تأخیر یک‌ساله در برگزاری انتخابات شوراهای محلی، که در پی تقدم زمانی انتخابات ریاست‌جمهوری رخ نموده، بیش از یک وقفه اداری ساده، مجالی تاریخی برای تأمل عمیق در ماهیت و کارآمدی نهادهای دموکراتیک محلی گشوده است. این فسحت زمانی، همچون استراحتگاهی در مسیر طولانی تکامل سیاسی جوامع، فرصتی بی‌بدیل برای بازنگری در بنیان‌های نظری و عملی مشارکت شهروندی و حکمرانی مدنی پیش روی ما قرار داده است. در این بستر، که هیچ قانون مکتوبی هنوز مشروعیت رسمی به این تأخیر نبخشیده، طیف‌های متنوع اجتماعی و سیاسی ناگزیرند خود را برای آزمونی جدی در عرصه کسب قدرت محلی آماده سازند.

در گرماگرم روزهای طاقت‌فرسای بهاری، مردمان سیستان و بلوچستان نه تنها با هجوم بی‌امان گرما دست و پنجه نرم می‌کنند، بلکه با معضل دیرینه و تأسف‌بار خاموشی‌های پیاپی نیز مواجه‌اند. در شرایطی که دمای هوا به مرزهای تحمل‌ناپذیر می‌رسد، صدای نفس‌های به شماره افتادۀ کولرها در سکوت خاموشی‌ها خفه می‌شود و زندگی به کابوسی جانکاه بدل می‌گردد. مگر چه میزان از سهم انرژی این سرزمین به مصرف می‌رسد که چنین سخاوتمندانه، برق را از مردمانش دریغ می‌دارند؟

معاهده آب هیرمند بین ایران و افغانستان در سال 1351 (1973 میلادی) امضا شد که بر اساس آن، افغانستان موظف است سالانه 820 میلیون متر مکعب آب را به ایران تحویل دهد. این معاهده مهمترین سند حقوقی بین‌المللی در خصوص تقسیم آب هیرمند است و مبنای حقوقی مطالبات ایران محسوب می‌شود.

در پهنه‌ی خاک سیستان و بلوچستان، آنجا که آفتاب سوزان بر بوم و بر مردمانی سخت‌کوش می‌تابد، دیرزمانی است که ساختارهای قومی و مذهبی، همچون سایه‌ای سنگین، بر فرآیند دیالکتیک اجتماعی سایه افکنده‌اند. این سرزمین، به رغم غنای فرهنگی و تاریخی خود، گویی در تنگنای "تز" و "آنتی‌تز"ی گرفتار آمده که هنوز به "سنتز" هگلی خویش نرسیده است.

در روزگاری که خشکسالی چون زخمی کهنه بر پیکر سیستان نشسته است، اکنون آب‌های خروشان هیرمند از سد کجکی سرریز می‌شود؛ گویی طبیعت خود حکمی دیگر صادر کرده است. آن‌چه سال‌ها از سوی حاکمان افغانستان با بهانه‌ی کمبود آب انکار می‌شد، امروز در قامت سیلابی عظیم، حقیقت را فریاد می‌زند.

در تلاقی سیاست و هویت، آنچه امروز در پهنه سیستان و بلوچستان شاهد آن هستیم، تجلی دردناک شکاف میان آرمان و واقعیت است. دولت چهاردهم با رویکردی که به ظاهر بر پایه احترام به تنوع قومی بنا شده بود، با انتصاب منصور بیجار، گامی نهاد که اکنون در ترازوی نقد، سبک‌وزن می‌نماید.

خطاب به استاندار محترم سیستان و بلوچستان؛ چند ماهی از استقرار دولت چهاردهم می‌گذرد و در این برهه حساس، هنوز فرصتی برای شنیدن صدای هنرمندان و اندیشمندان استان فراهم نشده است. استانی که به گواه تاریخ، مهد تمدن و فرهنگ بوده و اکنون در کشاکش هجوم‌های فرهنگی، نیازمند توجهی جدی‌تر است.

طی چند روز گذشته یکی از مطالبه‌گران نام آشنای سیستان با انتشار یک سند و ارائه‌ اطلاعاتی در کانال خصوصی خود در باره نحوه اختصاص وام های کم بهره به اقوام و آشنایان یکی از نمایندگان مجلس و مدیران ارشد فرمانداری یک شوک اذهان عمومی وارد کرده است که در صورت صحت، لازم است دستگاه های نظارتی فوراً به موضوع ورود کنند.

مناقشه آبی افغانستان با کشورهای همسایه تمامی ندارد و سیاست های مبتنی بر دروغ این بار با اظهار نظر وزیر امور خارجه طالبان وارد فاز تازه ای شده است. این مقام طالب مدعی ست امارت اسلامی در نعمتی که خداوند داده دخالتی ندارد، مردم سیستان و بلوچستان هم برادران ما هستند و ما بین مردم هلمند، نیمروز و سیستان و بلوچستان فرقی نمی گذاریم و مشکلات به وجود آمده به خاطر خشکسالی ست. 

این روزها سفر عراقچی وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران به افغانستان تحت حاکمیت امارت اسلامی طالبان، بار دیگر موضوع حق آبه سیستان بر اساس معاهده ۱۳۵۱ را بر سر زبان ها انداخته است و یک سوال مهم را به ذهن متبادر می سازد که آیا پایبند کردن افغان‌ها به معاهده راه حل دیپلماتیک دارد؟