در زمان افتتاح بند کمال خان حدود یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون متر مکعب آب در چاه نیمه ها موجود بود، از این میزان به روایتی ۲۹۷ میلیون متر مکعب و به روایتی ۲۷۹ میلیون متر مکعب در لوله های طرح ۴۶ هزار هکتاری، مقداری برای تست و مقداری هم برای کشاورزی رهاسازی شد. در واقع یک مرحله آب داده شد و به دلیل کمبود آب مرحله دوم واگذار نشد و محصول به برداشت نرسید، از این مقدار حجم کمی هم در انهار رها سازی شد. طبق آمار غیر رسمی حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب رها سازی صورت گرفته است.

جمعی از دانشجویان دانشگاه زابل طی نامه ای خطاب به فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و عضو مجمع نمایندگان استان ضمن اشاره به عدم توفیق نمایندگان سیستان در انتخاب اولویت های منطقه، خواستار استیضاح وزیر امورخارجه و ورود شورای عالی امنیت ملی به مسئله حقابه رودخانه هیرمند شدند.

پس از آبگیری بند کمال خان و انحراف آورد رودخانه به شوره زار گودزره توسط سامانه انحرافی این بند، قریب دو سال آبی وارد سیستان نشد، به رغم وجود معاهده و وجود مسیر تاریخی رودخانه هیرمند، طی این دو سال وزارت امور خارجه در راستای دریافت حقابه ایران از رودخانه مذکور توفیقی نداشته است. 

سال‌هاست با عناوین مختلف از جمله طرح سیل، خشکسالی، زه کشی، کانال‌های آبیاری، شبکه توزیع آب نیم لوله، آبیاری دشت سیستان، سد چاه نیمه‌چهار، آب‌های ژرف و ... مجموعه ای از پروژه های بزرگ ملی در بخش آب در سیستان تعریف و اجرا می‌شود.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در کانال اطلاع رسانی خود نوشت: خطاب به رییس جمهور عنوان کردم که ایجاد بند انحرافی در سد کمال خان یعنی دهن کجی به جمهوری اسلامی ایران و زیر پا نهادن همه قواعد بین المللی، بنابراین ورود دستگاه‌های امنیتی به موضوع حقابه یکی از خواسته های مهم مردم است، اگر فکر اساسی نشود، نظام عنقریب با یک فاجعه انسانی در استان مواجه خواهد شد.

امام جمعه شهرستان نیمروز ضمن گلایه از وضعیت آب در منطقه سیستان، خواستار پیگیری جدی‌تر حقابه سیستان شد و گفت: زمان آن فرا رسیده است همان سیاستی که توانست عربستان چموش را همانند آمریکا سر عقل و میز مذاکره بنشاند، باید بتواند طالبان را پای میز مذاکره برای تحویل و تسلیم حقابه قانونی بکشاند، برنامه‌ریزی برای این که هم حسن همجواری حفظ شود و هم حقابه قانونی ما اخذ شود، تدبیر دولت انقلابی و مطالبه نمایندگان مردم را میطلبد که در امتحان سختی از سوی مردم به سر می‌برند.

سامانه انحرافی بند کمال خان به عنوان ابزاری در راستای دیپلماسی آب برای گرفتن امتیاز از طرف ایرانی احداث شده است، وزارت خارجه ایران به رغم در اختیار داشتن ابزارهای متعددی در راستای اهرم قرار دادن برای دریافت حقابه رودخانه هیرمند، تا کنون حاضر نشده از آن بهره برد.

تامین آب حداقلی و ایجاد معادن، کارخانه های و احیای ظرفیت های مرزی بی تردید باعث تامین آب شرب و معیشت اهالی سیستان خواهد شد، اما عدم تحقق حقابه رودخانه هیرمند و همچنین سایر سیلاب های ورودی به منطقه که به لحاظ زیست محیطی حائز اهمیت است، شرایط زیست را به حداقل می رساند. مردم چنین منطقه ای، رنگ توسعه و سرمایه گذاری بخش خصوصی را نخواهد دید، ادامه چنین رویه منجربه خالی شدن تدریجی سیستان از سکنه می شود.

فرشید عابدی، مدیرمسئول پایگاه خبری و تحلیلی دیار عیار به علت سکوت کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در قبال انفعال دستگاه دیپلماسی در زمینه تامین منافع ملی به ویژه مسئله حقابه رودخانه هیرمند و متعاقب آن به مخاطره افتادن زیست مردم سیستان، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس را در نامه ای سرگشاده مورد خطاب قرار داد.

استاندار سیستان و بلوچستان با اشاره به کمبود آب و خشکسالی شدید در منطقه سیستان گفت: به طور جدی پیگیر موضوع حقابه هیرمند در سیستان هستیم و در آینده اتفاقات خوبی در این رابطه خواهد افتاد.