امام جمعه شهرستان نیمروز گفت: حقابه هیرمند حق بین‌المللی ماست، چرا از ظرفیت مجامع بین‌المللی برای وادار کردن افغانستان نسبت به رهاسازی آب استفاده نمی‌شود؟ چرا طالبان از همه ظرفیت‌های اقتصادی و سیاسی ما استفاده می‌کنند اما ما نتوانیم در مورد تمرد آن‌ها نسبت به حقابه اقدام قاطعی داشته باشیم؟ ما آب مازاد بر مصرف و صدقه نمی‌خواهیم، وظیفه قانونی و شرعی و بین‌المللی افغانستان است که جلوی حرکت آب رودخانه مشترک هیرمند را نگیرند و تخلف نکنند و تخلفات گذشته را جبران کنند.

در صورت عدم تامین حقابه رودخانه هیرمند، قطع روابط سیاسی و اقتصادی با افغانستان، اخراج اتباع افغانستانی و پرداخت حق نکشت کشاورزان سیستانی در دستور کار دولت و مجلس قرار گیرد.

استانداران براساس اختیارات قانونی در چارچوب سیاست های نظام می توانند در مراودات بین المللی با استان های کشورهای همجوار ایفای نقش کنند. یک عضو کمیسیون امنیت ملی عنوان کرده بود که به استانداران منطقه اختیار دادند که با مقامات محلی طالبان رایزنی کنند. سوال این است در این وضعیت اسفناک بحران آبی، استاندار سیستان و بلوچستان در راستای دیپلماسی آب چه اقدامی انجام داده است؟

در زمان افتتاح بند کمال خان حدود یک میلیارد و ۴۰۰ میلیون متر مکعب آب در چاه نیمه ها موجود بود، از این میزان به روایتی ۲۹۷ میلیون متر مکعب و به روایتی ۲۷۹ میلیون متر مکعب در لوله های طرح ۴۶ هزار هکتاری، مقداری برای تست و مقداری هم برای کشاورزی رهاسازی شد. در واقع یک مرحله آب داده شد و به دلیل کمبود آب مرحله دوم واگذار نشد و محصول به برداشت نرسید، از این مقدار حجم کمی هم در انهار رها سازی شد. طبق آمار غیر رسمی حدود ۴۰۰ میلیون مترمکعب آب رها سازی صورت گرفته است.

جمعی از دانشجویان دانشگاه زابل طی نامه ای خطاب به فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس و عضو مجمع نمایندگان استان ضمن اشاره به عدم توفیق نمایندگان سیستان در انتخاب اولویت های منطقه، خواستار استیضاح وزیر امورخارجه و ورود شورای عالی امنیت ملی به مسئله حقابه رودخانه هیرمند شدند.

پس از آبگیری بند کمال خان و انحراف آورد رودخانه به شوره زار گودزره توسط سامانه انحرافی این بند، قریب دو سال آبی وارد سیستان نشد، به رغم وجود معاهده و وجود مسیر تاریخی رودخانه هیرمند، طی این دو سال وزارت امور خارجه در راستای دریافت حقابه ایران از رودخانه مذکور توفیقی نداشته است. 

سال‌هاست با عناوین مختلف از جمله طرح سیل، خشکسالی، زه کشی، کانال‌های آبیاری، شبکه توزیع آب نیم لوله، آبیاری دشت سیستان، سد چاه نیمه‌چهار، آب‌های ژرف و ... مجموعه ای از پروژه های بزرگ ملی در بخش آب در سیستان تعریف و اجرا می‌شود.

عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در کانال اطلاع رسانی خود نوشت: خطاب به رییس جمهور عنوان کردم که ایجاد بند انحرافی در سد کمال خان یعنی دهن کجی به جمهوری اسلامی ایران و زیر پا نهادن همه قواعد بین المللی، بنابراین ورود دستگاه‌های امنیتی به موضوع حقابه یکی از خواسته های مهم مردم است، اگر فکر اساسی نشود، نظام عنقریب با یک فاجعه انسانی در استان مواجه خواهد شد.

امام جمعه شهرستان نیمروز ضمن گلایه از وضعیت آب در منطقه سیستان، خواستار پیگیری جدی‌تر حقابه سیستان شد و گفت: زمان آن فرا رسیده است همان سیاستی که توانست عربستان چموش را همانند آمریکا سر عقل و میز مذاکره بنشاند، باید بتواند طالبان را پای میز مذاکره برای تحویل و تسلیم حقابه قانونی بکشاند، برنامه‌ریزی برای این که هم حسن همجواری حفظ شود و هم حقابه قانونی ما اخذ شود، تدبیر دولت انقلابی و مطالبه نمایندگان مردم را میطلبد که در امتحان سختی از سوی مردم به سر می‌برند.

سامانه انحرافی بند کمال خان به عنوان ابزاری در راستای دیپلماسی آب برای گرفتن امتیاز از طرف ایرانی احداث شده است، وزارت خارجه ایران به رغم در اختیار داشتن ابزارهای متعددی در راستای اهرم قرار دادن برای دریافت حقابه رودخانه هیرمند، تا کنون حاضر نشده از آن بهره برد.