خروجی رواناب‌ها، پساب و بارندگی‌های شهرستان زاهدان به سمت دره لار در شمال شرق شهر است. میزان مساحت حوضه‌های منتهی به دره لار شامل امام‌آباد، غریب‌آباد، منزلاب، ارتفاعات غربی و حوضه شهر بیش از 450 هزار هکتار است که با بارندگی 100 میلی‌متری، حجم نزولات آن به 450 میلیون مترمکعب می‌رسد و با توجه به میزان و شدت بارندگی، حجم زیادی از آن تبدیل به رواناب می‌شود. رواناب حاصله به همراه پساب تصفیه‌شده تصفیه خانه شهر (به میزان حداقل 10 هزار مترمکعب در شبانه‌روز) مشابه بیش از 20 خروجی دیگر (در حوزه شهرستان زاهدان) تماماً وارد کشور پاکستان شده و نهایتاً به گودال معروف گودزره در افغانستان زهکش می‌شود.

بدعهدی حاکمان افغانستان در زمینه عدم واگذاری حقابه ایران از رودخانه هیرمند، ایجاد سازه های هیدرولیکی انحراف و انتقال آب حوضه آبریز هیرمند برای توسعه کشاورزی و رویکردهای هیدروپلیتیکی در هم تنیده در سایه ضعف دستگاه دیپلماسی ایران در حوزه آب، موجب شده که علی رغم وجود معاهده دلتا و تعیین حقابه برای ایران، امنیت آبی، غذایی و زیست محیطی منطقه سیستان به طور جدی مورد تهدید واقع شود.

مقامات گروه طالبان در قبال مطالبه حقابه ایران از رودخانه هیرمند بارها اعلام کردند که در صورت بارش باران و وجود آب در حوضه آبریز هیرمند، حقابه ایران پرداخت خواهد شد.

شوربختانه با استمرار حوادث و حملات تروریستی و امنیتی در نقاط مختلف سیستان و بلوچستان، تنها شاهد ارتباط تلفنی معاون امنیتی و انتظامی استانداری سیستان و بلوچستان با صدا و سیما و تشریح حادثه از جانب وی هستیم، گویی که شان و جایگاه این معاونت که تامین امنیت جانی و روانی مردم به عهده آن است در حد سخنگوی حوادث امنیتی و تروریستی تنزل پیدا کرده است.

این روزها فضای چند قطبی جامعه و کشته شدن نظامیانی که متعلق به شمال استان هستند بر روی طیف های مختلف اجتماعی اثرات متفاوتی دارد. هم ذات پنداری برخی تندروها در سطح جامعه و فعالان فضای مجازی با گروهک جیش العدل( در ایران موسوم به جیش الظلم) و اقدامات تروریستی آن‌ها وحدت و امنیت قومی را نشانه گرفته است و در این شرایط لازم است چهره های شاخص و تاثیر گذار مواظب نوع گفتار و مطالبات خود باشند. یکی از این چهره ها مولوی عبدالحمید، چهره شناخته شده اهل سنت است که در هفته گذشته پیشنهاد گفت و گو با تروریست ها را داده است.

گروه بنیادگرای موسوم به جیش‌العدل پس از عملیات نظامی- انتحاری روز چهارشنبه ۱۵ فروردین ماه در شهرستان‌های چابهار و راسک، بیانیه‌ای با رویکرد جدید با توجه به سابقه این گروه (البته همراه با گزافه‌گویی) صادر کرده که با ماهیت این جریان افراطی متباین است. ادبیات این بیانیه، فراتر از ظرفیت فکری و سیاسی این گروه مسلح بوده و گفتمان آن داعیه توسعه منطقه‌ای دارد.

نماینده چابهار طی مصاحبه ای، تقسیم سیستان و بلوچستان را مشروط به حفظ نام "بلوچستان" کرده است، با توجه به این که مسئله تقسیم استان، یک مسئله کارشناسی است و به آن نباید از منظر حق و باطلی نگریست، بنابراین در این یادداشت اظهار نظر معین الدین سعیدی مورد نقد و بررسی قرار داده شد.

دولت سیزدهم با شعار ایران قوی و دیپلماسی عزتمندانه به میدان آمد. دولتمردان کنونی همواره منتقد سیاست خارجی دولت های یازدهم ‏و دوازدهم بودند، اما از زمان روی کار آمدن دولت فعلی، حقابه هیرمند تامین نشده و مقامات طالبان همواره تغییر موضع دادند و دستگاه دیپلماسی را در زمین هیدروپلیتیکی افغانستان سرگردان کردند. بایستی به دولتمردان گفت که اگر اقتدار دارید؛ حقابه هیرمند را با ابزارهای موجود بگیرید.

دستگاه دیپلماسی در مواجهه با مناقشه آبی هیرمند همواره رویکرد منفعلانه و سنتی داشته و در غالب اوقات برنامه ای برای اجرای دیپلماسی نوین نداشته و صرفا به مذاکره حقوقی اکتفا کرده است.

روند تکمیل سازه انحرافی بند کمال خان اواخر دهه ۹۰ شتاب بیشتری گرفت، بهمن ماه ۹۹ آبگیری شد و ۴ فروردین ۱۴۰۰ به بهره برداری رسید. مراحل مهم ساخت بند مذکور همزمان با مجلس رخ داد، حبیب الله دهمرده و احمدعلی کیخا نمایندگان وقت سیستان در مجلس بودند.