عضو فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی گفت: متاسفانه پروژه گاپ و سدسازی‌های ترکیه به شدت حوزه آبریز ارس را دچار چالش می کند و به همان نسبت پروژوه سد کمال خان بر روی هیرمند را داریم و هر چند دیپلماسی فعال آب باید مورد توجه جدی مسئولان وزارت نیرو، خارجه و سازمان حفاظت محیط زیست قرار گیرد اما متاسفانه در عمل شاهد چنین اتفاقی نیستیم و حقوق حقه کشور تضییع می شود.

مدتی قبل وزیر نیرو در راس هیاتی ایرانی با همتایان افغان خود دیدار داشت و در ظاهر دو طرف بر سر حقابه و جلوگیری از انحراف آب به گودزره به توافق رسیدند و به صورت رسمی هر دو طرف کلیات این توافق را اعلام کردند. از جزییات و نحوه توافق هیچ اطلاعی در دسترس نیست و این باعث نگرانی های بیشتر شده است. در این میان سکوت وزارت خارجه نیز تامل بر انگیز است. آنها از چیزی مطلع اند که سایرین بی اطلاع هستند. 

جمهوری اسلامی ایران می‌تواند با ایجاد منافع برای افغانستان در همبست «آب-انرژی-ترانزیت» افغانستان را ترغیب به انعقاد معاهده‌­ای پایدار و الزام‌آور در خصوص تأمین حقابه هامون‌ها نماید.

وزیر نیرو با اشاره به اینکه با هیات حاکمه افغانستان توافق کردیم تا حقابه جمهوری اسلامی ایران از هیرمند را طبق معاهده 1351 تحویل دهند، گفت: در توافقات انجام شده از انحراف آب به منطقه گود زره که باعث اتلاف آب می‌شود جلوگیری شد تا آب به صورت مستقیم از بند کمال خان وارد ایران شود.

بررسیهای تاریخی نشان می‌دهد که شباهت¬‌های بسیاری در فرآیندهای توسعه منابع آبی کشورهای ترکیه و افغانستان وجود دارد. در بازه‌های زمانی تقریبا مشابه، حاکمانی در این دو کشور روی کار آمدند که مترصد انجام اصلاحات با تمرکز بر فعالیت‌های ملی‌گرایانه در کشورهای تحت حکومت خود بودند. در این میان مشخصه‌های جغرافیایی و اقلیمی منطقه، دو دولت مستقر را مجاب کرد تا توسعه منابع آبی را به طور مشابهی برای دستیابی به اهداف ملی‌گرایانه خود با شعار دستیابی به مدرنیته بکار گیرند و از آن برهه به بعد، دو کشور در صدد توسعه بیش از پیش منابع آبی خود و به طور خاص سدسازی برآمدند. علی‌رغم اشتراکاتی متعدد، اما سیر تحولات تاریخی، نتایج متفاوتی برای دو کشور به ارمغان آورد. رخدادهای تاریخی، ترکیه را به کشوری بهظاهر پیشرو در توسعه سازه‌ای منابع آبی تبدیل نمود و افغانستان را در این ماراتن توسعه‌ای سازه‌محور عقب انداخت. در عصر کنونی شواهد و قرائن مختلف نشان می‌دهد که افغانستان عزم خود را برای پیشروی در این ماراتن جزم کرده است، عزمی که مبتنی بر گرته‌برداری از خط سیر ترکیه در توسعه‌ سازه‌ای با تمرکز بر آب‌های مشترک فرامرزی این کشور است.

تالاب بین المللی هامون و هامون جازموریان در سیستان و بلوچستان از ۲ دهه پیش در حال جان دادن بوده و در نهایت، خشکسالی عامل مرگ آنها شد و مجامع بین المللی محیط زیست نیز در سکوت نظاره‌گر جان‌سپردن دوازدهمین ذخیره‌گاه زیست کره ایران بودند.

بارها و بارها شنیده ایم پس از اینکه آب به سیستان رسیده، امام جمعه محترم مسجد مکی مدعی شده من آب را آورده ام. یادم می آید که نزدیکان به مسجد مکی مدعی بودند اگر مدیرعامل آب منطقه ای را از ما بگذارند مولوی مشکل آب سیستان را حل می کند.

عضو فراکسیون محیط زیست مجلس شورای اسلامی با انتقاد از رشد مهاجرت‌های اقلیمی به پیامدهای آن اشاره کرد و گفت: خشکسالی‌های متمادی در استان‌های جنوبی و کویری منجر به مهاجرت عمده مردم به استان گلستان شده است، زمانی که اصلی ترین عنصر حیات بشر دچار کمبودهایی می‌شود، بی شک زیست مردم  نیز دچار مشکل خواهد شد.

در صورت تکمیل سد بخش آباد و عدم آبگیری هامون صابری، از آنجایی که جهت باد به سمت مناطق مسکونی زابل است، غبار شور از پایین دست به سمت مناطق مسکونی به حرکت در می آید و زیست در مناطق مسکونی را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد و موجب از بین رفتن اراضی کشاورزی و فجایع زیست محیطی دیگر خواهد شد.

علیرضا سروری نژاد دکتری فیزیک خاک و کارشناس آبخیزداری و آبخوانداری طی یادداشتی راهکارهایی فوری برای برون رفت از چالش های جدی پیش روی سیستان در بخش های تامین آب برای مصارف شرب و کشاورزی و معضل ریزگردها و اشتغال پایدار ارائه کرد.