در گذشته به جز یکی دو سال اخیر داشتیم از تالاب هامون پوزک برداشت گرد و غبار نداشتیم، اما با احداث سد بر روی خاشرود و عدم مرطوب سازی هامون پوزک بخش افغانستان، با توجه به جهت وزش باد که از مناطق شمال و شمال غرب به مناطق جنوب شرق می وزد، غالب گرد و غبار نخست بخش های مختلف افغانستان مانند چخانسور، زرنج و اراضی پایین دست حتی بخشی از خاک پاکستان را تحت تاثیر قرار می دهد، این مسئله تاثیر اندکی بر روی کیفیت هوای مناطق مرزی ایران می گذارد.
سیاست گذاران بخش آب افغانستان ورود آب به تالاب را هدررفت آب می دانند، بنابراین این اقدام در راستای همین تئوری صورت گرفته است، بالطبع طبیعت با زبان خودشان با آن ها رفتار خواهد کرد.
در نگاه اول سدسازی بر روی خاشرود در راستای استراتژی افغانستان مبنی بر جلوگیری از ورود آب رودخانههای فرامرزی به خاک ایران و گرفتن امتیاز از ایران در قبال رهاسازی آب به ذهن متبادر می شود، اما با توجه به آورد اندک خاشرود و عدم قرارگیری حتی بخش کمی از این رودخانه در خاک ایران، این تئوری مردود است، متاسفانه با توجه به وضعیت اسفناک معیشتی اهالی افغانستان و فقر حاکم بر مناطق مسکونی حوضه آبریز هیرمند، از نگاه حاکمان افغانستان توسعه کشاورزی بر حفط محیط زیست اولویت دارد یا شاید هنوز اهمیت محیط زیست را درک نکردند.
اکنون گرد و غبار تالاب بین المللی هامون به مناطق جنوب شرقی قندهار می رسد و گاه بخشی از گرد و غبار پس از عبور از رشته کوه های مرزی افغانستان و پاکستان، کیفیت سواحل دریای عمان را به حداقل می رساند، این اقدام نابخردانه باعث نزدیک تر شدن کانون گرد و غبار به مناطق پایین دست می شود. وزارت آب و انرژی افغانستان با این اقدام عرض کانون گرد و غبار را توسعه داده که در وهله نخست دود این اقدام به چشم مردم افغانستان می رود.
تصاویر ماهوارهای نشان می دهد که مناطق سیستان و بخش های زیادی از خاک افغانستان و پاکستان متاثر از گرد و غبار تالاب بینالمللی هامون هستند. از طرفی تکمیل فاز دوم کانال قوش تپه و خشک شدن حوضه دریای آرال، میزان گرد و غبار این حوضه به ویژه ترکمنستان را افزایش خواهد داد که بر روی کیفیت هوای استان های شمال شرقی ایران تاثیر می گذارد. طبق مصوبه اخیر مجمع عمومی سازمان ملل حقوق محیط زیست در دسته حقوق بشر قرار گرفته، بنابراین با توجه به فجایع زیست محیطی حاصل از سیاست های آبی افغانستان، انتظار می رود تشکیل اجماع بین المللی علیه سد سازی های این کشور هر چه سریعتر در دستور کار دستگاه دیپلماسی قرار گیرد.
مطالب مرتبط:
ایران خواستار بررسی بیشتر کمک های بینالمللی به پروژه های آبی افغانستان شود
ایجاد بی نظمی در بازار سوخت، برای متعهد ساختن طالبان/ جایگزینی پاکستان به جای افغان ها، در مبادلات اقتصادی/ باز پس گیری سفارت افغانستان در تهران از طالبان
جامعه جهانی در مقابل نقض حقوق بشر توسط طالبان موضع محکم بگیرد
دستاورد تراشی برای سفری بی دستاورد
