وضعیت اسفناک فاجعه انسانی و زیست‌محیطی حاکم بر سیستان متاثر جنگ آبی منطقه ای و ضعف دستگاه دیپلماسی در خصوص تامین حقابه هیرمند علیرغم وجود معاهده ۱۳۵۱، بی شباهت به برخی رخدادهای جنگ هشت ساله ایران و عراق نیست.

به روایت تاریخ افغانستان، اکثر شاهان این کشور برای مشروعیت‌بخشی به حکومت خود بخصوص برای گرفتن رضایت شاهزادگان و سران قومی، از بیعت استفاده می‌کردند اما در چند دهه اخیر که دموکراسی و رای مردم به ‌عنوان اصل مشروعیت‌دهی به نظام، باب شد، بیعت به عنوان مبنی و مکانیسم مشروعیت‌بخشیِ نظام به‌ فراموشی سپرده شد. در این میان نام طالبان به دلیل ربط ظهور و فعالیت آن با بیعت، پیوند نزدیک‌تری با این مقوله دارد. با این که طالبان چه در دور اول حکمرانی خود و چه در حال حاضر به صورت مشخص بیعت را به عنوان مکانیسم و مبنای مشروعیت‌سازی حکومت خود تئوریزه و قانون‌مند نساخته اما رفتار‌سنجی رهبران طالبان نشان می‌دهد که آنان از بیعت برای مقاصد دورن‌گروهی و شرعی‌سازی نظام سیاسی افغانستان استفاده کرده‌اند. این مطلب در تلاش است تا پس از تعریف و تصریح ابعاد و معانی بیعت،‌ کارکرد آن را در سیاست داخلی و خارجی حکومت طالبان بررسی کند.

منابع خبری افغانستان از وقوع درگیری میان طالبان و نظامیان پاکستان در مرز مشترک میان دو کشور خبر داده و اعلام کردند که در این درگیری 8 نفر کشته شدند.

انتشار خبر دیدار جمعی از مردم سیستان با مقام معظم رهبری یک فرصت مناسب است تا مشکلات سیستان و سو مدیریت های محلی، استانی و کشوری بی واسطه به ایشان گفته شود. متاسفانه مدیران بومی هنگام حضور وزرا در سیستان، اوضاع را به گونه ای برنامه ریزی کرده تا مطالبه گران را از آن‌ها دور نگهداشته و اطلاعات مسائل حوزه مدیریتی شان در حوزه استانی محدود بماند.

طالبانِ افغانستان پس از یک شورش 20ساله، ایالات‌متحده را مجبور کرد که نیروهایش را از افغانستان خارج کند و در عرض 9 روز دولت افغانستان که ساخته و پرداخته واشنگتن بود، از هم فروپاشید و به جای آن دولت امارت اسلامی طالبان روی کار آمد. از همان ابتدا بدیهی بود که گروه‌های شورشی اسلام‌گرای افراطی نظیر طالبان که دهه‌ها از عمر خود را صرف بمب‌گذاری‌های انتحاری کرده‌اند، معمولاً فاقد مهارت‌های سیاسی و اقتصادی برای اداره یک دولت-ملت مدرن هستند. طبیعی بود که طالبان سعی کند یک اقتصاد سیاسی قابل دوام را در افغانستان ایجاد کند و این هدف طالبان با رویه آنها در حکمرانی در تضاد بوده و هست.

سفر هیات ایرانی به افغانستان برای بازدید از دهراوود و سنجش میزان آب وارده به سد کجکی در حالی انجام گرفت که از قبل پیش بینی میشد که زمان تعیین شده از سوی طالبان زیرکانه و بر اساس طفره رفتن از دادن حقابه طراحی شده است. اگر چه زمان تعیین شده قبل از سفر هیات ایرانی هم از سوی برخی رسانه های محلی مورد واکاوی و یادآوری قرار گرفته بود و بعد از سفر هم یکی از مقامات استانی سیستان و بلوچستان با حضور در شبکه استانی هامون بر آن صحه گذاشت، اما در هر روی این بازدید بدون هیچ دستاوردی پایان یافت. در حین بازدید از ایستگاه سنجش دهراوود شاهد اظهار نظرهای مختلف و نگران کننده ای از سوی مقامات دو کشور بودیم. 

ديپلماسي به جاي خود محترم. لازم هم هست حتي با دشمن‌ترين دشمنان هم با اين زبان شناخته شده و کاراي بين‌المللي سخن کنيم. بگوئيم و بشنويم و منافع‌مان را حراست کنيم. اما آنچه مثل سوهان بر روح و روان آدم کشيده مي‌شود اين است که برخي‌ها، مي‌خواهند با چند کاسه از کلمات، طهارت بدهند دستاني را که بوي توامان باروت و خون دارند. نمي‌شود به اين راحتي انديشه‌هايي را پاکيزه کرد که به تکفير، خلقي را هيزم آتش مي‌پندارند.

سال‌هاست که مقرر شده دستورالعمل «عزت، حکمت و مصلحت» محور تعاملات سياسي به ويژه در روابط بين‌الملل باشد. بررسي عملکرد ما در تعامل با حکومت خودخوانده طالبان در دو سال حاکميت اين گروه تکفيري – تروريستي بر افغانستان، آيا پاي‌‌بندي‌ ما به اين دستورالعمل را به اثبات مي‌رساند؟

یک منبع آگاه گفت: طرف افغانستانی باید متوجه باشد که اطلاعات ماه‌های کم‌بارش در اختیار طرف ایرانی قرار گرفته است و با شروع سال آبی جدید و شکل‌گیری بارش‌ها باید اطلاعات آب‌سنجی نیمه پربارش سال نیز در نظر گرفته شود. کمترین حد آورد آب در سد کجکی و حتی سدهای ایران مربوط به اواخر تابستان است و این نباید ملاک و مستند همه دوره‌ها قرار گیرد. طالبان تنها به دنبال شنیدن این سخن از طرف ما هستند که افغانستان آب ندارد.

چرا استانداری سیستان و بلوچستان خود را موظف می داند به نوشته ای در روزنامه جمهوری اسلامی پاسخگو بداند، اما در باب پاسخگویی به مطالبات نشريات داخلی و شخص استاندار از هر گونه پاسخگویی و گفت و گوی اختصاصی با نشریات مستقل خودداری می کند؟ ارائه گزارش به روزنامه جمهوري اسلامی بیش از آن‌که پاسخگویی به افکار عمومی استان باشد، پاسخ به افکار عمومی مديران کشوری ست.