رودخانه هیرمند در استقرار جوامع انسانی و تمدن سازی شرق فلات ایران نقشی غیر قابل انکار داشته است. بطوریکه در منابع تاریخی سیستان را زاده هیرمند می نامند چنانکه مصر را زاده نیل! شکل گیری تمدن 5000 ساله این منطقه و اوج و حضیض آن متناسب با کم آبی، سیلاب و تغییرات مسیر هیرمند بوده است. این رود خانه در گذشته در جغرافیای فعلی هر دو کشور افغانستان و ایران جاری بوده‌ اما جدایش افغانستان، مناقشات و پس گرفتن دوباره هرات از ایران به موجب معاهده پاریس و خودداری گسترده حاکمیت افغانستان از جاری ساختن رود هیرمند در خاک ایران، مسئله حقابه هیرمند را به یکی از مسائل مهم سیاسی، اجتماعی و زیست‌محیطی دو کشور مبدل ساخت.

در حالی که طالبان هنوز حقابه هیرمند را نداده است و مردم سیستان از مشکل بی آبی رنج می برند، منصوری مدعی حل مسئله آب هیرمند شده است، منصوری، معاون اجرایی رئیس جمهور مدعی حل و فصل مسئله آب هیرمند با طالبان شد. طالبان نیز اخیرا ادعا کرده بود که این اختلاف حل شده است.

کشورهای منطقه دربارهٔ اقدامات آبی امارت اسلامی افغانستان احساس خطر کرده‌ان، ازبکستان، تاجیکستان و ترکمنستان در اجلاسی به چاره‌جویی مسئله آب پرداختند، اما ایران در این نشست حضور نداشت.

در روابط بين‌الملل، هميشه «عمل‌ گرائي» بايد اصل و محور باشد و اموري از قبيل تعارفات بايد در حاشيه باشند. نظام جمهوري اسلامي، کار خوبي مي‌کند که با حکومت خودخوانده طالبان از درِ خصومت و جنگ و ستيز درنمي‌آيد ولي متأسفانه تعارفات و امتيازدهي‌هاي بيجا در تعامل با اين گروه، جايگاه محوري پيدا کرده است. از امتياز دادن‌هاي بيجا از قبيل تحويل دادن سفارت افغانستان در تهران به طالبان که بگذريم، کوتاه آمدن در مورد حقابه ايران از هيرمند هيچ توجيهي ندارد.

یک مقام ارشد سیاسی حکوت طالبان روز شنبه با بیان اینکه این حکومت تعامل خوب با همسایگان دارد، مدعی شد که طالبان مسئله حقابه ایران را با تفاهم و گفت و گو حل و فصل کرده است.

دیروز وقتی خبرنگاران پایگاه خبری تحلیلی دیار عیار برای نشست خبری با استاندار دعوت شدند به چند دلیل تعجب کرده و خوشحال شدیم، نخست آن‌که خبرنگاران دیار عیار در چند ماه اخیر برای هیچ نشستی و سفر مقامات دعوت نشدند تا نشست ها بدون چالش و صرفا با تعریف و تمجید و سوال های بسیار معمولی برگزار شود و دوم این‌که نشست با استاندار فرصتی بود تا خبرنگاران دیار عیار بتوانند دغدغه های مردم و مشکلات استان را بدون واسطه به اطلاع وی برسانند. 

آب مازاد بر نیاز حوضه های آبریز افغانستان که به کشورهای همسایه این کشور می ریزد، باعث شده که حاکمان افغانستان از آب به عنوان یک ابزار اقتصادی و سیاسی بهره برند، بنابراین کنترل آب های سطحی این کشور مهم ترین اصل در سیاست گذاری آبی افغانستان به شمار می‌رود.

طبق توافق میان دولت ایران و هیات حاکمه افغانستان مبنی بر بازديد از ايستگاه سنجش آب دهراود واقع در بالادست سد کجکی، زمينه این بازديد فراهم شد و هیات ایرانی از این ايستگاه بازديد کردند. دستیار رئیس جمهور ایران در امور افغانستان پس از بازدید اعلام کرد که هیات ایرانی در کابل بسر می برد و به زودی گزارش بازديد از ايستگاه سنجش دهراود به دست آن‌ها می رسد. هیات حاکمه طالبان طالبان که انگار از قبل، سناریوی بازی خود را طراحی کرده بودند، بلافاصله در پاسخ به این اظهار نظر مقام ایرانی، از طریق وزارت امور خارجه خود اعلامیه ای منتشر کردند که علاوه بر غیر واقعی بودن، افکار عمومی افغانستانی و غیر افغانستانی را با خود همراه کرده است، این اعلاميه از سوی نشريات مختلف در ايران، افغانستان و رسانه های بین المللی منتشر شده است.

معاون وزیر نیرو و کمیسار آب هیرمند گفت: هیئت کارشناسی ایران پس از مشاهده میزان آب رودخانه در ایستگاه آب سنجی دهراود، خواستار تحویل حقابه جمهوری اسلامی ایران شد و توافق شد در نشست های کمیته فنی در آینده نزدیک درخصوص نحوه تحویل حقابه تصمیم گیری شود.

در ادامه اقدامات جمهوری اسلامی ایران برای دسترسی به حقابه هیرمند، نماینده ویژه رئیس جمهور در امور افغانستان از حضور یک هیات کارشناسان ایرانی در این کشور برای نخستین بار با هدف بازديد از وضعیت آب رودخانه هیرمند و سرچشمه های آن خبر داد.