يک ضربه ديگر هم در سکوت مطلق مسئولين کشور و رسانه ملي به حياتي‌ترين بخش زندگي اجتماعي مردم شرق کشورمان از ناحيه حکومت خودخوانده طالبان وارد شد. با افتتاح سد «پاشدان» در ولايت هرات که با مسدود کردن مسير رودخانه هريرود صورت گرفت، مهم‌ترين منبع آب شرب مشهد خشک شد. با مسدود شدن و انحراف مسير هريرود به طرف سد پاشدان، سد دوستي در پائين‌دست اين رودخانه تقريباً خشک و سهميه آبي که هميشه از هريرود به مشهد مي‌رسيد قطع شد.

معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا گفت: در سال گذشته و با پیگیری‌های انجام شده، در اسفندماه دریچه‌های سد کمال‌خان باز نگه داشته شد و مقداری از سیلاب‌های رودخانه هیرمند وارد کشورمان شد و ما این انتظار را داریم که در سال جاری نیز این اتفاق از سوی مقامات حکومت سرپرستی افغانستان انجام شود.

زیاده‌خواهی‌های کشورهای بالادست در حوضه‌های آبریز مشترک باعث شده است امنیت آبی، غذایی و زیستی کشورهای پایین‌دست به مخاطره افتد و این مسئله یکی از مناقشات جدی میان دولت‌هاست. تغییرات آب‌وهوایی و نیاز کشورها برای افزایش سطح زیرکشت باعث شده است به‌سمت احداث سد بروند، اما در دو دهه اخیر سیاست مهار آب‌های سطحی به‌سمت ایجاد هژمونی آب و فراتر از آن آغاز جنگ آب منطقه‌ای رفته است. اسرائیل، ترکیه و افغانستان بارزترین مصداق عاملان جنگ آب منطقه‌ای هستند.

مولوی عبدالکبیر، معاون سیاسی نخست وزیر طالبان مدعی شده که «عواملی در افغانستان وجود ندارد که روابط ایران و افغانستان را خراب سازد... مساله حقابه میان افغانستان و ایران با تفاهم حل شده است. اظهارات غیرمسئولانه در این خصوص می‌تواند بالای روابط دو کشور تاثیر منفی وارد کند.»

دیپلماسی ناکارآمد آب، شرق کشور را با بحران‌های جدی ناشی از سدسازی‌های افغانستان بر روی رودخانه‌های مشترک مواجه می‌کند، سدهای افغانستان بر رودخانه‌های مرزی، هریرود و هیرمند را از جریان طبیعی محروم کرده‌اند؛ کاهش شدید آورد آب این رودخانه به سد دوستی، تأمین آب شرب خراسان‌رضوی را با بحران جدی مواجه می‌کند.

مصاحبه اخیر وزیر نیرو در خصوص حقابه رودخانه هیرمند و تالاب بین‌المللی هامون، نشان از درک ناچیز وزیر از هیدروپلیتیک و دیپلماسی آب داشت و از طرفی علی آبادی در روایت استراتژی وزارت نیرو، اولویتی در زمینه دیپلماسی آب قائل نشد.

یک پژوهشگر حوزه آب با اشاره به به مخاطرات توسعه ناپایدار توسط افغانستان و ترکیه اظهار داشت: هرچند خطرات پروژه گاپ و دیگر ابرپروژه‌های سدسازی ترکیه که باعث افزایش هر چه بیشتر مشکلات محیط زیستی برای غرب و شمال غرب کشور خواهد شد را نباید نادیده گرفت، اما حالا مدت‌هاست از هامون تا آمودریا، تحت‌تأثیر سیاست‌های آبی طالبان یا از بین رفته و یا در حال نابودی است. بطور مثال احداث طرح‌های توسعه مختلف مانند سد پاشدان، مانعی جدید برای رسیدن آب به سد دوستی است.

سیمان یکی از عمده کالاهای صادراتی به افغانستان از پایانه های مرزی میلک، ماهیرود و دوغارون بوده و هست که غالبا در زمینه سدسازی‌های افغانستان مصرف می شود، علی رغم احداث سدها و سازه های آبی متعدد بر روی رودهای مشترک فرامرزی میان افغانستان و ایران (هیرمند، فراه، خاشرود و هریرود)، اما صادرات سیمان به افغانستان کماکان ادامه دارد.

رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان در حوضه‌های آبریز مشترک ایران و افغانستان( هیرمند و هریرود) در مواجهه با رویکرد منفعلانه دیپلماسی آب ایران، امنیت آبی ایران را به مخاطره انداخته و به تدریج عرصه را تنگ تر می کند؛ پس از بند کمال خان روی هیرمند و سد پاشدان روی هریرود، احداث سد بخش آباد بر روی فراه رود شرایطی را پدید خواهد آورد که بازگشت به وضعیت اسفناک کنونی سیستان را آرزو کنیم.

در حالی مراسم یادبود شهید سید ابراهیم رئیسی و همراهانش با حضور هیات های دیپلماتیک در سطوح رئیسی جمهور، نخست وزیر، رئیس پارلمان، وزیر خارجه، فرستاده ویژه و ... از کشورهای مختلف در سالن اجلاس سران برگزار شد که علی رغم حضور هیات های مختلفی مانند حشد شعبی و طالبان برای شرکت در این مراسم و ادای احترام به شهدای خدمت، اما به جبهه مقاومت ملی افغانستان اجازه اعزام هیات داده نشده است.