هر قومی، پیش از آنکه در نقشه‌ی جغرافیا جا بگیرد، در نقشه‌ی اخلاق جا گرفته است. اقوام ایرانی هر یک مجموعه‌ای از باورها و آیین‌ها و مرزهای نانوشته دارند که نه در قانون نوشته شده و نه در دفتری ثبت، اما در حافظه‌ی جمعی و در رفتار روزمره‌ی مردمان جاری است. جامعه‌شناسان این سرمایه‌ی اخلاقی را وجدان جمعی می‌نامند، چیزی که هم قوم را از درون سامان می‌دهد و هم معیاری برای سایر اقوام، تا رفتارشان را با آن بسنجد. ارزش‌های بنیادین هر قوم خطوط قرمز اوست و هر که از این خط بگذرد، به گواهی خود آن جامعه، نه نماینده‌ی آن، که ناهنجاری‌ای در دل آن است.

در دل فلات ایران، آن‌جا که خاک به رنگ خشکی می‌گراید و آسمان با گرمای بی‌امان خویش بر زمین سنگین می‌شود، سرزمینی نشسته است که هویتش را نه یک روایت، که دو روایت متفاوت شکل داده‌اند. روایتی سیستانی با ریشه در تمدن‌های کهن حوزهٔ هیرمند، و روایتی بلوچ با پیشینه‌ای در کوچ و صحرا و سرحدنشینی. این دوگانگی، که امروز در قامت یک استان واحد رخ نموده، محصول تصمیمی اداری در گذشته است، تصمیمی که بی‌آنکه به تفاوت‌های بنیادین زبان، مذهب و فرهنگ دو منطقه بیندیشد، آن‌ها را زیر یک چتر مدیریتی گرد آورد.

در پهنه‌ی سیستان و بلوچستان، جایی که بادهای موسمی و صد و بیست روزه، روح زمین را می‌خراشند و آفتاب بی‌امان می‌تابد، بقا هرگز امری فردی نبوده است. در این جغرافیای قهرآلود، آدمی بدون تکیه بر جمع خویش، طعمه‌ی هول و هراس طبیعت و تاریخ می‌شد. طایفه در سیستان و بلوچستان، پیش از آنکه یک سازه‌ی اجتماعی صرف باشد، سپری است در برابر سیلی بنیان‌کن، پاسخی است بدوی اما هوشمندانه به دشواریِ هستی. خانواده‌هایی که تبار خود را به پدری مشترک یا مادری اسطوره‌ای می‌رسانند و این اشتراک خونی و اسطوره‌ای را نه صرفاً یک داده‌ی نسبی، که مایه‌ی مباهات و شالوده‌ی هویت خویش می‌پندارند.

این مقاله به بررسی ریشه‌های واژه «کوچ و بلوچ» در شاهنامه فردوسی و مقایسه آن با هویت قوم بلوچ امروزی می‌پردازد. با استناد به منابع شاهنامه‌شناسی معتبر، تاریخنگاری اسلامی و پژوهش‌های مدرن، نشان داده می‌شود که کاربرد این واژه در اثر حماسی فردوسی، صرفاً بازتابی از یک جغرافیای اساطیری و توصیف اقوام بیابانگرد حاشیهٔ ایران باستان است و هیچ ارتباط قوم‌نگارانه‌ای با قوم ایرانی‌تبار بلوچ در دوره‌های پس از اسلام ندارد.

در گستره‌ی پرتلاطم جغرافیای انسانی، گاه گروه‌هایی سر برمی‌آورند که در پوشش مبارزه و دادخواهی، جامه‌ای از تقدس بر تن خویش می‌پوشانند. «جیش العدل»، این پدیده‌ی برخاسته از خاکسترهای گروهک ریگی، کوشید تا راهی متفاوت از پیشینیان خویش بپیماید. آنان با دقتی حساب‌شده، نظامیان را نشانه رفتند و با بهره‌گیری ماهرانه از سازوکارهای رسانه‌ای، کوشیدند تا در آینه‌ی افکار عمومی و در میان اپوزیسیون پراکنده در فراسوی مرزها، تصویری از «مبارزان بلوچ» را حک کنند؛ نقابی فریبنده بر چهره‌ای که ماهیتی دیگر در سایه پنهان داشت.

بازگشت مولوی عبدالحمید و هوادران وی به آغوش نظام از جهات بسیاری باعث شادمانی ست و این بازگشت را به ایشان و هوادارانش تبریک عرض می کنم، اما جا دارد برخی نگرانی های جامعه شهری به اطلاع امام جمعه محترم مسجد مکی برسد تا شاید در خصوص رفع موانع توسعه شهری زاهدان چاره اندیشی کرده و بیش از این نام مسجد مکی به عنوان یک مکان مقدس و قابل احترام با سو مدیریت شهری و انتصابات شبانه پیوند نخورد.

دولت چهاردهم با معارفه نماینده ارشد خود به عنوان استاندار، کار خود را در سیستان و بلوچستان آغاز کرد. حضور چهره های مختلف از جمله مولوی عبدالحمید چهره ناراضی این سال ها در مراسم معارفه قابل توجه بود و سوالات بسیاری به ذهن متبادر ساخت. اولا من بسیار خرسندم که دولت پزشکیان به یک بلوچ اهل سنت اعتماد کرد و باعث رفع کدورت ها بین بلوچ های ناراضی با نظام شد و اما حضور مولوی در معارفه استاندار سیستان و بلوچستان...

فرمانده‌ ‌‌قرارگاه قدس‌ جنوب شرق سپاه گفت: امنیت بسترساز توسعه و پیشرفت است؛ در تمام تاریخ بلوچستان هیچگاه خیانت به حکومت را از این مردمان ندیده‌ایم و برخی از اظهارات ما نباید حرف‌های تجزیه‌طلبانه را به قوم عزیز بلوچ منسوب کند.

دستگاه دیپلماسی ایران برای مقابله با سدسازی‌های افغانستان و رویکردهای هیدروپلیتیکی این کشور ابزارهای متعدد اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، امنیتی و حقوقی در اختیار دارد که به دلیل عدم تعریف درست استراتژی افغانستان و ضعف دفتر رودخانه‌های مرزی طی بیش از یک دهه اخیر، علی رغم ابزارهای فوق؛ سدهای افغانستان یکی پس از دیگری به بهره‌برداری می‌رسند و دستگاه دیپلماسی صرفا نظاره گر است و به یک یادداشت اعتراضی و سخنرانی سخنگوی وزارت امور خارجه بسنده کرده است.

رئیس کل دادگستری سیستان و بلوچستان با بیان اینکه خروج سرمایه از سیستان و بلوچستان نبود اشتغال، فقر، بیکاری، جرم، جنایت و زندان را به دنبال دارد تصریح کرد: اگر کسی ادعا دارد من بلوچ یا سیستانی هستم باید دست به دست هم امنیت استان را پایدار کنند.