پیش از تسلط طالبان بر افغانستان جنگ آبی علیه ایران در مرز های شرق کشور آغاز شد، اما پس تسلط طالبان جنگ آبی به یک جنگ ترکیبی تبدیل شد که به صورت خلاصه به تشریح ابعاد این جنگ می پردازیم، هدف از نوشتن این یادداشت بیشتر واکاوی نقش طالبان در تقویت گروه های تروریستی و تجزیه طلب است.

چندی پیش اعلام شد که به دلیل عدم ورودی آب از رودخانه هیرمند و تبخیر زیاد، تنها ۳ درصد منابع آبی چاه نیمه ها باقی مانده، با توجه به اینکه منابع آبی چاه نیمه ها آب مناطق سیستان و حدود ۶۰ درصد کلانشهر زاهدان را تامین می کند، بنابراین در این مدت آب قابل استحصال این منابع به مراتب کاهش یافته است.

طرح عملیات اخراج پناهندگان افغانستانی آن‌هم با حجم وسیع و همزمان با فصل سرما، یک اقدام ناگهانی نیست بلکه ریشه در سیاست کلان و راهبردی پاکستان در قبال حکومت طالبان دارد. بدون تردید، این اقدام، طرحی گسترده است که مقام‌ها و نهادهای ذی‌صلاح پاکستان تمام جوانب و پیامدهای آن را سنجیده و سپس اقدام به اجرای آن کرده‌اند. بدیهی است که اسلام آیاد از پیامدهای احتمالی این اقدام آگاه بوده و حاضر به پذیرش آنها شده است. اهداف داخلی و خارجی با کاکرد سیاسی، اقتصادی و امنیتی را می‌توان ذیل این اقدام پاکستان بررسی کرد.

حدود دو سال پیش نصب دستگاه ایکس ری پایانه های مرزی دوغارون، میرجاوه و میلک به مزایده گذاشته شد، دستگاه ایکس ری دوغارون پس از ۶ ماه و میرجاوه پس از یکسال نصب و راه اندازی شد، اما پیمانکار دستگاه ایکس ری میلک پس از گذشت دو سال صرفا زمین را تحويل گرفته و اقدام به حصارکشی زمین کرده است.

روابط ناپایدار میان افغانستان و پاکستان و درگیری های مرزی ناشی از حملات فرامرزی گروه تحریک طالبان پاکستان، تجارت و ترانزیت میان دو کشور را تحت الشعاع قرار داده است. بسته و باز شدن های مکرر در گذرگاه های مرزی تجاری بین دو کشور در گذرگاه های تورخم و چمن، میلیون ها دلار برای تجار دو سوی مرز خسارت به بار آورده است.

پریان مشترک، خاشرود و رود خوسپاس منابع تامین کننده تالاب هامون‌پوزک هستند، با احداث بند کمال خان بر روی رودخانه هیرمند و از حیض انتفاع خارج شدن پریان مشترک، آورد خاشرود و رودخانه خوسپاس توان تکمیل هامون پوزک و متعاقب آن سرریز شدن به هامون سابوری را ندارند. در گذشته با پیوستن آب پریان مشترک به آورد خاشرود و خوسپاس در هامون پوزک، آب سرریز به سمت هامون سابوری و گذر از چونگ خرگوشی و چونگ سرخ برای محیط زیست و مرطوب سازی تالاب بخش ایران حائز اهمیت بود.

درگیری‌های چند ماه اخیر میان مرزبانان طالبان و ارتش پاکستان منجربه انسداد مرزهای دو کشور و توقف مبادلات تجاری شده، این امر موجب شده که کالاهای مورد نیاز افغانستان به سمت بندرعباس سوق پیدا کند.

با نزدیک شدن انتخابات مجلس شورای اسلامی و علیرغم ساختار سنتی تبلیغات در استان، کاندیداهای مجلس شورای اسلامی درصددند تا با طریق نزدیک شدن به مدیران و بهره گیری از نفوذشان در میان طوایف، افراد زیر مجموعه و خدمات گيرنده بهره برده و میزان آرای احتمالی خود بر روی کاغذ را افرایش دهند. در این میان برخی مدیریت ها به دلیل حوزه گسترده کاری، تعداد کارکنان و نوع رابطه ای که با طیف های مختلف مردمی دارند برای کاندیداها اهمیت بیشتری دارند. 

مهم ترین مصوبات سفر ۱۳ ماه قبل علی سلاجقه، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست به سیستان شامل مرطوب سازی تالاب هامون و کانون های بحرانی گرد و غبار با استفاده از ظرفیت حقابه، آب های داخلی و طرح های آبخیزداری حوضه مشرف، تدوین برنامه چرایی برای دام ها، اخراج شترهای بدون شناسنامه از منطقه، پیگیری حقابه زیست محیطی تالاب و پیگیری حقابه زیست محیطی از طرح انتقال آب از دریای عمان بود که بعضا نه تنها محقق نشد بلکه در برخی حوزه شاهد تخریب های بسیار بودیم که میزان گرد و غبار را افزایش داده است.

سیطره تفکر سیاست سنتی بر فضای استان، یک بن بست سیاسی به وجود آورده و امکان زایش تفکرات نو را گرفته است. سایه سنگین مردان سیاست بدون مدرک تحصیلی سیاسی یا اقتصاد و دانش لازم علم سیاست، به استمرار عقب ماندگی های تاریخی تداوم بخشيده است. در نبود احزاب فعال، رسانه های مستقل و نهادهای مدنی، این مردان قدرت عاری از اندیشه های مدرن در هیبت رهبران مذهبی، بزرگان طوايف و مراکز قدرت سنتی هستند که خط و ربط های سیاسی استان را تعیین کرده و آرای مردمی را به صندوق انتخابات سوق می دهند. بحران در شورای اسلامی شهرهای استان، ناکارامدی نمايندگان مجلس و مردان تاثیرگذار در انتصابات، نمونه بارز در مسیر اشتباه بودن است.