در حالی‌که تهرانی‌ها، مشهدی‌ها و مردم چند مرکز استان دیگر می‌توانند به صورت زنده جلسات شورای شهر خود را مشاهده و عملکرد منتخبین خود در شورای شهر را رصد کنند، مردم زاهدان اطلاعی از موضوع مذاکرات و مباحث مطروحه و مصوبات شورای شهر ندارند.

مدیریت شهری زاهدان در دورانی حساس به سر می‌برد. آنچه امروز در قالب ناکارآمدی‌های روزمره خود را نشان می‌دهد، برآیند فرآیندی پیچیده از تحولات ساختاری است که بنیان‌های مدیریت دموکراتیک شهر را متزلزل ساخته است. این تحلیل بر آن است تا با رویکردی علمی و مبتنی بر شواهد، ریشه‌های این بحران را در لایه‌های عمیق‌تر جستجو کند و راه‌های برون‌رفت را ترسیم نماید.

بسی جای تأسف است که در این عصر که حتی توهین‌ها هم علمی شده‌اند، مردم نمی‌دانند چگونه واژه‌ها همچون شمشیری دولبه، هم می‌تواند جراحتی عمیق وارد آورد و هم شاید حقیقتی را نمایان سازد. ای جماعتی که به تشبیه خویش به زباله خشمناک می‌شوید و عزت نفس خود را مجروح می‌یابید، درنگی باید کرد! باید با حکمت پرسید: جناب محترم، منظور شما از این کنایه، کدامین صنف از زباله‌هاست؟ زیرا که در این روزگار پیچیده، حتی زباله‌ها هم طبقه‌بندی اجتماعی یافته‌اند!

در دوران معاصر که مدیریت شهری بر محور اقتصاد دایره‌ای و توسعه پایدار تعریف می‌شود، پروژه خط پردازش پسماند شهر زاهدان به عنوان رهآوردی از اندیشه راهبردی و نگاه تحولی سازمان مدیریت پسماند شهرداری این کلان‌شهر، جایگاه ویژه‌ای در منظومه برنامه‌ریزی توسعه محلی کسب کرده است. این طرح عظیم که در ساختار خود، ماهیت دوگانه حل معضلی دیرپا و آفرینش منبعی نوین برای ثروت‌آفرینی را در خود جای داده، نمایانگر عزمی جدی برای گذار از الگوهای سنتی مدیریت پسماند به سوی رویکردی اقتصادمحور و علمی است.

شهرداری زاهدان امروز نمونه‌ای بارز از بیماری بوروکراتیک است که در آن نهاد خدماتی به جای خدمت‌رسانی، تبدیل به موجودی خودمصرف شده که تمام منابع مالی را برای بقای خود می‌بلعد. این وضعیت نه تنها مانع توسعه پایدار شهری است، بلکه شهرداری را در چرخه معیوب بدهکاری و ناکارآمدی محبوس کرده است.

شهر زاهدان، به عنوان کلانشهری مرزی و دارای موقعیت استراتژیک، از ظرفیت‌های اقتصادی و جغرافیایی بی‌نظیری برخوردار است. با این حال به نظر می‌رسد مدیریت شهری این کلانشهر در سال‌های اخیر در چرخه‌ای معیوب از «کمبود مالی» و «درآمدزایی کوتاه‌بینانه» گرفتار آمده است. این وابستگی شدید و خطرناک به درآمدهای ناپایدار حاصل از عوارض شهری و پروانه‌های ساختمانی، نه تنها مشکلات عدیده‌ای را برای شهروندان ایجاد کرده، بلکه شهرداری را به بنگاهی اقتصادی تبدیل نموده که حتی برای تأمین حقوق پرسنل خود نیز با مشکل مواجه است.

ناکارآمدی سیستم مدیریت شهری به ویژه در کلانشهرهایی مانند زاهدان، ریشه در عوامل متعدد و درهم‌تنیده‌ای دارد. در این میان، شاید بتوان مهم‌ترین دلیل را فقدان استراتژی واحد و نبود هماهنگی بین بخشی دانست. هنگامی که یک نهاد عظیم‌الشأن مانند شهرداری، فاقد برنامه‌ای مشخص، الزام‌آور و همه‌جانبه باشد، هر بخش یا منطقه‌ای بر اساس سلیقه و توان خود عمل می‌کند و نتیجه، چیزی جز هرج و مرج و تشتت نخواهد بود.

به اندازه کافی از نشستن نعیم پناه بر کرسی شهرداری زاهدان می‌گذرد و زمان آن فرارسیده تا عملکرد وی را نه بر اساس شعارها و وعده‌ها، که بر مبنای واقعیت‌های عینی و تغییرات محسوس در کالبد شهر مورد واکاوی دقیق قرار داد. او که در ابتدا با آمدنش، موجی از امیدهای اندک اما واقعی برای تغییر در دل شهروندان زاهدانی به وجود آورده بود، متأسفانه در عمل نتوانست از عهده این مهم برآید و به نظر می‌رسد در همان گرداب ملاحظات سیاسی، طایفه‌ای و جناحی که پیشینیانش نیز در آن غرق شده‌اند، گرفتار آمده است.

بیشتر مواقع نوک تند و تیز پیکان نقد به سوی عملکرد شهرداری‌ست، اما خالی از لطف نیست تا بعد از کلی جوالدوز زدن به شهرداری، یک سوزن هم به خود بزنیم؛ اگر چه ممکن است به مذاق برخی خوش نیاید.

مدیر کل راه و شهرسازی سیستان و بلوچستان از تصویب طرح جامع شهر خاش در راستای بهبود کیفیت زندگی شهری و پاسخگویی به نیازهای جمعیتی در جلسه شورایعالی شهرسازی و معماری ایران خبر داد.