امام جمعه شهر بنجار گفت: مسئولان باید با احساس مسئولیت بیشتر، برای جلوگیری از تکرار رخدادهای تروریستی اقدام کنند. محکومیت حادثه و برگزاری جلسه، به‌تنهایی کافی نیست؛ مردم انتظار دارند نتیجه اقدامات را در افزایش امنیت و کاهش حوادث مشاهده کنند.

تصور کلی درباره جایگاه زن در جوامع سنتی معمولاً این است که زنان در اینگونه اجتماعات مورد ستم واقع میشوند، مرد سالاری سکۀ رایج در این جوامع است و سرکوب زنان امری عادی محسوب میشود. این روایت از وضعیت زن در مناطق سنتی، افزون بر اینکه همۀ اجتماعات سنتی را به یک چوب میراند و از یک در میراند، بر پایه‌ی سنجه های روایت خاصی از «تجدد» و هنجارهای مدرن صوت میگیرد. نباید از یاد برد، همچنان که صورتهای گوناگون تجدد وجود دارد، سنت نیز بسیار متنوع است . گذشته از این، داوری سنت در چارچوب درک خاصی از تجدد منجر به پدیدآمدن نگرش سیاه و سفیدی میشود که تجدد را یکسره مطلوب و سنت را به تمامی نامقبول معرفی می‌کند.

هر سرزمین، نخست در دل مردمانش آرام می‌گیرد و آن‌گاه در نقشهٔ کشور. امنیت پیش از آن‌که شمار گشت‌ها و ارتفاع سنگرها باشد، حسی است که مادری در بامداد، هنگام فرستادن فرزندش به مدرسه، در سینه دار. اطمینانی که کاسب بازار با گشودن قفل دکانش می‌یابد و آسودگی راننده‌ای که شب‌هنگام جاده‌ای خلوت را می‌پیماید. سیستان و بلوچستان سال‌هاست که این سه اطمینان را، به‌تدریج و با بهایی گزاف، از کف داده است.

هر سپیده‌دم که بر خاک خطه بلوچستان و گاه سرحد می‌دمد، خبری تلخ از راه می‌رسد: جوانی دیگر از فرزندان این سرزمین جان باخته و سوگی تازه بر سوگ‌های پیشین افزوده شده است. بحران، آرام و پیوسته، از لایه‌های پنهان زندگی به سطح آمده و در این میان، از بلندترین کرسی مدیریت استانی نه تدبیری قاطع شنیده می‌شود و نه نشانی از امید. استانی که روزگاری گاهواره‌ی تمدن و مرز زنده‌ی ایران بود، اکنون در نگاه بسیاری به صحنه‌ی نبردی فرسایشی مانند شده است. جامعه‌شناسان می‌دانند که ناامنیِ مزمن تنها یک مسئله‌ی انتظامی نیست و نشانه‌ی گسستی عمیق‌تر میان حاکمیت و مردم است. هرجا اعتماد فرو ریزد، سلاح جای گفت‌وگو را می‌گیرد.

نماینده مردم زاهدان در مجلس شورای اسلامی، با انتقاد صریح از وضعیت امنیتی سیستان و بلوچستان، با اشاره به حملات تروریستی اخیر در نقاط مختلف استان، گفت: سال‌هاست وضعیت امنیتی استان قرمز است و با وجود هزینه‌های سنگین، همچنان شاهد حوادثی هستیم که امنیت مردم و نیروهای حافظ امنیت را تهدید می‌کند.

در روزهای اخیر، اظهارنظر مولوی عبدالحمید، امام جمعه مسجد مکی زاهدان، خطاب به مسؤولان استانی مبنی بر اینکه «اگر نمی‌توانند جلوی ناامنی‌ها را بگیرند، به مردم اجازه دهند جلوی آن را بگیرند»، بازتاب گسترده‌ای در محافل عمومی و رسانه‌ای یافته است. این سخن اگر چه از سر دغدغه‌مندی و احساس مسؤولیت نسبت به امنیت مردم سیستان و بلوچستان بیان شده، اما در بطن خود پرسش‌های بنیادینی را دربارهٔ سازوکار عملی چنین پیشنهادی، حدود مسؤولیت مردم و حاکمیت و پیامدهای احتمالی ورود مستقیم شهروندان به معادلات امنیتی برمی‌انگیزد. این نوشتار می‌کوشد تا با نگاهی تحلیلی و چندبعدی، ابعاد گوناگون این پیشنهاد را واکاوی کند و از زوایای مختلف به این پرسش پاسخ دهد که آیا مردمِ قربانیِ ناامنی می‌توانند خود به مقابله با گروگان‌گیری برخیزند یا آنکه این راه، بیراهه‌ای خطرناک در مسیر تأمین امنیت است.

در هیاهوی ناامنی و طنین شوم ترور در سیستان و بلوچستان، استاندار به درستی ردپای فرهنگ را در عمق میدان دیده، اما گویی در خوانش این متن پیچیده، دچار خطایی راهبردی شده است. ایراد کار آنجاست که وقتی از فرهنگ به مثابه علت العلل ناامنی یاد می‌شود، آن را نه به عنوان یک کل منسجم و زخم خورده، بلکه همچون موجودی انتزاعی و تک‌افتاده از تاریخ تحقیر و فراموشی می‌بینند. این درک ناقص از ریشه ها، خود به مانعی در برابر درمان بدل شده و طی سالیان، فرهنگ را از متن حیات اجتماعی به حاشیه‌ای امن اما بی خاصیت رانده است.

حل مسائل امنیتی و رفع موانع توسعه، در گرو کار کارشناسی و واکاوی ریشه‌های تاریخی آن است. نهادهای حاکمیتی، امنیتی و فرهنگی باید با درک درست مسئله و تعریف راهبردِ رقیب، برای آن چاره‌اندیشی کنند؛ در غیر این صورت، بحث و جدل تریبون‌داران، زدن برچسب‌های ناروا یا توصیه به تسلیح افراد برای حفظ خود، نه‌تنها راه حل منطقی نیست، بلکه با توجه به شرایط حساس کشور، به التهاب فضا دامن می‌زند. در این یادداشت، نگاهی به برخی از این مسائل دارم.

استاندار سیستان و بلوچستان با بیان اینکه باید ظرفیتی ایجاد کرد که تمام نقاط استان دیده شود، گفت: چابهار باید قطب اقتصادی برای کشور شود، زاهدان به عنوان مرکز استان و همچنین مشکلات منطقه سیستان مبنی بر ریزگردها و خشکسالی‌ها برای تمام این‌ها باید تدابیری اندیشیده شود.

وزیر کشور گفت: هیچ نقطه ای در دنیا نداریم که ناامن باشد و پیشرفت کند، امنیت را همه جامعه ایجاد می کنند و یک پدیده اجتماعی است. بدون تردید یکی از مولفه های ایجاد امنیت در استان های مرزی، مرزنشینان هستند.