ماجرای مبهم واگذاری ۱۱۰ هکتار اراضی در بندر چابهار به افغانستان برای مقاصد لجستیکی، اگرچه از سوی مقامات محلی تکذیب شده، اما پیوندی عمیق با روند اعطای امتیازات ویژه به طالبان در سال‌های اخیر دارد. پرسش بنیادین این است: چرا در ازای امتیازاتی که به کابل داده شده؛ برای حل تنش‌های استراتژیک ایران، به‌ویژه در حوزه حقابه، تضامینی دریافت نمی‌شود؟

این روزها که بحران آب در سیستان به نقطه بحران رسیده و تکمیل سایر سدهای افغانستان بر روی دیگر سرشبکه‌های حوضه آبریز هیرمند، شرایط را به سمت وخیم‌تر شدن، سوق داده؛ هر صدایی که از تریبون‌های رسمی شنیده می‌شود، در میان ناامیدی مردم، پژواکی متفاوت دارد. پیشنهاد اخیر « فرهاد شهرکی» نماینده سیستان، مبنی بر خرید آب مازاد از افغانستان در صورت تأمین حقابه ۸۲۰ میلیون مترمکعبی سیستان، در نگاه اول ممکن است یک ایده‌ی نوآورانه برای عبور از بحران به نظر برسد؛ اما اگر نقاب مصلحت‌سنجی را کنار بزنیم، با واقعیت تلخی روبرو می‌شویم. این پیشنهاد، بیش از آن‌که گره‌ای از کار سیستان بگشاید، در حال گشودن گره‌های، دیپلماتیک، امنیتی و حقوقی، به ضرر منافع ملی ایران است.

زمستان بود. از آن‌ها که استخوان‌های آدم هم یخ می‌زند. من مزارشریف بودم، در اتاق خودم، در کنسولگری ایران. باید زمستان‌های مزار را تجربه کرده باشید تا حرفم را بفهمید. گمانم دی‌ماه ۱۳۷۶ بود. از فرودگاه خبر آمد یک پرواز از مشهد نشسته است.یک راننده با نماینده‌ی کنسولگری فوری رفت فرودگاه. پروازها فقط نظامی بودند.

سخنگوي وزارت خارجه کشورمان ديروز در پاسخ به سؤالي درباره به رسميت شناخته شدن حکومت خودخوانده طالبان در افغانستان گفت: «موضوع شناسائي رسمي دولت افغانستان شرايطي دارد که در مسير آن قرار داريم اما روابط اقتصادي خود را تا آن زمان به اين موضوع گره نخواهيم زد».

حضور «احمد مسعود» رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان و «محمد محقق» رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان در مراسم وداع با رهبر شهید در تهران، نشانه‌ای از یک سیگنال نمادین جهت تغییر پارادایم در سیاست خارجی ایران در قبال افغانستان است. اهمیت این حضور زمانی آشکارتر می‌شود که آن را با آیین وداع با «سید ابراهیم رئیسی» رئیس‌جمهور سابق مقایسه کنیم؛ مراسمی که در آن به هیئت جبهه مقاومت ملی افغانستان اجازه حضور داده نشد. اما در مراسم اخیر، نه تنها این حضور محقق شد، بلکه مجری برنامه نیز رسماً از آن‌ها تحت عنوان «هیئت عالی مقاومت افغانستان» یاد کرد.

در غیاب یک برنامه مدون و راهبردی در حوزه آب، طبیعی است که دیپلماسی رسانه‌ای کشور نیز در قبال تحولات مرتبط با اقدامات حکومت طالبان در افغانستان، از انسجام و شفافیت لازم برخوردار نباشد. از این‌روی دست‌کم ضروری است میان اصحاب رسانه، تحلیلگران و کنشگران این عرصه، گفتمانی سنجیده و مسئولانه شکل گیرد تا مواجهه با چنین رخدادهایی از سطح واکنش‌های مقطعی فراتر رفته و در مسیر فهمی دقیق‌تر و رویکردی مؤثرتر قرار گیرد.

عطاالله اکبری معاون عمرانی استاندار سیستان و بلوچستان در بازدید از سد جریکه، با دستاوردسازی مجدد، ورود سیلاب به منطقه را ماحصل گفتمان و دیپلماسی محلی عنوان‌ کرد؛ اظهار نظر اکبری، ادعای نماینده سیستان را نقض کرد.

وزیر دفاع پاکستان در واکنش به درگیری‌های شدید جاری این کشور با افغانستان گفت که صبر اسلام آباد لبریز شده است و یک جنگ آشکار با طالبان خواهد داشت.

سخنگوی وزارت امور خارجه در واکنش به پرسشی مبنی بر احداث سد بخش‌آباد سایر سدسازی‌‌های افغانستان گفت: بیان مواضع ما به این معنا نیست که به همین اکتفا می‌کنیم. بارها تأکید کرده‌ام که تأمین حق‌آبه ایران از هیرمند یکی از موضوعات ثابت و مهم دستور کار دستگاه دیپلماسی است. این موضوع صرفاً به وزارت امور خارجه مربوط نمی‌شود و ما بخشی از یک سازوکار و کارگروه بین دستگاهی هستیم که با دقت موضوع را رصد می‌کند. وزارت نیرو بخش بسیار مهم این روند است.

ویدئو بازدید فضل‌محمد حقانی، سفیر طالبان در تهران از مدرسه " جامعه‌الحرمین" چابهار و فریادهای "زنده باد امارت اسلامی" حضار، با توجه به ترور یکی از صاحب منصبان نظامی سابق افغانستان در تهران، واکنش‌های زیادی را در فضای عمومی برانگیخت. رفتار در ایالت بلوچستان پاکستان، رفتار ناقض اصول دیپلماتیک دیپلمات‌های طالبان در سفارت افغانستان در تهران، کنسولگری افغانستان در مشهد، نگرانی زیادی بابت ردپای طالبان و افزایش نفوذ این گروه در چابهار به وجود آورده است.