معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری سیستان و بلوچستان که پس از دیدار هیاتی متشکل از فعالان اقتصادی و مذهبی بلوچ منطقه سیستان با والی نیمروز، در جلسات ملی و استانی با انتقاد از عملکرد دستگاههای ملی، ورود سیلاب سال گذشته به منطقه را ماحصل دیپلماسی محلی عنوان کرده بود!
در سال آبی ۱۴۰۳_ ۱۴۰۴ پس از ورود سیلاب به سیستان، هیات مذکور به ولسوالی زرنج سفر کرده بودند که بلافاصله پس از رسانهای شدن دیدار هیات مذکور با والی نیمروز، دریچههای بند کمالخان مسدود شد و دبی ورودی جریان آب به سیستان کاهش یافت. با این تفاسیر، تکرار دستاوردسازی با ادعای مبحث مبهم دیپلماسی محلی، جای تأمل دارد.
مسئله آب در افغانستان هویت سازی شده و حساسیت ملت افغانستان در قبال مسئله آب، روی روند پیگیری حقابه رودخانه هیرمند تاثیر منفی گذاشته است. پس از تسلط طالبان بر افغانستان،اپوزسیون طالبان با هدف فشار افکار عمومی بر هیات حاکمه این کشور، در صورت رسانهای شدن ورود سیلاب به سیستان، ملت افغانستان را علیه طالبان تحریک میکنند و به آنها انگ خیانت میزنند. موضوعی که منجر به اعدام موسی شفیق شد.
پس از احداث بند انحرافی کمال خان نیز انتشار برخی مصاحبهها از قبیل ورود سیلاب طی ۴۸ تا ۷۲ ساعت آینده توسط نماینده و استاندار وقت منجر به عدم ورود آب به منطقه و تشدید تنش آب در سیستان شد، اما عدم شناخت مقامات استانی باعث شده که شاهد تکرار اشتباهات گذشته در حوزه دیپلماسی رسانه باشیم. شوربختانه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان نیز با عدم پذیرش طرح آموزش دیپلماسی رسانه، به رسالت خود در این راستا عمل نکرده است. مادامی که مدیرکل حفاظت محیط زیست استان با توجه به حساسیت ملت افغانستان، اصول دیپلماسی رسانه را رعایت نمیکند، از عطا الله اکبری که با رشته جغرافیا و برنامه ریزی شهری پیشتر در کسوت مدیرکلی راه و شهرسازی فعالیت داشته، چه انتظاری میرود؟
در جریان نشست خبری استاندار سیستان و بلوچستان با اصحاب رسانه، به معاون هماهنگی امور عمرانی استانداری تذکر داده شد که در حوزه دیپلماسی، مبحثی تحت عنوان دیپلماسی محلی نداریم و موضوعی که مدنظر شماست، ذیل دیپلماسی عمومی تعریف میشود و به وی توصیه شد که از این واژه مبهم در جلسات و مصاحبههای رسانهای بهره نبرد، اما گویا انتقادات بر رویکردهای نادرست تیم دولت در سیستان و بلوچستان تاثیر ندارد!
ارتباطات قومی دو سوی مرز ایران و افغانستان در زمینه دیپلماسی آب، زمانی میتواند تاثیر گذار باشد که حکومت مرکزی افغانستان برگرفته از آرای ملت افغانستان باشد تا بومیان ولایت نیمروز به عنوان عمق استراتژیک ایران با تاثیر گذار در پارلمان آن کشور و حتی نقش آفرینی در دولت مستقر به عنوان وزیر و والی، بتوانند شرایط ورود آب را تسهیل کند، اما در شرایط کنونی که پارلمانی ورود ندارد و کرسیهای ولایتی ولایت نیمروز در اختیار پشتونهای طالب است، بلوچهای ولایت نیمروز چگونه میتوانند در جهت منافع مشترک آن ولایت و سیستان و بلوچستان تاثیر گذار باشند؟
طبق دادههای وزارت آب و انرژی افغانستان، بند کمال خان با هدف احیای اراضی گودزره و اسکان پشتونهای ناقل به منظور تغییر ترکیب جمعیتی ولایت نیمروز احداث شده است. طالبان پشتون تبار به علت مخالف با اصلاح سامانه انحرافی بند کمال خان نشان داد که ابعاد هیدروپلیتیک افغانستان تغییری نکرده است. اگر جامعه بلوچ ولایت نیمروز تاثیر گذار بودند، قطعا جلوی این روند ناصواب را میگرفتند یا برای حقابه اراضی کشاورزی پایین دست بند کمال خان تدابیری اتخاذ میکردند.
اگر ایران یا استانداری سیستان و بلوچستان در حوزه دیپلماسی عمومی یا به تعبیر معاون عمرانی استاندار در حوزه دیپلماسی محلی، برنامه داشت، قطعا با اطلاعرسانی ابعاد هیدروپلیتیک افغانستان و پیامدهای زیست محیطی سدسازی آن کشور بر روی ولایتهای غربی افغانستان و ایالت بلوچستان پاکستان، شرایط را برای ارکان دیپلماسی تسهیل میکرد.
ادعای معاون عمرانی استاندار سیستان و بلوچستان مبنی بر توفیق گفتمان محلی در خصوص حقابه، در عمل ناقض ادعای نماینده سیستان مبنی بر پیگیری و توافق با مقامات طالبان است!
اگر ادعا و دستاوردسازیهای مقامات استانداری و برخی نمایندگان را مدنظر قرار ندهیم، تجربه نشان داده که ارتباط اقتدار ایران در صحنه بینالمللی همیشه روی مناقشه آبی هیرمند تاثیر گذار بوده است. در جریان پابرجام نیز این موضوع ملموس بود. حال نیز احتمال دارد پیروزی ایران در صحنههای نظامی، ژئوپلیتیکی و ضربههلی کاری به رژیم صهیونیستی، معادلات هیدروپلیتیکی افغانستان را دچار تغییر کرده باشد.
مطالب مرتبط:
افغانستان؛ رانت و مافیای آب!
احتمال تحویل سفارت افغانستان در تهران به طالبان؛ اخذ تضمین برای واگذاری حقابه هیرمند و انعقاد معاهده برای فراه رود و هریرود ضرورت دارد
برای رسیدن به سیاستی واحد، دفتر رودخانه های مرزی سیستان راه اندازی شود
عدم استیضاح وزیر خارجه نشان از رضایت نمایندگان سیستان از نحوه دیپلماسی آب دارد؟
