از بهمن ماه سال ۹۹ که بند انحرافی کمالخان در سایه انفعال دستگاه دیپلماسی به بهرهبرداری رسید تا کنون آب قابل ملاحظه ای به جدر قالب حقابه هیرمند و چه در قالب آب های دشتمال وارد سیستان نشد، این مسئله باعث شده بسیاری از مشاغل با نیاز آبی از بین بروند و صاحبان این مشاغل عطای ماندن در سیستان و صیانت از مرزهای ایران را به لقای مهاجرت ببخشند. بحران فراتر از آب مورد نیاز کشاورزی، دامداری، صیادی و … بود، سطح آب چاه نیمه ها به حدی کاهش یافت که دیگر ایستگاه های پمپاژ مستقر، امکان پمپاژ نداشتند و برای پمپاژ اندک آب باقی مانده در شبکه آب شهری و روستایی، متولیان امر نسبت به طراحی و ساخت بارج شناور اقدام کردند. این مسئله باعث شده که در بازه های زمانی مختلف تنش آبی حتی در حد شرب خودی نشان دهد.
در کنش های سیاسی و حتی در جریان نشست های کمیساران در مواجهه با مسئله حقابه هیرمند شاهد اظهار نظرهایی بسیار عوامانه از جانب مقامات کشوری و استانی بودیم که نشان از عدم مطالعه محتوای معاهده دلتا داشت.
براساس معاهده دلتا اگر حتی یک قطره آب در حوضه آبریز هیرمند وجود داشته باشد، ایران از آن میزان سهم دارد، بنابراین اظهارات کذب مقامات امارت اسلامی طالبان مبنی بر وجود خشکسالی و یا تایید خشکسالی افغانستان پس از بازدید از مسیر رودخانه هیرمند در پایان سال آبی، بررسی داده های فقط مرداد ماه ایستگاه دهراوود آن هم بدون بازدید از سد کجکی توسط هیات ایرانی با توجه به داده های ماهواره ای و افزایش سطح زیر کشت خشخاش در حوضه آبریز هیرمند محلی از اعراب ندارد.
مطابق معاهده دلتا، از هر میزان بارش در حوضه آبریز هیرمند، ایران سهمی دارد. براساس تبصره ماده پنجم پروتکل الحاقی شماره یک، مبنای برآورد ماهانه سال آبی نرمال است؛ یعنی اگر در هر ماه میزان تعیینشده یا بیشتر آب دریافت شود، سال نرمال و پرداخت حقابه بدون مشکل و کامل است. نوامبر ۱۷۲ هزار ایکرفیت (۲۱۲٫۱۶۰ میلیون مترمکعب)، دسامبر۱۷۶ هزار (۲۱۷٫۰۹۴)، ژانویه ۱۷۸ هزار (۲۱۹٫۵۶۱)، فوریه۲۰۸ هزار (۲۵۶٫۵۶۵)، مارس۵۹۷ هزار (۷۳۶٫۳۹۲)، آوریل ۱۱۵۸ هزار (۱۴۲۸٫۳۸۰)، می یکمیلیونو ۳۳ هزار (۱۲۷۴٫۱۹۴)، ژوئن۴۴۱ هزار (۵۴۳٫۹۶۸)، جولای ۲۱۱ هزار (۲۶۰٫۲۶۶)، آگوست ۱۳۷ هزار (۱۶۸٫۹۸۸)، سپتامبر ۱۲۵ هزار (۱۵۴٫۱۸۶) و در مجموع چهارمیلیونو ۵۹۰ هزار ایکرفیت (۵۶۶۱٫۷۱۵ میلیون مترمکعب). در ماده چهارم معاهده تصریح شده «در سالهایی که بر اثر حوادث اقلیمی مقدار جریان آب از سال نرمال آب کمتر باشد و ارقام دستگاه آبشناسی دهراوود جریان مربوط به ماههای قبل ماه مورد بحث را نسبت به ماههای مشابه سال نرمال مقدار کمتری نشان دهد، ارقام مندرج در ستون ۴ جدول ماده سوم به تناسبی که در جریان واقعی ماههای ماقبل همان سال آبی (در این صورت جریان ماه مارس ماقبل تا ماه مورد بحث) با ماههای مشابه یک سال نرمال آبی دارد، برای ماههای آینده همان سال، آب تعدیل مییابد و مقادیر تعدیلشده در مواضع مندرج در ماده سوم (سه موضع در سر مرز ایران و افغانستان) به ایران تحویل داده میشود. هرگاه در یکی از ماههای آینده بعد از ماه مورد بحث، دستگاه آبشناسی دهراوود مقدار آبی برابر با آب ماه مشابه سال نرمال را نشان دهد، آب مورد بحث طبق «ستون ۴ ماده سوم» تحویل میشود».
در هیچ کجای معاهده ۱۳۵۱ سخن از عدم تحویل سهم ایران از آورد هیرمند نیست بلکه بحث درصد کاهش نسبی است، بنابراین عدم تامین حقابه هیرمند به دلیل خشکسالی، تئوری منوط کردن رهاسازی حقابه به بارش باران و تایید آن توسط مقامات ایرانی، نشان از نا آگاهی آن ها از جزئیات معاهده دلتا دارد و این مسئله، حیات سیستان را ورطه نابودی کشانده است.
علی ایحال دولت باید به مردم سیستان چرایی عدم استفاده از ابزارهای موجود برای گرفتن حقابه هیرمند و مواجهه با بد عهدی طالبان را برای مردم تشریح کند، آیا صرفا مباحث تراز تجاری با افغانستان و اهمیت عایدات حاصل آن در زمان تحریم باعث شده که ایران از ابزارهای در اختیار بهره نبرد؟
مطالب مرتبط:
ظرفیت های موجود برای حل مناقشه ایران و افغانستان بر سر حقابه هیرمند
ایجاد بی نظمی در بازار سوخت، برای متعهد ساختن طالبان/ جایگزینی پاکستان به جای افغان ها، در مبادلات اقتصادی/ باز پس گیری سفارت افغانستان در تهران از طالبان
ادعای کریمی قدوسی مبنی بر اصلاح مسیر هیرمند، افکار عمومی را از استیضاح وزیر خارجه منحرف نکند
استقبال از ملا عبدالغنی برادر، مصداق دهن کجی به سیستانی ها بود
اسحاق زارع
تاریخ : ۱۴ - دی - ۱۴۰۲فقط اینو به عرض اساتید وبزرگواران عرض کنم ما از تجارت با کشور مد نظر هیچ بعرای نبردیم اگر بهرپند شدند این مردم بی سرپناه سیستان نبودند غول های اقتصادی وکسانی که دستی دراداره مرزها واورگانهای دولتی داشتند بهر بردن ما برای امر معاش سرما خوردیم کودکان ما شبها از سوز سرما بخود پیچیده اند که ما سمیه نفت مان را به اندک بهای دادیم به اونها ما درشهر خودمان بی کار بود که بجای ما خارجی ها سرکارمون رو گرفتن اگه
اسحاق زارع
تاریخ : ۱۴ - دی - ۱۴۰۲فقط اینو به عرض اساتید وبزرگواران عرض کنم ما از تجارت با کشور مد نظر هیچ بعرای نبردیم اگر بهرپند شدند این مردم بی سرپناه سیستان نبودند غول های اقتصادی وکسانی که دستی دراداره مرزها واورگانهای دولتی داشتند بهر بردن ما برای امر معاش سرما خوردیم کودکان ما شبها از سوز سرما بخود پیچیده اند که ما سمیه نفت مان را به اندک بهای دادیم به اونها ما درشهر خودمان بی کار بود که بجای ما خارجی ها سرکارمون رو گرفتن ما نمی توانیم یک کیسه ارد برای نان خانواده نمی توانیم بخریم چرا که خارجیها چندبرابر میخرند مجبور به صف نانوایها میرویم دا صف هم صد برابر ایرانی اعضای کشور همسایه درنوبت بدون هیچ فرهنگی هیچ ادبی حرف میزنند ما چه بگویم که دولت همراهمون باشه هیچ مصولی این معیارهارو حساب نمی کند فقط جای مصولین گرم ونرم هست که فکر ملت نیستند وضع اب وبرق خودمون به این مکافات اونوقت اقایون از چاهنیمه ها اب بهشون میدهند اخه شما مصولین َ از اینا که راست راست به ما اینهمه حرف ناسزا میگن در نوار مرزی به سرباز ما چنین برخورد میکنند ایا نباید مرز را کلن مسدود کرد چنان پلمبش کنید کی باید شکمگسنه بچه گارگر ایرانی رو جواب بده ککی باید جواب سرما خوردن وگرسنه موندن بچهای ایران رو جورش رو بکشه در زابل نفت شده منبع درامدی که صاحبان فروشگاهای توضع مواد نفتی از بی معشیتی وفقر مردم سو استفاده میکنند ومفت این منبع ارزشمند از دست مردم فقر زده راحت در می اورند چه کسی جلوی اینهمه بی ملاحظ گی رو باید بکشه فکری بحال ما ملت بکنید حداقل از چهارتا رشن فکر وانقلابی واقعی رهنمود بگیریدببینید هرچیزی که برای رفاع مردم سیستان است دست همین بخر وبفروشها توی کاره اگه دولت چندین دستگاه تراکتور برای رفاع این مردم توضی کرد بیگانگان از چنگ ملت دراوردن وبا اینهمه هراست بازهم دست افرادی هست که برای کالای به این بزرگر و ورد افراد مهاجر باز میشود چطور باید امنیت ما ملت درشرایط سخت فراهم شود ایا امنیت اقتصادی ما تامین شده که امنیت سفرهای خالی ما ردیف شود