بی‌گمان داستان شکایت شهرداری و شورای شهر زاهدان از حامد کیخا، آن شهروند مطالبه‌گری که صفحه اینستاگرامش بسته شد، تنها یک رویداد عادی نیست، بلکه نشانه روشنی از یک چالش بزرگ‌تر در شیوه مدیریت شهری و برخورد با صدای مردم در ایران است. این ماجرا از یک سو، تصویری از ناتوانی نهادهای مسئول در پاسخگویی به پرسش‌های اساسی شهروندان را نشان می‌دهد و از سوی دیگر، زنگ خطری است درباره محدود شدن فضای نقد سازنده. در این میان، آنچه بیش از همه جلب توجه می‌کند، پافشاری مسئولان بر ساکت کردن منتقد به جای حل کردن مشکلاتی است که او گوشزد کرده بود.

در دوران معاصر که مدیریت شهری بر محور اقتصاد دایره‌ای و توسعه پایدار تعریف می‌شود، پروژه خط پردازش پسماند شهر زاهدان به عنوان رهآوردی از اندیشه راهبردی و نگاه تحولی سازمان مدیریت پسماند شهرداری این کلان‌شهر، جایگاه ویژه‌ای در منظومه برنامه‌ریزی توسعه محلی کسب کرده است. این طرح عظیم که در ساختار خود، ماهیت دوگانه حل معضلی دیرپا و آفرینش منبعی نوین برای ثروت‌آفرینی را در خود جای داده، نمایانگر عزمی جدی برای گذار از الگوهای سنتی مدیریت پسماند به سوی رویکردی اقتصادمحور و علمی است.

شهرداری زاهدان امروز نمونه‌ای بارز از بیماری بوروکراتیک است که در آن نهاد خدماتی به جای خدمت‌رسانی، تبدیل به موجودی خودمصرف شده که تمام منابع مالی را برای بقای خود می‌بلعد. این وضعیت نه تنها مانع توسعه پایدار شهری است، بلکه شهرداری را در چرخه معیوب بدهکاری و ناکارآمدی محبوس کرده است.

شهر زاهدان، به عنوان کلانشهری مرزی و دارای موقعیت استراتژیک، از ظرفیت‌های اقتصادی و جغرافیایی بی‌نظیری برخوردار است. با این حال به نظر می‌رسد مدیریت شهری این کلانشهر در سال‌های اخیر در چرخه‌ای معیوب از «کمبود مالی» و «درآمدزایی کوتاه‌بینانه» گرفتار آمده است. این وابستگی شدید و خطرناک به درآمدهای ناپایدار حاصل از عوارض شهری و پروانه‌های ساختمانی، نه تنها مشکلات عدیده‌ای را برای شهروندان ایجاد کرده، بلکه شهرداری را به بنگاهی اقتصادی تبدیل نموده که حتی برای تأمین حقوق پرسنل خود نیز با مشکل مواجه است.

ناکارآمدی سیستم مدیریت شهری به ویژه در کلانشهرهایی مانند زاهدان، ریشه در عوامل متعدد و درهم‌تنیده‌ای دارد. در این میان، شاید بتوان مهم‌ترین دلیل را فقدان استراتژی واحد و نبود هماهنگی بین بخشی دانست. هنگامی که یک نهاد عظیم‌الشأن مانند شهرداری، فاقد برنامه‌ای مشخص، الزام‌آور و همه‌جانبه باشد، هر بخش یا منطقه‌ای بر اساس سلیقه و توان خود عمل می‌کند و نتیجه، چیزی جز هرج و مرج و تشتت نخواهد بود.

بیشتر مواقع نوک تند و تیز پیکان نقد به سوی عملکرد شهرداری‌ست، اما خالی از لطف نیست تا بعد از کلی جوالدوز زدن به شهرداری، یک سوزن هم به خود بزنیم؛ اگر چه ممکن است به مذاق برخی خوش نیاید.

تأخیر یک‌ساله در برگزاری انتخابات شوراهای محلی، که در پی تقدم زمانی انتخابات ریاست‌جمهوری رخ نموده، بیش از یک وقفه اداری ساده، مجالی تاریخی برای تأمل عمیق در ماهیت و کارآمدی نهادهای دموکراتیک محلی گشوده است. این فسحت زمانی، همچون استراحتگاهی در مسیر طولانی تکامل سیاسی جوامع، فرصتی بی‌بدیل برای بازنگری در بنیان‌های نظری و عملی مشارکت شهروندی و حکمرانی مدنی پیش روی ما قرار داده است. در این بستر، که هیچ قانون مکتوبی هنوز مشروعیت رسمی به این تأخیر نبخشیده، طیف‌های متنوع اجتماعی و سیاسی ناگزیرند خود را برای آزمونی جدی در عرصه کسب قدرت محلی آماده سازند.

امام جمعه زاهدان با اشاره به شایعاتی که درباره فشارهای بیرونی و وابستگی‌های قومی و جناحی در انتصابات مطرح است، گفت: درباره این مسائل قضاوت نمی‌کنم، اما حتی اگر این شایعات را هم نپذیریم، باز هم این پرسش باقی می‌ماند که چرا شورای شهر به جای ارتقای مدیریتی، سطح مدیریت را تنزل داده است؟

فیلم کوتاه "زنده به گور" به نویسندگی و کارگردانی محمدمهدی عابدی، در بهشت محمد رسول الله زاهدان کلید خورد. این فیلم کوتاه به سفارش شهرداری زاهدان و تهیه کنندگی انجمن سینما جوانان ایران دفتر زاهدان به موضوع تکدی گری می پردازد.

هفتمین دوره فیلم و عکس زاهدان با مشارکت شهرداری زاهدان در نیمه اول اسفند ماه برگزار می شود. انجمن سینما جوانان ایران - دفتر زاهدان، هفتمین دوره هفته فیلم و عکس را با نمایش تولیدات یکسال گذشته و با اولویت دادن موضوعات شهر و شهروندی در زاهدان برگزار می کند. ششمین دوره هفته فیلم عکس با مشارکت محیط زیست برگزار شد.