در استانی که سیلاب‌هایش به دریا و روان‌آب‌هایش به پاکستان می‌رود، اما مردمش تشنه‌اند، سؤال دیگر این نیست که آب کم است یا نه؛ سؤال این است که متولیان آب، چه کرده‌اند و چه نکرده‌اند؟

سیستان با برخورداری از مواهب طبیعی همچون بادهای ۱۲۰ روزه که آن را به یکی از کانون‌های مستعد در تولید انرژی‌های تجدیدپذیر تبدیل کرده، امروزه در گردابی از چالش‌های ساختاری دست و پا می‌زند که عمق بحران را فراتر از محدودیت‌های طبیعی نشان می‌دهد. اصلی‌ترین این موانع، بروکراسی اداری فرساینده و ناکارآمد است که نه تنها زمان اجرای پروژه‌ها را به سال‌ها افزایش می‌دهد، بلکه هزینه‌های مبادله را تا حد غیراقتصادی بالا می‌برد.

وقتی مدیرکل روابط عمومی استانداری در نشست خبری از زبان مدیرعامل آب منطقه‌ای اعلام می‌کند که مسائل آبی محرمانه است و نمی‌توان درباره آن سخن گفت، در واقع شاهد تحریف خطرناکی از مفهوم امنیت ملی هستیم. این پاسخ مدیریت آب منطقه ای نه تنها پاسخی مطلوب نیست، بلکه فرار از پاسخگویی است که خود به تهدیدی علیه منافع ملی تبدیل شده است. اما پرسش اساسی این است که مرز میان محرمانه و غیرمحرمانه بودن اطلاعات آبی دقیقاً کجاست و چه کسی حق دارد این مرز را به دلخواه جابه‌جا کند؟

این روزها با ورود آب از فراه رود به سابوری و از هیرمند به چاه نیمه ها بار دیگر نمایندگان، محیط زیست و برخی مقامات با استوری کردن تصاویر ورود آب و انتشار خبر آمدن آب در پی بهره برداری از رخدادی هستند که نه در آمدنش نقشی داشتند و نه می دانند منشاء این آب چیست و به چه میزان و تا کی تداوم خواهد یابد.

یکی از مهمترین راهکارهای تامین کسری آب شرب زاهدان بهره‌وری و تصفیه پساب زاهدان است که می‌تواند آب مصرفی بیش از 150 هزار نفر را تامین کند.

این روزها در سیستان و چه بسا در کل استان، نه کار کن داریم و نه کار راه انداز. سیستان بیش از دو دهه ست با بحران آب دست و پنجه نرم می کند. در آن روزهای آغازین بحران، زمزمه های روزهای بدتر به گوش می رسید، اما برای آن تمهیدی اندیشیده نشد.

در حالی نمایندگان در مجلس شورای اسلامی از نقدهای فضای مجازی درباره خودروهای شاسی بلند دلخورند و می گویند مگر لکسوس گرفتند، در برخی روستاهای سیستان، آب به صورت سقایی تقسیم می شود. گرما تاب و توان مردم را بریده و گرد و غبار، بسیاری را راهی بیمارستان کرده است. 

در دهه اخیر با عملکرد ضعیف آب منطقه ای استان سیستان و بلوچستان، این شرکت سهامی از معادلات تصمیم سازی و اجرا در وزارت نیرو حذف شده و دیگر بسان گذشته در تصمیم سازی ها در باره استان نقشی ندارند و انگار محدوده اختیارات آن با سرعت رو به کاهش است. عملکرد ضعیف آب منطقه ای در سد سازی های جنوب استان و لایروبی انهار شمال استان باعث شد تا پروژه سد کهیر و طرح انتقال آب از تهلاب به زاهدان و شهرهای سیستان از آب منطقه ای گرفته شده و به شرکت آب نیرو متعلق به وزارت نیرو سپرده شود.

خبرنگار پایگاه خبری دیار عیار که با هماهنگی قبلی با دفتر رودخانه‌های مرزی وزارت نیرو برای تهیه گزارش از نحوه لایروبی فیدر یک به سد جریکه مراجعه کرده بود، با رفتار خشن کارکنان پژوهشگاه زابل از قبیل توقیف غیر قانونی و بدون مجوز قضایی تلفن همراه، تهدید با سلاح سرد و آسیب به خودرو شخصی وی مواجه شد.

یکی از بحث برانگیزترین مباحث سال های اخیر، نگرانی در باره لایروبی انهار و بالاخص مجرای ورودی در محدوده جریکه است. شرکت سپاهان نیمروز کار به عنوان پیمانکار و شرکت آبساران به عنوان مهندسین مشاور در یک قرارداد ۵ ساله به شماره ۹۷/۱۰۵/ پ مورخه ۹۷/۰۱/۲۹، کار لایروبی و ساماندهی رودخانه، انهار و کانال منطقه سیستان را به عهده گرفتند. مبلغ اولیه قرارداد با برآورد سال ۱۳۹۷, ۴۷میلیارد و نهصد میلیون تومان بوده است که تا کنون با در نظر گرفتن صورت وضعیتها و تعدیل آنها حدود ۶۰ میلیارد تومان صورتحساب برای شرکت پیمانکار صادر شده است. این قرارداد بر طبق متمم ها و تعدیل ها با ۲۵ درصد افزایش می تواند به ۱۲۰میلیارد تومان هم برسد.