقعیت و فاقد پشتوانه آماری مطرح می‌شود، نه‌تنها شأن فرهنگ ارتقا نمی‌یابد، بلکه اعتماد عمومی نیز بیش از پیش فرسوده می‌شود.

استاندار سیستان و بلوچستان در نخستین جلسه شورای اداری سال جدید، برای چندمین بار، مدیرانی را که نه با رسانه‌ها و مردم در ارتباط اند و نه نسبت به علائم حیاتی دستگاه‌های اداری اهتمام دارند، با تهدید به برکناری و پیگیری قضایی بابت ترک فعل مواجه کرد. این هشدارها اما برای بسیاری از ناظران تازگی ندارد، چراکه تهدید به برخورد با مدیران کم‌تحرک و بی‌پاسخ، پیش‌تر هم در ابتدای نشستن بر کرسی استانداری مطرح شده بود، با این تفاوت که آن زمان استاندار، به مدیران فرصت ارائه برنامه داد و سپس در زمانی محدود، به اجرای برنامه‌ها فرجه داد.

فراخوان نهمین جشنواره مطبوعات و رسانه‌های سیستان و بلوچستان در حالی از سوی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان منتشر شده است که رویکردهای مدیریتی این مجموعه پرسش‌های جدی درباره التزام آن به اصول آزادی بیان و حقوق صنفی اهالی رسانه ایجاد کرده است. تحریریه پایگاه خبری تحلیلی دیار عیار با بررسی میدانی عملکرد این اداره کل و با استناد به شواهد عینی، به این نتیجه رسیده که مشارکت در این رویداد، نوعی مشروعیت‌بخشی به جریانی است که نه تنها حامی رسانه‌های مستقل نیست، که خود به عاملی برای محدودیت و پیگرد فعالان مدنی تبدیل شده است.

اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان، بار دیگر در کانون گفت‌وگوهای فرهنگی استان قرار گرفته است، نه به پاس خلق رویدادی نو، بلکه به دلیل تکرار الگویی آشنا از ناکارآمدی، انحصار و وعده‌های تحقق‌نیافته. این ساختار به ظاهر نهادینه‌شده، به مثابه تیغی دو لبه عمل می‌کند که هر مدیر تازه‌نفسی را میان همراهی با جریان انحصاری حاکم یا مقاومتی بی ثمر قرار می‌دهد.

مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان طی نامه‌ای خطاب به فرمانده انتظامی استان، اجرا و پخش موسیقی به عنوان دی‌جی در اماکن عمومی، سالن‌ها، تالارها را مشمول ممنوعیت قانونی اعلام کرد.

معاون عمرانی فرمانداری ویژه شهرستان زابل در خصوص تخریب فونداسیون سازه پلاتو زابل، از عدم ارسال نقشه مستندات فنی این پروژه توسط اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان خبر داد، این‌که ارشاد استان حتی پاسخ مجموعه معاونت استاندار و فرمانداری ویژه زابل را نمی‌دهد، نگرانی اهالی فرهنگ، هنر و رسانه را افزایش داده است.

در فضای فرهنگی استان، گویی نفس‌ها به شماره افتاده است. اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، که می‌بایست طلایه‌دار دیالوگ و تسهیل‌گر جریان زنده هنری باشد، در سکوت مرموز و بی‌عملی غریب خود فرو رفته و بار دیگر به خوابی گران دچار آمده است. وعده‌ برای نشست با اصحاب رسانه و فرهنگ که پس از حواشی نشست پیشین در فضای ابهام آویخته شد، همچنان در هوا معلق مانده و خلف وعده‌ای دیگر بر تاریخچه بی‌پاسخ‌مانی این نهاد افزوده است.

اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان، چنان در سکوت مُتقِـن فرو رفته که گویی هنگام اراده‌ی شکستن این خاموشی، راه و روش آن را نیز از یاد برده است. روابط عمومی این نهاد، متنی را در پاسخ به یادداشت اعتراضی اینجانب، در پیام رسان سروش ارسال کرد و من نیز با آغوشی باز از انتشار آن استقبال نمودم، اما برای رعایت تشریفات حقوقی، از فرستنده خواستم تا پاسخ را در قالب نامه‌ای رسمی و با امضای مدیر دستگاه‌ ارسال نماید. پس از ساعاتی، متن ارسالی در فضای مجازی منتشر شد و لازم دیدم به برخی نکات مندرج در آن، پاسخ گویم.

در راستای تحقق وعده‌های دولت چهاردهم مبنی بر شفافیت و پاسخگویی، انتظار می‌رفت که متولیان عرصه فرهنگ و هنر کشور، پیشقراول این نهضت اصیل باشند، اما دریغ و افسوس که اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی سیستان و بلوچستان، به جای الهام‌بخشی و الگوسازی در این مسیر، خود به دژی تبدیل شده است که از پاسخ به پرسش‌های به‌حق اصحاب فرهنگ و رسانه سرباز می‌زند.