در ادوار مختلف توسط دولت سرمایهگذاری بسیاری برای احداث سدها در نقاط مختلف بلوچستان به منظور تامین آب شرب و صنعت و توسعه کشاورزی جامعه محلی انجام شده است که به علت انفعال دستگاههای متولی در زمینه احداث و تکمیل شبکه آبیاری زهکشی و اتصال منابع آبی به شبکه آب شرب شهری، غالبا از حیّز انتفاع خارج شده و نتوانسته برای اشتغال، رفاه و رضایتمندی مردم، موثر واقع شود. از طرفی اخبار نگران کنندهای در فضای عمومی منتشر میشود که از محل سدهای بلوچستان به برخی از هلدینگهای سرمایهگذاری غیربومی، تخصیصهایی برای توسعه کشاورزی داده شده؛ این موضوع در حالی رخ داده که مراکز جمعیتی پیرامون این سدها از جمله چابهار، پیشین و … با مشکل تأمین آب شرب مواجه هستند و آب در این مناطق جیرهبندی شده است.
شرکت آب منطقهای سیستان و بلوچستان باید برای افکار عمومی شفاف سازی کند که منابع آب را در چه فرایند رقابتی، به این شرکتها تخصیص داده و اگر این مسئله در قالب ترک تشریفات رخ داده، علت آن چه بوده و آیا الزامات قانونی آن رعایت شده است؟ آیا شرکتهای سرمایهگذاری دیگر، متقاضی تخصیص از سدهای کهیر، پیشین، زیردان و … نبودند؟ آیا سایر شرکتها نرخ بالاتری برای هر مترمکعب آب پیشنهاد نکردند؟ فرآیند واگذاری اراضی و تخصیص آب به صورت عمومی اعلام شده است؟ یا این امتیاز به صورت انحصاری به یک شرکت خاص اعطا شده ؟ در این فرایند، چه منافعی نصیب مردم سیستان و بلوچستان شده است؟
منافع اهالی سیستان و بلوچستان، سهم آب شرب و صنعت در این استان کم آب برای توسعه کشاورزی و سودآوری شرکتهای مذکور، به چه قیمتی واگذار شده است؟ آیا حقوق حقابه داران و ذینفعان پایین دست، رعایت شده است؟
دولت برای ارتقای سطح معیشت و رفاه مردم، با بودجههای قابل توجه نسبت احداث سد اقدام کرده تا منافع آن نصیب مردم شود، بی گمان به جای تخصیص آب به یک هلدینگ سرمایهگذاری، باید با ایجاد شبکه آبیاری زهکشی، آب را به سمت اراضی کشاورزی مردم هدایت کرد، تا به جای اینکه مردم کارگر هلدینگها شوند، خودشان به صورت مستقل اشتغالزایی کنند تا سود حاصله، به جای سودآوری برای هلدینگها، صرف توسعه سیستان و بلوچستان شود.
سد کهیر نیازمند حدود ۱۰ کیلومتر شبکه آبیاری زهکشی است تا آب به مزارع مردم برسد، آیا تدبیری اتخاذ شده تا هلدینگهایی که به نام سرمایهگذار، از منابع آبی بلوچستان تخصیص گرفتهاند، در ازای اراضی و آب مورد نیاز، مجبور شوند نسبت به تکمیل شبکه آبیاری زهکشی سد کهیر یا تکمیل شبکه پایین دست شرب سد زیردان اقدام کنند؟
با توجه به اینکه هلدینگها در فرایند سدسازیها، هیچ گونه سرمایهگذاری نکردند و صرفا چندین هزار هکتار زمین و میلیونها متر مکعب آب دریافت کردهاند، یا باید در ازای اراضی و آب، هزینهاش را پرداخت کنند یا در قالب یک مدل مشخص، نسبت به تکمیل زیرساختهای منطقه مبادرت ورزند. زیرا اگر آب به کشاورزان پایین دست تخصیص داده شود، جامعه محلی توان توسعه کشاورزی را دارد؛ تخصیص زمین و آب به هلدینگها، بیشتر به بهرهبرداری شباهت دارد تا به سرمایهگذاری.
برخی از کارشناسان معتقدند که تخصیصهای بی حساب و کتاب آب به هلدینگهای سرمایهگذاری، یکی از علل متوقف شدن پروژههای شبکه پایین دست سدهاست.
در منطقه سیستان از سفره تجدید ناپذیر دشت بندان که برای طرح اضطراری تأمین آب شرب سیستان، حدود دو همت صرف شد، قرار بود که ضمن واگذاری ۵۰۰ هکتار از اراضی این دشت، از محل چاههای بندان برای ایجاد باغات پسته به یک هلدینگ سرمایهگذاری تخصیص داده شود!
نمایندگان سیستان و بلوچستان در مجلس شورای اسلامی، سازمان برنامه و بودجه و سایر نهادهای نظارتی چرا در قبال این تخصیصها سکوت کردهاند؟ وزارت نیرو از فرایند واگذاری منابع آبی سیستان و بلوچستان و تضییع حقوق مردم استان، اطلاع دارد؟
خوشبختانه معاون جدید آب و آبفای وزارت نیرو سالها در بخش آب سیستان و بلوچستان فعالیت داشته و کاملا با مسائل و چالشهای مردم منطقه آشناست، انتظار میرود با ورود مستقیم وی به موضوع، به سرعت نسبت به ابطال هر مصوبه و تخصیصی که آینده مردم منطقه را واگذار کرده و زمینه ساز بروز مشکلات اجتماعی آتی است، اقدام شود.
فرشید عابدی
مطالب مرتبط:
ماجرای دشت بندان و پرسش های بی پاسخ
نماینده چابهار: آب در سد داریم اما خط انتقال درست نه! / سی کیلومتر لوله خط انتقال آب را انجام دهید/ صدها کابل برق در میرآباد و مرادآباد روی زمین در شأن ما نیست
رهاشدگی سدها در سیستان و بلوچستان
سرگزی: انتقال میز تعامل با افغانستان از وزارت نیرو به وزارت صنعت، معدن و تجارت صحیح نیست
