عدم حضور مدیران سطوح مختلف دستگاه‌های اجرایی، حاکمیتی و متولی رفع چالش های سیستان در کنفرانس ملی مهندسی آب به میزبانی دانشگاه زابل، بی اهمیت بودن حوزه علم و پژوهش میان مدیران دولتی را در ذهن تداعی می کرد و این سوال به نظر می رسید که آیا مدیران در مقابل مشکلات منطقه، خود را بی نیاز از شنیدن راه حل ها می دانند؟، اما صندلی های خالی مرکز همایش های آیت الله هاشمی رفسنجانی دانشگاه میزبان، به رغم وجود ۴۰۰ نفر هیات علمی و ۱۰ هزار نفر دانشجو، این شائبه را در افکار تقویت می کرد که ساز و کار کنونی دانشگاه زابل نه تنها مورد توجه مدیران دولتی نیست بلکه این نهاد علمی مورد پذیرش جامعه دانشگاهی نیز قرار نگرفته است.

پژوهشگر دیپلماسی آب گفت: تعریف و مشخص کردن ابعاد مسئله هیرمند و بعد تعریف و بازسازی جعبه ابزارهای دیپلماسی اقدام ضروری که باید انجام دهیم، اگر از این حالت و رویکردهای منسوخ دیپلماسی که صرفا محدود به مذاکرات رسمی است، خارج شویم میتوانیم به حل مسائل آبی افغانستان امید داشته باشیم، در غیر اینصورت در ساز و کار فعلی و صرفا مذاکره آن هم در قالب ساز و کار کمیساران بی شک مسئله آب سیستان حل نمی‌شود بلکه وضعیت نگران کننده تر خواهد شد.

نماینده سیستان با اشاره به اینکه نوع رفتار و تعامل کشورمان با افغانستان باید تعیین تکلیف شود، تصریح کرد: امروزه معبرهای ارتباطی مشترک وجود دارد و تعاملات اقتصادی صورت می گیرد. به عنوان مثال برق و نفت زمستانه به افغانستان داده می شود اما شاهد مسیر یکطرفه تعامل از سوی افغانستان هستیم.

کریمی قدوسی عضو کمیسیون امنیت ملی طی مصاحبه‌ای با خبرگزاری خانه ملت که سعی در توجیه عملکرد وزارت امور خارجه و تطهیر طالبان داشته و مدعی شده که طالبان برای اصلاح مسیر رودخانه هیرمند اقدامات عمرانی را شروع کردند و تمامی تخریب های زمان اشرف غنی از نظر عمرانی در حال اصلاح است.

این روزها بحران آبی سیستان باعث شده تا بدون ملاحظه ناگفته ها را بگوییم، بنویسیم و در میدان عمل و تئوری هر کدام به نقش آفرینی مشغول شویم. همیشه در دل بحران مطالبه گرانی از طیف های گوناگون متولد می شوند و هر کدام در جبهه ای اهداف مشترکی را پیش می برند. هدف از نگارش این یادداشت نق زدن و گلایه های بی ثمر نیست اما از آنجا که زندگی ادامه دارد و با پایان یک بحران، بحرانی دیگر زیست ما را به مخاطره می اندازد تامل در باره اینکه نقش رسانه ها در بحران ها به چه میزان بوده ، باعث می شود تا در بحران بعدی به موقع عمل کنیم و قبل از مرگ سهراب، نوشدارو بیابیم.‌

هر لحظه که می گذرد اوضاع ذخایر آبی چاه نیمه ها وخیم و وخیم تر می شود، و وضعیت آب از کمیت گرفته تا کیفیت با سرعت بسیار بالایی در حال کاهش است.

با توجه به نتیجه نگرفتن مذاکرات وزرای نیرو و امور خارجه با دولتمردان امارات اسلامی افغانستان، دیگر امیدی به پایبندی طالبان به معاهده حقابه وجود ندارد و اعتماد به وعده های دروغین طالبان مبنی بر تعهد به معاهده، پیامدی جز هدررفت زمان برای سیستانی ها در پی نخواهد داشت. در این شرایط می طلبد دیپلماسی خلاق جایگزین مذاکرات بی نتیجه شود

کمیسار آب هیرمند از سال ۹۶ مطلع بود که بند کمال خان در حال تکمیل است، برای پیشگیری از احداث بند کمال خان چه اقدامی انجام داده است؟ از طرفی برخی از منابع اعلام کردند که سد بخش آباد بر روی فراه رود سال آینده به بهره‌برداری می‌رسد و چند سال است که مسئله احداث این سد و تبعات زیست محیطی آن مطرح است، آیا وزارت نيرو برای پیشگیری از احداث سد بخش آباد برنامه ای دارد؟

متأسفانه با اينکه تاکنون طالبان به هيچيک از تعهدات خود در قبال ايران عمل نکرده و حتي از دادن حقابه هيرمند به ايران نيز خودداري کرده، وزارت خارجه کشورمان سفارت افغانستان را به اين گروه نامشروع تحويل داده و حتي در مراسم ديدار سفرا و نمايندگان کشورهاي اسلامي با رئيس ‌جمهور به مناسبت عيد فطر، نماينده طالبان را نيز به جمع سفرا و نمايندگان راه داد!

مناقشه میان ایران و افغانستان بر سر حقابه‌ تالاب هامون ریشه تاریخی دارد. تاکنون دیدارهای زیادی میان مقامات دو کشور برگزار شده اما هیچ یک به نتیجه مطلوب نرسیده است. حتی گفته می‌شد با روی کار آمدن طالبان به دلیل برخی مناسبات منطقه‌ای موضوع حقابه حل و فصل می‌شود اما نشد. حجت میان‌آبادی پژوهشگر دیپلماسی آب و استادیار دانشکده کشاورزی، مهندسی و مدیریت آب دانشگاه تربیت مدرس در گفت‌و‌گویی که با «پیام ما» داشت، دیپلماسی ضعیف ایران در زمینه آب‌های مرزی را یکی از دلایل وضعیت بغرنج‌ هامون عنوان کرد. این روزها که بار دیگر وزیر امور خارجه ایران در حال رایزنی با مقامات افغانستان برای گرفتن حقابه هیرمند است، از او پرسیدیم چرا ایران در این زمینه تاکنون موفق نبوده‌ است و آیا در غیاب حقابه ‌هامون، می‌توان روی گزینه شیرین‌سازی و انتقال آب حساب کرد؟ میان‌آبادی در این گفت‌وگو با تشریح خطاهای راهبردی در زمینه دیپلماسی آب راهبردهای غیرواقعی برای حل مسئله کم‌آبی را نقد کرده است.