27 آذر 1403
سد بخش‌آباد؛ تحمیل وضعیت آخرالزمانی بر حوزه تمدنی سیستان
حوضه آبریز هیرمند شامل سرشاخه‌های هیرمند، فراه‌رود، هاروت رود، خوسپاس و خاشرود، تمدن شهرسوخته را رقم زده و موجب استمرار حیات انسانی و تمدنی تا به امروز شده است. میزان آورد رودخانه هیرمند، تغییر طبیعی مسیر رودخانه حاصل از سیلاب و ... موجب شده که در بازه های زمانی مختلف شاهد جابه جایی جمعیت حول محور رودخانه هیرمند و دریاچه هامون باشیم، اما رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان در دوره جمهوریت و حتی در دوره طالبان، علاوه بر توسعه مبتنی بر کشاورزی، مهندسی اجتماعی یا به روایتی گسترش و پراکنش پشتون ها را دنبال می کنند و این امر باعث شده که مسیر طبیعی رود هیرمند را بر‌خلاف کنوانسیون های بین المللی به سمت شوره زار گودزره تغییر دهند تا حوزه تمدنی سیستان زیر تلی از ماسه مدفون شود.
26 آذر 1403
سدسازی روی جان سیستان / گزارشی از ادامه ساخت پروژه بخش‌آباد روی رودخانه «فراه» با همکاری دولت ترکیه و طالبان
حفظ فراه‌رود بسیار کلیدی است و بقای مردم سیستان به‌خصوص در فصل گرم و بادخیز سال به آن بستگی دارد. بیشترین کمکی که سیلاب‌های فراه‌رود انجام می‌دهد، جلوگیری از برخاستن گردوغبار است. وقتی این بخش از تالاب بینالمللی هامون دارای آب است، هم تثبیت خاک، هم مرطوب سازی بستر را به‌دنبال دارد و درنتیجه مانع مناسبی در برابر خیزش ریزگردها خواهد بود.
20 آذر 1403
سدسازی‌های افغانستان با حضور دستگاه‌های متولی بررسی می‌شود
رئیس کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس از برگزاری جلسه نظارتی در مورد حقابه و سد سازی های افغانستان بر روی رودخانه های هیرمند و فراه در تاریخ سه دی امسال با حضور دستگاه‌های متولی در محل کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس خبر داد.
19 آذر 1403
منابع طبیعی و محیط زیست برای سیستان بدون آب تدبیر کنند
شرایط منطقه سیستان را همگان شاهد هستند و اطلاعات کافی نیز در خصوص آن دارند، بدعهدی افغانستان با برتخت نشستن طالبان کامل تر شده و فعالان اجتماعی منطقه معتقدند این چرخه بزودی تکمیل می شود و آبی وارد سیستان نخواهد شد.
08 آذر 1403
اراضی شمال و غرب سیستان برای مهاجرت در نظر گرفته شود
با سیاست های آبی افغانستان و ناتوانی دولتمردان ایران در گرفتن حقابه، در آینده‌ای نزدیک شاهد مهاجرت غیر قابل مهار سیستانی ها خواهیم بود. در جریان قطع آب هیرمند و ضعف مدیران آبی استانی و کشوری، حدود 60 هزار بهره بردار که با محصولات کشاورزی و دامی امرار معاش می کردند با بحران شغل و تامین حداقل های زندگی مواجه شدند. بر اساس مشاهدات شخصی و تهیه گزارش به ویژه در نقاط مرزی سیستان خطر مهاجرت و خالی شدن این نقاط محتمل است.
19 آبان 1403
رئیس دانشگاه زابل: مطالعه پیامدهای احداث سد بخش‌آباد را به گروه‌های آموزشی منتقل می‌کنم
رئیس دانشگاه زابل گفت: پیامدهای زیست محیطی احداث سد بخش آباد به عنوان یک مطالعه منبع را به گروه‌های آموزشی مربوطه منتقل می کنم.
19 آبان 1403
آیندگان به امروزیان خواهند خندید
آیندگان اگر بدانند در دوره ای از تاریخ، مردمانی بوده اند که کسانی را به نمایندگی از خود به خانه ای به نام ملت می فرستادند تا صدای آن ها باشد، اما برای دیدنش از هزار توی تحقیر می‌گذشتند، قهقهه خواهند زد. اگر بدانند با رای خود، رییس دولتی را انتخاب می کردند که نمایندگانش در استان ها بر آن‌ها فخر می فروشند ریسه خواهند رفت. دیگر چه کرده ایم که مستحق خنده آیندگان باشیم؟
28 مهر 1403
دیپلماسی عمومی راهکار مقابله با سدسازی‌های افغانستان
دستگاه دیپلماسی ایران برای مقابله با سدسازی‌های افغانستان و رویکردهای هیدروپلیتیکی این کشور ابزارهای متعدد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی و حقوقی در اختیار دارد که به دلیل عدم تعریف درست استراتژی افغانستان و ضعف دفتر رودخانه‌های مرزی طی بیش از یک دهه اخیر، علی رغم ابزارهای فوق؛ سدهای افغانستان یکی پس از دیگری به بهره‌برداری می‌رسند و دستگاه دیپلماسی صرفا نظاره گر است و به یک یادداشت اعتراضی و سخنرانی سخنگوی وزارت امور خارجه بسنده کرده است.
05 مهر 1403
سیاست خارجی دولت چهاردهم در قبال افغانستان تغییر خواهد کرد/ ایران و پاکستان در خصوص سدسازی‌های افغانستان مُصر به همکاری مشترک هستند
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس گفت: سیاست خارجی دولت چهاردهم در قبال افغانستان تغییر خواهد کرد؛ چندی قبل با تعدادی از اعضای کمیسیون جلسه خوبی پیش از سفر به نیویورک با رئیس‌جمهور داشتیم، در این جلسه مباحث پیرامون ساماندهی به اتباع خارحی، مسائل افغانستان، نمایندگی ویژه در این کشور و عدم تمکین هیات حاکمه افغانستان در زمینه حقابه ایران از رودخانه هیرمند مطرح شد.
06 آذر 1402
دخالت ترکیه و اعراب در حقابه هامون
پژوهشگر دیپلماسی آب مطرح کرد: در خصوص سدسازی‌های افغانستان مداخلات خارجی و کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای مثل کشورهای عربی و ترکیه در میان است و می‌خواهند با ایران تسویه‌حساب زیست‌محیطی کنند. با توجه به مسئله ریزگرد و مخالفتی که ما با پروژه گاپ در ترکیه داریم، می‌خواهند امتیاز بگیرند یا بحث‌هایی که در غرب کشور آب‌ها را کنترل می‌کنیم، چه‌بسا کشورهای دیگر هم چنین ایده‌ای داشته باشند که از طریق افغانستان یا طالبان به ما فشار بیاورند.
17 مهر 1405
درباره‌ٔ ضرورت نگاهی فراگیر به ناامنی در سیستان و بلوچستان
هر سرزمین، نخست در دل مردمانش آرام می‌گیرد و آن‌گاه در نقشهٔ کشور. امنیت پیش از آنکه شمار گشت‌ها و ارتفاع سنگرها باشد، حسی است که مادری در بامداد، هنگام فرستادن فرزندش به مدرسه، در سینه دار. اطمینانی که کاسب بازار با گشودن قفل دکانش می‌یابد و آسودگی راننده‌ای که شب‌هنگام جاده‌ای خلوت را می‌پیماید. سیستان و بلوچستان سال‌هاست که این سه اطمینان را، به‌تدریج و با بهایی گزاف، از کف داده است.
16 مهر 1405
درباره‌ی امنیتِ بی‌فرهنگ و مدیریتِ بی‌پاسخ در سیستان و بلوچستان
هر سپیده‌دم که بر خاک خطه بلوچستان و گاه سرحد می‌دمد، خبری تلخ از راه می‌رسد: جوانی دیگر از فرزندان این سرزمین جان باخته و سوگی تازه بر سوگ‌های پیشین افزوده شده است. بحران، آرام و پیوسته، از لایه‌های پنهان زندگی به سطح آمده و در این میان، از بلندترین کرسی مدیریت استانی نه تدبیری قاطع شنیده می‌شود و نه نشانی از امید. استانی که روزگاری گاهواره‌ی تمدن و مرز زنده‌ی ایران بود، اکنون در نگاه بسیاری به صحنه‌ی نبردی فرسایشی مانند شده است. جامعه‌شناسان می‌دانند که ناامنیِ مزمن تنها یک مسئله‌ی انتظامی نیست و نشانه‌ی گسستی عمیق‌تر میان حاکمیت و مردم است. هرجا اعتماد فرو ریزد، سلاح جای گفت‌وگو را می‌گیرد.
10 مهر 1405
خرید آب از افغانستان؛ راهبرد نجات یا تله‌ی دیپلماتیک؟| تحلیلی بر پیشنهاد نماینده سیستان در مجلس
این روزها که بحران آب در سیستان به نقطه بحران رسیده و تکمیل سایر سدهای افغانستان بر روی دیگر سرشبکه‌های حوضه آبریز هیرمند، شرایط را به سمت وخیم‌تر شدن، سوق داده؛ هر صدایی که از تریبون‌های رسمی شنیده می‌شود، در میان ناامیدی مردم، پژواکی متفاوت دارد. پیشنهاد اخیر « فرهاد شهرکی» نماینده سیستان، مبنی بر خرید آب مازاد از افغانستان در صورت تأمین حقابه ۸۲۰ میلیون مترمکعبی سیستان، در نگاه اول ممکن است یک ایده‌ی نوآورانه برای عبور از بحران به نظر برسد؛ اما اگر نقاب مصلحت‌سنجی را کنار بزنیم، با واقعیت تلخی روبرو می‌شویم. این پیشنهاد، بیش از آنکه گره‌ای از کار سیستان بگشاید، در حال گشودن گره‌های، دیپلماتیک، امنیتی و حقوقی، به ضرر منافع ملی ایران است.
04 مهر 1405
در باب توسعه‌ی ناهمزاد و گسستِ پیوند با حافظه‌ی فرهنگی در سیستان و بلوچستان
هیچ سرزمینی را نمی‌توان تنها با شمار جاده‌ها و بندرها و کارگاه‌هایش سنجید. سرزمین پیش از آنکه مجموعه‌ای از سازه‌ها باشد، مجموعه‌ای از معناهاست. سیستان و بلوچستان خاکی است که در آن هامون، آینه‌ی آسمان بوده و شهر سوخته پنج هزار سال پیش از این، از دل ریگ به تمدن سخن گفته است. نام سیستان با پهلوانی گره خورده که ایرانیان هزار سال او را در شب‌نشینی‌ها زنده نگه داشته‌اند، و بلوچستان گنجینه‌ای از منظومه‌های حماسی و عاشقانه در سینه دارد که نسل به نسل، بی‌کاغذ و بی‌دیوان، بر زبان‌ها گشته است. با این همه، هرگاه سخن از توسعه‌ی این دیار به میان می‌آید، زبان به شمارگان بودجه و طول آسفالت و ظرفیت اسکله تنزل می‌یابد، گویی انسان موجودی است که نان می‌خواهد و بس.
02 مهر 1405
محکومیت جهادکشاورزی زابل، در بازگشایی نهر حاج آقایی | روایت ساختار اداری که سرمایه‌گذاری در سیستان را به قهقرا برده است
در سیستان، نهر تنها گذرگاه آب نیست، خطِ ناپیدای عدالت میان همسایگان است و حافظهٔ زمین از حقی که نسل‌ها پیش بر آن نشسته است. در سال ۱۳۸۸، در روستای محمدآباد بولایی، یکی از مدیران پایه فرمانداری زابل با تکیه بر پشتوانهٔ خانواده، دوستان، همکاران و برخی نهادهای دولتی، دست به تخریب نهر کهن و اصلی روستا زد. درختان چندصدساله از ریشه برآمدند، زمین هموار شد و حریم و بستر نهر به ملک شخصی او پیوست. گام بعد، مسدود کردن حدود ۲۲۰ متر از نهر قدیمی درجه سه حاجی‌آقایی در مرز مشترک با زمین همسایه بود. برای آنکه این تصرف رنگ قانون بگیرد، نهری تازه در زمین مجاور کندند و نزدیک به چهار هزار مترمربع از دهانهٔ ورودی‌اش را به حاشیهٔ زمین متصرف چسباندند، چنان که هیچ ماشین سنگین و نیمه‌سنگینی نتواند به ملک راه یابد.
یادداشت
20 مهر 1405
وقتی چادر بر خاک می‌اُفتد و تفنگ از آن می‌گذرد
هر قومی، پیش از آنکه در نقشه‌ی جغرافیا جا بگیرد، در نقشه‌ی اخلاق جا گرفته است. اقوام ایرانی هر یک مجموعه‌ای از باورها و آیین‌ها و مرزهای نانوشته دارند که نه در قانون نوشته شده و نه در دفتری ثبت، اما در حافظه‌ی جمعی و در رفتار روزمره‌ی مردمان جاری است. جامعه‌شناسان این سرمایه‌ی اخلاقی را وجدان جمعی می‌نامند، چیزی که هم قوم را از درون سامان می‌دهد و هم معیاری برای سایر اقوام، تا رفتارشان را با آن بسنجد. ارزش‌های بنیادین هر قوم خطوط قرمز اوست و هر که از این خط بگذرد، به گواهی خود آن جامعه، نه نماینده‌ی آن، که ناهنجاری‌ای در دل آن است.
19 مهر 1405
پژوهشگاه زابل در آینهٔ انتظار | وقتی نهادِ دانش از مدارِ مأموریت خود دور می‌شود
در سرزمینی که خشکسالی بر پیکرش چنگ انداخته و تالاب‌هایش به خاطره‌ای ترک‌خورده بدل شده‌اند، دانش باید نخستین چراغِ راه باشد. سیستان امروز بیش از هر زمان به نهادی نیاز دارد که بحران را بشناسد، برای آن نسخه بپیچد و صدای مردم را به زبان پژوهش به گوش تصمیم‌گیران برساند. پژوهشگاه زابل را برای همین مقصود بنیان نهادند: نخست در سایهٔ دانشگاه، سپس به‌صورت مستقل و با بودجه‌ای اختصاصی، تا با همکاری دستگاه‌های دولتی راهی برای برون‌رفت از بحران محیط‌زیست، کشاورزی کم‌آب‌بر، توسعهٔ دامداری و طیور و دیگر ظرفیت‌های منطقه بگشاید. آغاز کار امیدبخش بود، اما امروز پرسش این است که از آن وعده‌ها چه مانده است.
هویت زاهدانی
12 تیر 1402
مواظب چند قطبی شدن فرهنگ جامعه مان باشیم
تقسیم جامعه استان و به ویژه شهر زاهدان به خوب و بد، برای آینده یک این منطقه جغرافیایی و فرهنگ به عنوان زنگ خطر است و بی گمان پیامدهایی ناگوار در پی خواهد داشت. خیر و شر محصول تاریخ باستان و قصه های دوران کهن است و در دنیای مدرن نه خیر مطلق معنا دارد و نه شر مطلق. در دنیای مدرن غالب انسان ها خاکستری هستند و دیکتاتورترین انسان ها هم از خود رفتارهای خیرخواهانه ای انجام داده که او را از شر مطلق متمایز می کند.
15 فروردین 1401
ضرورت احیای هویت زاهدانی
قریب به صد سال تاریخ شهری و شهروندی زمان زیادی برای شکل گرفتن یک هویت مستقل است ولی متاسفانه این اتفاق در زاهدان نیفتاده و هنوز شهروندان زاهدانی خود را ساکن زاهدان می دانند نه زاهدانی. دلایل زیادی وجود دارد که زاهدان تبدیل به یک شهر بی هویت و صرفا سکونتگاه افرادی از شهرهای مختلف کشور شده است. وجود دو قوم بزرگ سیستانی و بلوچ که هر کدام داعیه دار مالکیت اصلی زاهدان هستند از بزرگترین موانع بر سر شکل گیری یک هویت مستقل بوده است.
گفتگو
19 مهر 1405
نمایشگاه کتاب فرصت مغتنمی برای معرفی ظرفیت‌ها و زیبایی‌های سیستان‌وبلوچستان است/ فاصله روایت رسانه‌ای از واقعیت‌های استان
قاسم سیاسر، پژوهشگر و تاریخ‌پژوه سیستانی، با اشاره به این‌که روایت رسانه‌ها از سیستان و بلوچستان با چهره واقعی آن فاصله دارد، گفت: نمایشگاه کتاب فرصت مغتنمی برای معرفی ظرفیت‌ها و زیبایی‌های این استان پهناور است.
26 شهریور 1405
گفت‌وگو با مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی؛ از چالش معیشت هنرمندان و بنیه مالی رسانه‌ها تا ضرورت تقویت هویت ملی در سیستان و بلوچستان
در این گفت‌وگو، وضعیت فرهنگ، هنر و رسانه سیستان و بلوچستان، چالش استقلال رسانه‌ها، معیشتِ به حاشیه‌رفته‌ی فیلم‌سازان و هنرمندان، الزامات تقویت هویت ملی و سیاست‌های غیرشفاف بودجه‌ای، با مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان به بحث گذاشته شد.
تاریخ
05 شهریور 1405
کارنامه تاریخ‌پژوهی در سیستان‌وبلوچستان قابل‌قبول نیست/حرکت به سمت تاریخ‌شناسی نقادانه به جای تاریخ‌نگاری ضرورت دارد
قاسم سیاسر از پژوهشگران باسابقه سیستان‌وبلوچستان است که نقدهایی به رواج گسترده «کتاب‌سازی» فاقد روش علمی، آلودگی آثار به ملاحظات قومی و ایدئولوژیک، بی‌توجهی نهادهای فرهنگی به پژوهشگران مستقل و حتی جعل و تحریف تاریخ منطقه دارد و بر لزوم حرکت به سمت تاریخ‌شناسی نقادانه به جای تاریخ‌نگاری سطحی تأکید دارد.
05 دی 1404
می‌ترسم فردا نتوانم تمام‌اش کنم/ سوم دی‌ماه، سالروز تولد محمدابراهیم باستانی‌پاریزی
سوم دی‌ماه، سالروز تولد محمدابراهیم باستانی‌پاریزی، تنها یادبود یک مورخ نامدار نیست؛ فرصتی است برای بازخوانی یک «روش». روشی که، نه در دانشگاه محبوس ماند، نه به تاریخ‌نویسی بی‌پشتوانه فروغلتید.
ادبیات
16 خرداد 1405
روایتگر بی قرار از سنگر جنگ تا قلمرو ادبیات
از خاک گرم شمال شرق ایران تا خاکریزهای داغ جنگ و از آنجا تا پهنه بیکران ادبیات جهان، جواد افهمی مسیری پر فراز و نشیب را نه با قدم‌هایی از جنس آرامش، که با ضرباهنگ بی‌قراری یک جوینده حقیقت پیموده است. تولدش در آستانه سال نو ۱۳۴۳، پیش‌درآمدی بر زندگی‌ای شد که هرگز در گشت‌وگذار ایستا نماند.
25 اردیبهشت 1405
همه اقوام در شاهنامه نمود و حق دارند/ شاهنامه می‌تواند همه اقوام را کنار هم گرد آورد و درس میهن دوستی دهد
مدیر خردسرای فردوسی گفت: شما کدام قوم را می توانید پیدا کنید که در شاهنامه نمود نداشته باشد؟ از آذربایجان، از گیلانی‌ها، از مازندرانی ها از خراسانی ها از بلوچ ها و از سیستانی ها، همه این ها در شاهنامه نمود و حق دارند. شاهنامه امروز می تواند همه ما را با همه داشته های مان در کنار هم گرد آورد و درس میهن دوستی دهد و در برابر بیگانگان ما را متحد می‌کند.
موسیقی
05 مهر 1405
وداع با «حسین ریگی» خواننده سیستانی
«حسین ریگی» خوانندۀ نام‌آشنای سیستانی، بر اثر عارضهٔ قلبی جهان فانی را بدرود گفت و صدایی خاموش شد که سال‌ها طنین آن بر دشت‌ها و ایوان‌های سیستان، مازندران و گلستان می‌پیچید.
11 مهر 1404
تیم کوکو سیستان قهرمان رقابت‌های کوکو دستجات آزاد کشور شد
تیم کوکو سیستان با نمایشی منسجم در رقابت‌های کوکو دستجات آزاد کشور، با برتری بر رقیبان بر سکوی نخست ایستادند.
