مورد مهمی که در بحث تقسیم استان سیستان و بلوچستان بدان اشاره نمی شود، امنیت است. بلوچستان به دلیل تفاوت مذهبی با حاکمیت چه در زمان پهلوی و چه جمهوری اسلامی، کمترین تعامل را داشته است. بلوچستان با پراكندگي جمعیت و علیرغم داشتن جمعیت جوان، اشتغال کافی ندارد و برای تامین معاش وابستگی به مرز پاکستان و قاچاق کالا و بعضا مواد مخدر دارد. برخی از این قاچاقچیان بسته به نوع کالا و خطراتش به تشکیل گروه های مسلحانه روی آورده و از طریق مبارزه با مرزبانان و نیروهای نظامی و انتظامی، اخبار ناامنی استان را به سایر مناطق کشور مخابره می کند.

تایید خشکسالی در افغانستان توسط مقامات ایرانی نشان از عدم درک درست آن ها از معاهده ۱۳۵۱ دارد، پس از بازدید هیات ایرانی از ایستگاه سنجش آب دهراود، برخی از مقامات ایرانی خشکسالی افغانستان را تایید کردند، برخی از حل و فصل پرونده هیرمند و بسته شدن پرونده مناقشه آبی ایران و افغانستان خبر دادند، اما تایید هر کدام از مقامات ابعاد مختلفی را به ذهن متبادر می سازد. در هر صورت مواضع برخی از مقامات مِن جمله معاون اجرایی رییس جمهور و معاون امنیتی و انتظامی استانداری سیستان و بلوچستان نشان از عدم شناخت و درک صحیح از مفاد معاهده ۱۳۵۱ دارد.

در روابط بين‌الملل، هميشه «عمل‌ گرائي» بايد اصل و محور باشد و اموري از قبيل تعارفات بايد در حاشيه باشند. نظام جمهوري اسلامي، کار خوبي مي‌کند که با حکومت خودخوانده طالبان از درِ خصومت و جنگ و ستيز درنمي‌آيد ولي متأسفانه تعارفات و امتيازدهي‌هاي بيجا در تعامل با اين گروه، جايگاه محوري پيدا کرده است. از امتياز دادن‌هاي بيجا از قبيل تحويل دادن سفارت افغانستان در تهران به طالبان که بگذريم، کوتاه آمدن در مورد حقابه ايران از هيرمند هيچ توجيهي ندارد.

افزایش کم‌سابقه مهاجرت افغان‌ها به ایران و فقدان برنامه روشن دولت در نحوه مواجهه با این پدیده، موجب بروز ابهامات و برخی رایزنی‌های احتمالی در فضای اجتماعی ایران شده است. آمار غیررسمی از حضور بیش از هفت میلیون مهاجر افغانی در ایران حکایت می‌کند و این احتمال وجود دارد که تا چند ماه آینده این رقم به ده درصد کل جمعیت ایران برسد‌.

آب مازاد بر نیاز حوضه های آبریز افغانستان که به کشورهای همسایه این کشور می ریزد، باعث شده که حاکمان افغانستان از آب به عنوان یک ابزار اقتصادی و سیاسی بهره برند، بنابراین کنترل آب های سطحی این کشور مهم ترین اصل در سیاست گذاری آبی افغانستان به شمار می‌رود.

مسئولان شرکت انکشاف ملی افغانستان خبر از پیشرفت فیزیکی ۹۴ درصدی کانال های انحراف و انتقال آب ترکو و قلعه افضل و بهره برداری قریب‌الوقوع این کانال ها دادند. این دو کانال با هدف آبیاری و احیای ۴۹ هزار هکتار اراضی بیابان های گودزره برای توسعه زراعت، اشتغالزایی و اسکان ۴۹ هزار خانوار پشتون به منظور گسترش و پراکنش پشتون ها در ولایت نیمروز به موازات مرز ایران در حال احداث است.

این روزها با وخامت اوضاع زیست محیطی، گسترش مهاجرت و نابسامانی اوضاع اقتصادی و اجتماعی، بار دیگر بحث تقسیم استان، بر زبان ها جاری شده است. یکی از دلایل عمده ناکارآمدی نظام اداری در پهنه سیستان، سو مدیریت در سطوح بالا و میانی استان است. عدم دلبستگی، شناخت و نبود وجود برنامه در نزد مدیران ارشد استانی و اولویت قرار دادن منافع زاهدان بر سیستان به ویژه در موضوع آب، از جمله دلایلی ست که بر ضرورت تقسیم استان صحه می گذارد.

رییس علی دلواری در سریال دلیران تنگستان خطاب به مردمش می گوید: در مقابل ظلم سکوت می کنید، آنوقت به عزای امام حسین می نشینید؛ روح امام حسین را با این کارتون آزار می دهید". حال و هوای کنونی سیستان و موضع منفعل دستگاه دیپلماسی یادآور این برهه تاریخی ست که قهرمانی از خطه دلوار به تاسی از امام سوم شیعیان در مقابل ظلم بیگانه قیام می کند. اگر چه دوران تفنگ به دست گرفتن به سر امده و اولويت اخر کشورها در مقابل یکدیگر است، اما دستگاه دیپلماسی می تواند قهرمان عصر حاضر باشد.

اختلاف بر سر حقابهٔ ایران از هیرمند چه ابعادی دارد؟دیپلماسی عمومی نسخهٔ مناقشۀ هیرمند در دهه‌های اخیر وزارت نیرو به‌عنوان کمیسار عالی‌ آب در افغانستان، با نگاهی سنتی به دیپلماسی و تأکید صرف بر مذاکره، عملکرد موفقی در مسائل آبی ما با افغانستانی‌ها نداشته است

رفته رفته باید نسبت به آینده سیستان و بلوچستان به ویزه زاهدان نگران شویم. ترس فعالان اجتماعی و ریش سفیدان از هر گونه وساطت و مردمداری برای حل بحران جاری، استان را به سوی بن بست سیاسی رهنمون می کند.