در گستره اساطیر کهن ایران، آنجا که جغرافیا با جان اسطوره درمی‌آمیزد و خاک رازآلود سرزمین، نگارنده حماسه‌های کیهانی می‌شود، سیستان و دریاچه هامون به مثابه گهواره‌ای مقدس ظهور می‌کنند. این خطه تنها یک عرصه جغرافیایی نیست، بلکه صحنه‌ای است که در آن، بزرگ‌ترین نبرد هستی یعنی نبرد نور و تاریکی نخستین جرقه‌های زایش را تجربه می‌کند.

بحران آب سیستان دیگر صرفاً یک معضل محلی نیست؛ این بحران به جنگ خاموش آبی تبدیل شده است که در آن طالبان با نقض معاهده ۱۳۵۱، حق آبه ایران از رودخانه هیرمند را قطع کرده و در عین حال با روایت‌سازی هوشمندانه، توانسته است خود را در جایگاه محق نشان دهد. اما آنچه در این معادله پیچیده بیش از همه به چشم می‌آید، ناکامی فاحش دستگاه‌های مسئول ایران در تولید روایت رقیب و انتقال واقعیت‌های تلخ سیستان به افکار عمومی جهانی است.

وقتی مدیرکل روابط عمومی استانداری در نشست خبری از زبان مدیرعامل آب منطقه‌ای اعلام می‌کند که مسائل آبی محرمانه است و نمی‌توان درباره آن سخن گفت، در واقع شاهد تحریف خطرناکی از مفهوم امنیت ملی هستیم. این پاسخ مدیریت آب منطقه ای نه تنها پاسخی مطلوب نیست، بلکه فرار از پاسخگویی است که خود به تهدیدی علیه منافع ملی تبدیل شده است. اما پرسش اساسی این است که مرز میان محرمانه و غیرمحرمانه بودن اطلاعات آبی دقیقاً کجاست و چه کسی حق دارد این مرز را به دلخواه جابه‌جا کند؟

سیستان مهد تمدن و کشاورزی، امروز در چنگال خشکسالی و بی‌آبی می‌نالد. دریاچه هامون به عنوان نماد حیات و بالندگی، اکنون به بیابانی تبدیل شده که شن‌های روان آن، زندگی را از مردمان این سرزمین سلب می‌کند. در این میانه، پروژه آبشیرین‌کن دشتک با ادعای بزرگترین آبشیرین‌کن جهان در خشکی، به عنوان امیدی برای رهایی از این معضل معرفی شد. اما آیا این امید به واقعیتی ملموس بدل خواهد شد، یا همچون بسیاری از طرح‌های دیگر، تنها به نمادی از فرصت‌های از دست رفته تبدیل می‌شود؟

صادق نخعی، سایکل توریست ساکن شهرستان هامون برای جلب توجه جامعه ایران نسبت خشک شدن دریاچه هامون و تبعات زیست محیطی آن، سفر با دوچرخه خودش را با شعار #من_هامونم در ۶ اردیبهشت ماه امسال آغاز کرده است.

نماینده مردم سیستان در مجلس شورای اسلامی با اشاره به اینکه زمانی مردم این منطقه تولید کننده و وضع خوبی داشتند گفت: هم اکنون ۶۰ درصد مردم سیستان زیر پوشش نهادهای حمایتی و نیازمند توجه هستند.

معاون راهبردی رئیس جمهور بعدازظهر سه‌شنبه ۲۱ آذر ماه به تماشای مستند «من هامونم» به کارگردانی کمیل سوهانی نشست و پس از تماشای آن گفت: مستند جالبی بود که قابلیت پخش جهانی دارد و نیاز است دنیا ببیند که چه بر سر تالاب هامون آمده است و من تا چند روز آینده حتماً در این زمینه کاری انجام خواهم داد. 

معاون راهبری رئیس جمهور گفت: امروز به دعوت کمیل سوهانی به جشنواره آمده ام که مستند او را با عنوان «من هامونم» ببینم چراکه این فیلم درباره دریاچه هامون است و این دریاچه اهمیت ویژه ای برای ما دارد. این مستند به وضعیت محیط‌زیست ایران، استان سیستان و بلوچستان و تهدیدهایی می‌پردازد که محیط‌زیست ما با آن روبه‌رو است. اصولا هنر نقش بسیار مهمی در دیپلماسی دارد چرا که با زبانی صحبت می‌کند که برای همه قابل فهم است.

به نام خداوندی که رنگین کمان آفرید        من و تو این دشت سیستان آفرید... رستم پس از کشتن دیو سپید و نجات کیکاووس و سپاهیانش در پایان جشنی که پادشاه برای قدردانی از او گرفته بود سوی زابلستان و خوان هشتم روانه شد. رستم دلتنگ شهر و دیار خود شده بود، به رخش گفت: اسب من تند بتاز تا زودتر به سرزمین خودمان برگردیم، اما این شادی دیری نپایید، رستم به محض این‌که وارد زابلستان شد از حیرت دیدن شهر و زمین های خشکیده از رخش فرود امد، مشتی خاک برداشت و با ناراحتی به آن نگاه کرد، آری، دیو خشکسالی به سیستان حمله کرده بود.

در تاریخ سیستان آمده که نبستن سه بند باعث ویرانی سیستان می شود؛ بند آب، بند خاک و بند مفسدین، اکنون سیستان گرفتار بند آب و بند خاک شده است، بند آب را طالبان بستند تا زندگی سیستانی ها به مخاطره افتد و بند خاک هم مدت هاست بدون هیچ تدبیری رها شده است. دیگر نه از تنگ و بادشکن ها خبری هست و نه مالچ پاشی مانع نفوذ ریزگردها به زندگی مردم می شود.