افغان ها در پی آنند تا رویکردی جدید در تعاملات با همسایگان خود رقم زنند تا در قبال دریافت آب، به توسعه افغانستان یاری رسانند، مناقشه ایران و افغانستان در خصوص حقابه سیستان از هیرمند، متاثر از همین موضوع است. افغان ها با ندادن حقابه در صددند تا ایران به شرایط بحرانی رسیده و در هنگام گفتگوی نهایی در رابطه با دریافت حقابه و حتی آب مازاد بر آن، بتواند اهداف اقتصادی خود را پیش ببرند.

وزرای نیرو و خارجه و معاونت های مربوطه، علیرغم بحرانی بودن اوضاع محیط زیست و اشتغال در سیستان و شدت گرفتن مهاجرت، هنوز درک درستی از وخامت اوضاع در این منطقه ندارند و اگر هم محدود افرادی به چنین شناختی رسیده اند، سیستان را قربانی مصالح سیاسی خود کرده اند. نمایندگان سیستان نیز به دلیل تعامل همه جانبه با دولت، از اختیارات قانونی خود در مواجهه با وزرای نیرو و خارجه بهره نمی برند و طرح استیضاح وزیر امور خارجه که به ادعای دو نماینده سیستان ثبت شده، مسکوت مانده است.

گروه چند رسانه ای «پایگاه خبری تحلیلی دیار عیار » فراخوان طراحی پوستر سیستان آخرالزمانی منتشر کرد؛ این فراخوان با هدف جلب و توسعه مشارکت مردمی در راستای مسئولیت اجتماعی هنرمندان دغدغه مند برای انعکاس بحران ریزگردها، حقابه هیرمند، مهاجرت و تنش آبی منتشر شده و از هنرمندان و طراحان سراسر کشور که در این زمینه دارای سابقه فعالیت هستند، دعوت به عمل می‌آورد.

سخنگوی کمیسیون کشاورزی در پاسخ به این پرسش که مطرح شدن مسائلی مانند تامین آب شرب از منابع داخلی از جانب حبیب الله دهمرده، باعث انحراف موضوع اصلی جلسه از حقابه هیرمند، نشد؟ گفت: البته این مسئله در جلسه مطرح شد، اما با توجه به اینکه دستور کار جلسه، حقابه ایران از رودخانه هیرمند بود و افرادی که در جلسه حضور داشتند کارشناسان مرتبط با این موضوع بودند و اگر قرار بود در حوزه هایی مانند تامین آب شرب، انتقال آب از دریای عمان و چاه ژرف پرداخته شود، باید کارشناسان همان حوزه ها حضور پیدا می کردند.

شرایط هیدرولوژیکی حوضۀ هیرمند و عوامل انسانی و اقلیمی چه اثری بر ورود آب به ایران دارد؟بهانۀ واهی «طالبان»مطالعۀ دانشگاه تربیت مدرس تهران تأیید می‌کند که بدون تغییر محسوس در منابع آب بالادست حوضۀ هیرمند، طرح‌های توسعه‌ای افغانستان، دلیل صفر شدن جریان ورودی آب به ایران است.

امام جمعه شهرستان نیمروز گفت: مدیر کل ابفای استان مهلت دوماهه ای که چند ماه پیش وعده دادید، به اتمام رسیده، چرا منابع آبی جدید وارد مدار نمی‌شود؟ چرا لوله آب زابل به زاهدان و زرنج افغانستان قطع نمیشود؟ ترک فعل شما این بلاها را سرمردم مظلوم سیستان آورده است.

امام جمعه شهرستان زابل گفت: یک کوره راهی بعنوان طرح رزاق بوجود می اید با سلایق مختلف، بیایند و تکلیف ما را روشن کنند، اقای رییس جمهور بیایید سیستان، تکلیفمان را روشن کنید ما بمانیم یا برویم؟!حرف، مصاحبه و وعده درمانی بخدا کار ساز نیست، اصلا نگویند مسئله اول ما سیستان است.

شیوه عملکرد مسئولان افغانستان در کنار نوع عملکرد مسئولان ایران در مسئله همزیستی دو کشور، چیزی شبیه به یک بازی «نهنگ آبی» است که سرانجام همه آنها در نهایت، سیاهی است. کارشناسان و فعالان منطقه‌ای در این زمینه صحبت‌های متعددی را مطرح کرده‌اند و گلایه مردم منطقه و فعالان محیط‌زیستی به نوع عملکرد مسئولان هم کماکان ادامه دارد. اما در این گزارش بنا را بر این نهاده‌ایم که بازی دو سر باخت ایران و افغانستان را مورد بررسی قرار دهیم.

پس از تکمیل و آبگیری بند کمال خان، زنگ هشدار امنیت آبی منطقه سیستان و کلانشهر زاهدان به صدا درآمد، سامانه انحرافی بند کمال خان امکان مدیریت سیلاب‌های حوضه آبریز هیرمند را در اختیار حاکمان افغانستان قرار داد؛ پیش از آن، گاه سیلاب‌هایی بیش از میزان حقابه وارد سیستان می‌شد، بنابراین عدم اجرای معاهده ۱۳۵۱ هیرمند محسوس نبود، اما با کنترل و انحراف سیلاب های رودخانه هیرمند توسط بند کمال خان، به تدریج تنش آبی سیستان تشدید شد.

یک منبع نزدیک به طالبان، گفت: برخی از مقامات طالبان عنوان کردند که اطلاعات و داده های دقیقی در خصوص مسئله حقابه هیرمند ندارند، بنابراین بزرگان امارت اسلامی طالبان، آن ها را از مصاحبه در این زمینه منع کردند.