حل مسائل امنیتی و رفع موانع توسعه، در گرو کار کارشناسی و واکاوی ریشه‌های تاریخی آن است. نهادهای حاکمیتی، امنیتی و فرهنگی باید با درک درست مسئله و تعریف راهبردِ رقیب، برای آن چاره‌اندیشی کنند؛ در غیر این صورت، بحث و جدل تریبون‌داران، زدن برچسب‌های ناروا یا توصیه به تسلیح افراد برای حفظ خود، نه‌تنها راه حل منطقی نیست، بلکه با توجه به شرایط حساس کشور، به التهاب فضا دامن می‌زند. در این یادداشت، نگاهی به برخی از این مسائل دارم.

در ادبیات سیاسی و رسانه‌ای دوران حیات رهبر معظم انقلاب (ره)، مفهوم «جهاد تبیین» هرگز به معنای تبیین صرف مواضع، بلکه همواره به معنای مواجهه با واقعیت‌های موجود بوده است. برای آنکه بتوان در برابر جنگ شناختی و جریان‌های تجزیه‌طلب ایستادگی کرد، نخست باید بتوان نقد ساختارهای داخلی را شنید و از کاستی‌های اجرایی را چشم پوشی نکرد. اما وقتی در قلب سیستان و بلوچستان، در نشست تخصصی رسانه‌ای، نقدِ عملکرد دستگاه‌های اجرایی فرهنگی با دیوار «قطع سخن» و «بی‌ربط دانستن موضوع» برخورد می‌کند، باید پرسید: آیا ما در حال مدیریت میدان هستیم یا در حال کتمان واقعیت‌های میدان؟

رئیس‌کل دادگستری سیستان و بلوچستان گفت: در قرارگاه فرهنگی، در خصوص سطح بندی و پاسخگویی به شایعات رسانه‌ای و فضای مجازی و اشاعه هویت ملی برای مواجهه با تبلیغات جریان‌های تجزیه‌طلب، تأکید شد.

سیستان و بلوچستان در جریان جنگ دوازده‌روزه اخیر در منطقه، یکی از امن‌ترین و آرام‌ترین دوره‌های خود را سپری کرد؛ دوره‌ای که با وجود التهاب جبهه‌ها در مرزهای منطقه ای و فرامنطقه‌ای، مردم این خطه با انسجام قومی، همکاری مردمی و هوشیاری مثال‌زدنی، چهره‌ای درخشان از امنیت پایدار را به نمایش گذاشتند.

«کم‌توجهی به هویت ملی یکی از آسیب‌های بزرگ بعد از انقلاب بوده است. ده‌ها افسانه کره‌ای از تلویزیون ما به تکرار پخش شده، اما دریغ از اسطوره‌ها و قهرمانان ایرانی. در جنگ تحمیلی ۱۲ روزه دیدیم عشق به ایران و ایرانی‌بودن کاری کرد کارستان. پس از ۴۵ سال است که می‌بینیم تندیس آرش کمانگیر در شهر نصب می‌شود.»

در عصر حاضر، شاهد تحولی عمیق در نحوه شکل‌گیری و انتشار گفتمان‌های سیاسی-اجتماعی هستیم. فضای مجازی به عرصه‌ای تبدیل شده که در آن جریان‌های مختلف درصدد بازتعریف هویت‌های قومی و تاریخی برآمده‌اند. یکی از بارزترین مصادیق این پدیده، فعالیت‌های گسترده جدایی‌طلبان بلوچ در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌های دیجیتال است که با اتکا به روش‌های نوین تبلیغاتی، درصدد بازنویسی تاریخ و بازسازی هویت قوم بلوچ برآمده‌اند.

در پهنه‌ی گسترده‌ی فرهنگ و اندیشه، آنچه روح یک سرزمین را معنا می‌بخشد، نه مرزهای جغرافیایی آن، که جوهره‌ی فرهنگی و ژرفای تاریخی آن است. سیستان و بلوچستان، این گنجینه‌ی ارزشمند فرهنگی ایران زمین، سرزمینی است که تاریخ کهن آن با اسطوره‌های پهلوانی و هویت اصیل ایرانی پیوندی ناگسستنی دارد. اما امروز، این میراث گرانبها در معرض آسیبی جدی قرار گرفته که ریشه‌ی آن را باید در نگرش و عملکرد متولیان فرهنگی استان جستجو کرد.

در نظم بین‌المللی، نام‌ها صرفاً واژگان جغرافیایی نیستند؛ بلکه بازتابی از ساختارهای قدرت، حافظه تاریخی ملت‌ها و شناسنامه‌ی تمدن‌ها هستند. "خلیج فارس"، در بستر علوم سیاسی و روابط بین‌الملل، نه‌تنها یک موقعیت ژئواستراتژیک حیاتی است، بلکه یک نماد هویتی برای ملت ایران و بخش بزرگی از تمدن خاورمیانه تلقی می‌شود.

رئیس مرکز دائرة‌المعارف بزرگ اسلامی در نامه‌ای به رئیس‌جمهور، «گروه‌های افراطیِ هویت‌طلب را جاعلانی توصیف کرد که وحدت تاریخی مردم ایران را هدف گرفته‌اند» و پیشنهاد کرد «با به‌کارگیری تدابیر ضروری، با اهداف ضدملی آنان مقابله شود.»

«ایران» واژۀ مقدسی است که همواره شور می‌آفریند و به دل‌های مشتاقانش گرما می‌بخشد. «ایرانیت» برآیند هویت های بومی جای جای کشور ما و حتی حاصل جمع فرهنگ های گوناگون حوزۀ تمدنی ایران است؛ حوزۀ گسترده‌ای که بسیار فراتر از مرزهای سیاسی کنونی کشور ماست. مردمان فراوانی در درازای سده های متمادی با اندیشه و پشتکاری ستودنی هویت چهل تکۀ ایرانی را شکل داده‌اند و همچون قالی زیبا و چشم نوازی، این میراث گرانسنگ را سرشار از شکوه، تنوع و در عین حال انسجام و همسازگری کرده‌اند.