این روزها که بحران آب در سیستان به نقطه بحران رسیده و تکمیل سایر سدهای افغانستان بر روی دیگر سرشبکه‌های حوضه آبریز هیرمند، شرایط را به سمت وخیم‌تر شدن، سوق داده؛ هر صدایی که از تریبون‌های رسمی شنیده می‌شود، در میان ناامیدی مردم، پژواکی متفاوت دارد. پیشنهاد اخیر « فرهاد شهرکی» نماینده سیستان، مبنی بر خرید آب مازاد از افغانستان در صورت تأمین حقابه ۸۲۰ میلیون مترمکعبی سیستان، در نگاه اول ممکن است یک ایده‌ی نوآورانه برای عبور از بحران به نظر برسد؛ اما اگر نقاب مصلحت‌سنجی را کنار بزنیم، با واقعیت تلخی روبرو می‌شویم. این پیشنهاد، بیش از آن‌که گره‌ای از کار سیستان بگشاید، در حال گشودن گره‌های، دیپلماتیک، امنیتی و حقوقی، به ضرر منافع ملی ایران است.

سفر قریب‌الوقوع وزیر راه و شهرسازی به سیستان و بلوچستان، همزمان با انتشار اخبار مربوط به آغاز عملیات اجرایی پروژه راه‌آهن زاهدان-زابل-میلک، به یک نقطه عطف در بحث زیرساخت‌های شرق کشور تبدیل شده است. اما پرسش اصلی این نیست که «چه زمانی» عملیات آغاز می‌شود، بلکه این است که «چه مسیری» در حال اجراست؟ آیا ما در حال ساختن یک شریان حیاتی برای سیستان هستیم یا در حال ایجاد یک مسیر جانبی که این منطقه را از جریان اصلی اقتصاد ریلی دور می‌کند؟

در روزگاری که اعتماد عمومی به سختی به دست می‌آید و به آسانی از کف می‌رود، هر اظهارنظر مقامات، تعهدی است در ترازوی افکار عمومی. چندی پیش، فرهاد شهرکی، نماینده سیستان، از راه‌اندازی سرویس روزانه اتوبوس در مسیر زابل - زاهدان خبر داد. خبری که در دل خود، نوید گشایشی برای مردمانی داشت که جاده پرتردد زاهدان - زابل را هر روزه زیر پا می‌گذارند و در تنگنای کرایه‌های سرسام‌آور و کمبود وسایل نقلیه، راهی جز صبوری نداشتند.

با نگاهی به نقشه‌ پروژه اجرای راه آهن زاهدان به زابل که توسط یکی از نمایندگان سیستان منتشر شده، مشخص است که آن‌چه تحت عنوان اتصال زابل به شبکه ریلی مطرح می‌شود، در واقع یک خط فرعی است که سیستان را به حاشیه کریدور اصلی رانده و در واقع در بن بست ریلی قرار داده است. در این پیکربندی، مسیر اصلی ریلی، از سه‌راهی دشتک عبور کرده و سیستان را دور می‌زند؛ اتفاقی که در عمل این منطقه را از جریان اصلی جابه‌جایی مسافر، محروم می‌کند.

نماینده سیستان در مجلس شورای اسلامی گفت: سازمان حفاظت محیط‌زیست با استفاده از همه ظرفیت‌های حقوقی و دیپلماتیک، از جمله کنوانسیون رامسر و سایر سازوکارهای بین‌المللی، موضوع تأمین حقابه زیست‌محیطی هامون را با جدیت پیگیری کند.

خبر ورود مدیرعامل هلدینگ ماهان به سیستان و احتمال حضور آن‌ها در عرصه کشاورزی این منطقه، با اعلام دو تن از نمایندگان مجلس، بار دیگر مرز باریک میان امید به توسعه و تهدید معیشت محلی را پیش کشیده است.

به طور کلی، انتشار نامه سرگشاده، توسط کنشگران سیاسی رخ می‌دهد، اما به دلیل این‌که علی رغم تلاش‌های متعدد برای مصاحبه تلفنی با جنابتان در راستای پیگیری مسائل و مطالبات مردم و عدم توفیق اینجانب برای این مهم به عنوان نماینده افکار عمومی، مرا واداشت تا شما را طی نامه‌ای سرگشاده مورد خطاب قرار دهم.

نماینده سیستان در مجلس گفت: با توافقی که با مسئولان ذی ربط داشتیم، قرار شد که آب پس از ذخیره سازی در چاه نیمه، به سمت دشت سیستان رهاسازی شود و در روند این رهاسازی، وقتی بند خاکی رودخانه سیستان باز شود، ورودی به چاه نیمه، به صفر نمی‌رسد، اما به رغم اجماع معتمدان محلی در حضور معاون عمرانی استانداری و فرمانداران سیستان و تایید این مصوبه توسط استاندار، فرماندار و مدیر آب زهک مانع انجام‌ کار شدند.

سالهاست که به علت عدم ورود حقابه از کشور افغانستان و ذخایر محدود آب شرب در چاه نیمه ها، امکان رهاسازی آب در رودخانه سیستان مقدور نبوده است و این موضوع سوای فشار سنگینی که بر کشاورزان و دامداران وارد شده و محیط زیست را با مشکل مواجه کرده است، زمینه ساز خشک شدن آب‌های زیرسطحی و چاهک‌های آب کشاورزان گردیده است.

در سیستان موضوع مصادره دستاوردهای دیگران یا رویدادهای طبیعی تازگی ندارد اما تداوم این روند در عصر اطلاعات و افرایش اگاهی های مردم، اقدامی پوپولیستی و تبلیغاتی برای بقای سیاسی معنا می دهد. در هر دوره با سرازیر شدن سیلاب و ورود آن به سیستان، نمایندگان و سیاسیون در صدد مصادره اش برآمده و آن‌را محصول پیگیری های خود می دانند.