جمعی از فعالان آب و محیط‌زیست سیستان‌وبلوچستان به «شینا انصاری»، رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور، نامه‌ای سرگشاده نوشته و در‌ آن نسبت به وضعیت شکننده و بحران‌های محیط‌زیستی سیستان‌وبلوچستان به‌ویژه منطقه سیستان و ترک فعل‌های صورت گرفته، هشدار داده‌اند و درخواست اقدامی عملی کردند.

در روزگاری که خشکسالی چون زخمی کهنه بر پیکر سیستان نشسته است، اکنون آب‌های خروشان هیرمند از سد کجکی سرریز می‌شود؛ گویی طبیعت خود حکمی دیگر صادر کرده است. آن‌چه سال‌ها از سوی حاکمان افغانستان با بهانه‌ی کمبود آب انکار می‌شد، امروز در قامت سیلابی عظیم، حقیقت را فریاد می‌زند.

سال های 1401 و 1402 در پی بحرانی شدن وضعیت آب مخازن چاه نیمه و به خطر افتادن امکان تامین آب شرب منطقه سیستان، اقداماتی ضرب الاجلی در دستور کار مسئولان قرار گرفت تا بر این چالش جدی فائق آیند و در این رهگذر عزیزان دلسوز زیادی متحمل سختی ها و مرارت های فراوان شدند که همواره مورد تقدیر و تحسین هستند. همگان شاهد تلاش شبانه روزی دستگاه های متولی از جمله وزارت نیرو بودیم و هستیم.

این روزها با ورود آب از فراه رود به سابوری و از هیرمند به چاه نیمه ها بار دیگر نمایندگان، محیط زیست و برخی مقامات با استوری کردن تصاویر ورود آب و انتشار خبر آمدن آب در پی بهره برداری از رخدادی هستند که نه در آمدنش نقشی داشتند و نه می دانند منشاء این آب چیست و به چه میزان و تا کی تداوم خواهد یابد.

طرح بزرگترین آب‌شیرین‌کن فراساحلی جهان در منطقه دشتک سیستان به عنوان طرحی اشتباه که منجر به هدر رفت منابع مالی شد و در آینده صدمات جبران ناپذیری به منابع آب، خاک و محیط زیست منطقه وارد خواهد کرد، واکنش معاون شرکت آب و فاضلاب کشور را برانگیخت، اما در شبه جوابیه این مقام مسئول به تشریح اقدامات صورت گرفته پرداخته شد، اما ایرادات و چالش‌های اصلی طرح بی پاسخ ماند.

تغییر اقلیم، مهار و انحراف رودخانه های تغذیه کننده، حفر چاههای زیاد، توسعه کشاورزی و صنعت، آلودگی آبها، تجاوز به حریم تالابها و... از جمله عوامل وضعیت بغرنج فعلی تالابها بعنوان غنی ترین اکوسیستم های کشور به شمار می روند. بطوریکه خشک شدن بخش های زیادی از این پهنه های آبی خسارات زیادی را متوجه زیستمندان و جوامع دور و نزدیک کرده است.

این روزها سفر عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به افغانستان تحت حاکمیت امارت اسلامی طالبان، بار دیگر موضوع حق آبه سیستان بر اساس معاهده ۱۳۵۱ را بر سر زبان ها انداخته است و یک سوال مهم را به ذهن متبادر می سازد که آیا پایبند کردن افغان‌ها به معاهده راه حل دیپلماتیک دارد؟

پیش از احداث بند کمال خان، علی رغم این‌که دفتر رودخانه‌های مرزی از پیشرفت فیزیکی این بند آگاه بود، حجم قابل توجهی از ذخایر چاه نیمه در قالب بهره‌برداری از طرح موسوم به ۴۶هزار هکتاری در مزارع سیستان رها شد که پس از بهره‌برداری از بند مذکور، در سایه بی تدبیری متولیان امر در دولت سیزدهم، بحران آب تشدید شد و ذخایر چاه نیمه در شرایط بحرانی و ذخایر حداقلی قرار گرفت. 

نشست کارگروه تالاب‌ها درباره بررسی وضعیت تالاب هامون در استان سیستان و بلوچستان با حضور شینا انصاری معاون رییس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، احمدرضا لاهیجان‌زاده معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌ها، صدیقه ترابی معاون محیط زیست انسانی، معاون استانداری سیستان و بلوچستان، نمایندگان وزارت امور خارجه، معاونت راهبردی، وزارت نیرو و وزارت بهداشت  برگزار شد. 

رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس از برگزاری جلسه نظارتی در مورد حقابه و سد سازی های افغانستان بر روی رودخانه های هیرمند و فراه در تاریخ سه دی امسال با حضور دستگاه‌های متولی در محل کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس خبر داد.