سد کجکی در افغانستان در پی سیلابی شدن رودخانه هیرمند در بالادست سرریز کرد. خبری که براساس تصویر ماهواره‌ای نیز قابل‌تأیید است. براساس تصاویر ماهواره‌ای «سد کجکی»، ۳۰ فرودین ۱۴۰۴ در بیشترین میزان ذخیره آب در بالاترین حد ممکن و کاملاً پر است.

در روزگاری که خشکسالی چون زخمی کهنه بر پیکر سیستان نشسته است، اکنون آب‌های خروشان هیرمند از سد کجکی سرریز می‌شود؛ گویی طبیعت خود حکمی دیگر صادر کرده است. آن‌چه سال‌ها از سوی حاکمان افغانستان با بهانه‌ی کمبود آب انکار می‌شد، امروز در قامت سیلابی عظیم، حقیقت را فریاد می‌زند.

نماینده سیستان در مجلس گفت: به آقای سلاجقه توصیه می کنم که صرفا در حوزه تخصصی خود یعنی دیپلماسی گرد و غبار و با اتکا به مصوبه مجمع عمومی سازمان ملل مبنی بر قرارگیری حقوق زیست محیطی در دسته حقوق بشر تمرکز کند و با استفاده از ابزارهای موجود بر روی گروه طالبان فشار بیاورد و مسئله دیپلماسی آب را به وزارت امور خارجه و نیرو واگذار کند.

معاون سیاسی و اجتماعی استاندار سیستان وبلوچستان گفت: برای پیشرفت این استان باید از مسائل قومی و مذهبی عبور و از وجود همدیگر استفاده کنیم چرا که انتخابی جز پیشرفت منطقه نداریم.

سفر هیات ایرانی به افغانستان برای بازدید از دهراوود و سنجش میزان آب وارده به سد کجکی در حالی انجام گرفت که از قبل پیش بینی میشد که زمان تعیین شده از سوی طالبان زیرکانه و بر اساس طفره رفتن از دادن حقابه طراحی شده است. اگر چه زمان تعیین شده قبل از سفر هیات ایرانی هم از سوی برخی رسانه های محلی مورد واکاوی و یادآوری قرار گرفته بود و بعد از سفر هم یکی از مقامات استانی سیستان و بلوچستان با حضور در شبکه استانی هامون بر آن صحه گذاشت، اما در هر روی این بازدید بدون هیچ دستاوردی پایان یافت. در حین بازدید از ایستگاه سنجش دهراوود شاهد اظهار نظرهای مختلف و نگران کننده ای از سوی مقامات دو کشور بودیم. 

یک منبع آگاه گفت: طرف افغانستانی باید متوجه باشد که اطلاعات ماه‌های کم‌بارش در اختیار طرف ایرانی قرار گرفته است و با شروع سال آبی جدید و شکل‌گیری بارش‌ها باید اطلاعات آب‌سنجی نیمه پربارش سال نیز در نظر گرفته شود. کمترین حد آورد آب در سد کجکی و حتی سدهای ایران مربوط به اواخر تابستان است و این نباید ملاک و مستند همه دوره‌ها قرار گیرد. طالبان تنها به دنبال شنیدن این سخن از طرف ما هستند که افغانستان آب ندارد.

آب مازاد بر نیاز حوضه های آبریز افغانستان که به کشورهای همسایه این کشور می ریزد، باعث شده که حاکمان افغانستان از آب به عنوان یک ابزار اقتصادی و سیاسی بهره برند، بنابراین کنترل آب های سطحی این کشور مهم ترین اصل در سیاست گذاری آبی افغانستان به شمار می‌رود.

مدیرعامل شرکت مدیریت منابع آب ایران گفت: متاسفانه در این سفر، مقامات افغانستان اجازه بازدید از مخزن سد کجکی را که در تصاویر ماهواره‌ای مشخص است ذخایر آبی مناسبی دارد، به تیم فنی ایران ندادند.

شرایط هیدرولوژیکی حوضۀ هیرمند و عوامل انسانی و اقلیمی چه اثری بر ورود آب به ایران دارد؟بهانۀ واهی «طالبان»مطالعۀ دانشگاه تربیت مدرس تهران تأیید می‌کند که بدون تغییر محسوس در منابع آب بالادست حوضۀ هیرمند، طرح‌های توسعه‌ای افغانستان، دلیل صفر شدن جریان ورودی آب به ایران است.

ریشه‌های گرد و غبار سیستان را بایستی در مدیریت نامتناسب منابع آبی در سراسر حوضه هیرمند به‌ویژه در سرآب آن در کشور افغانستان جست‌وجو کرد؛ جایی‌که در دو دهه پیش با سقوط طالبان اول، بخشی از مهاجرین از کشورهای همسایه برگشتند. توسعه مزارع کشاورزی به‌عنوان اولویت فوری اشتغال توسط اشغالگران توصیه شد و علاقه عمومی و ارزش افزوده زیاد، بهره‌برداران محلی را به توسعه کشت خشخاش سوق داد؛ محصولی که سه برابر گندم آب مصرف می‌کند و بازار آن جهانی است.