مصاحبه اخیر وزیر نیرو در خصوص حقابه رودخانه هیرمند و تالاب بین‌المللی هامون، نشان از درک ناچیز وزیر از هیدروپلیتیک و دیپلماسی آب داشت و از طرفی علی آبادی در روایت استراتژی وزارت نیرو، اولویتی در زمینه دیپلماسی آب قائل نشد.

یک کارشناس هیدروپلتیک گفت: حال اگر سد بخش آباد ساخته شود، شرایط دشوار می‌شود. با این انرژی که طالبان گذاشته و حمایت‌های مالی قطر و تکنولوژیکی ترکیه، این سد قطعا کامل خواهد شد. فعلا شواهدی در رابطه با اینکه ترکیه پول برای تکمیل این سد می‌دهد، در اختیار نداریم ولی این کشور به شدت کمک فنی برای سد بخش آباد دارد و شرکت‌های ترک به این پروژه ورود پیدا کرده‌اند. اراده‌ای که خود مقامات طالبان دارند بر این است که سد بخش آباد ساخته شود.

حوضه آبریز هیرمند شامل سرشاخه‌های هیرمند، فراه‌رود، هاروت رود، خوسپاس و خاشرود، تمدن شهرسوخته را رقم زده و موجب استمرار حیات انسانی و تمدنی تا به امروز شده است. میزان آورد رودخانه هیرمند، تغییر طبیعی مسیر رودخانه حاصل از سیلاب و ... موجب شده که در بازه های زمانی مختلف شاهد جابه جایی جمعیت حول محور رودخانه هیرمند و دریاچه هامون باشیم، اما رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان در دوره جمهوریت و حتی در دوره طالبان، علاوه بر توسعه مبتنی بر کشاورزی، مهندسی اجتماعی یا به روایتی گسترش و پراکنش پشتون ها را دنبال می کنند و این امر باعث شده که مسیر طبیعی رود هیرمند را بر‌خلاف کنوانسیون های بین المللی به سمت شوره زار گودزره تغییر دهند تا حوزه تمدنی سیستان زیر تلی از ماسه مدفون شود.

برگزاری همایش کشاورزی بین ایران و افغانستان، فرصتی برای توسعه کشاورزی افغانستان است؛ اما در غیاب تعهد به حقابه هیرمند، این همکاری به تقویت زیرساخت‌های افغانستان به قیمت خشکی سیستان ختم می‌شود.

حفظ فراه‌رود بسیار کلیدی است و بقای مردم سیستان به‌خصوص در فصل گرم و بادخیز سال به آن بستگی دارد. بیشترین کمکی که سیلاب‌های فراه‌رود انجام می‏‌دهد، جلوگیری از برخاستن گردوغبار است. وقتی این بخش از تالاب بین‌‏المللی هامون دارای آب است، هم تثبیت خاک، هم مرطوب سازی بستر را به‌دنبال دارد و درنتیجه مانع مناسبی در برابر خیزش ریزگردها خواهد بود.

نشست کارگروه تالاب‌ها درباره بررسی وضعیت تالاب هامون در استان سیستان و بلوچستان با حضور شینا انصاری معاون رییس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، احمدرضا لاهیجان‌زاده معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌ها، صدیقه ترابی معاون محیط زیست انسانی، معاون استانداری سیستان و بلوچستان، نمایندگان وزارت امور خارجه، معاونت راهبردی، وزارت نیرو و وزارت بهداشت  برگزار شد. 

سد بخش‌آباد قادر به مهار پیک آورد سالانه فراه‌رود است. این پروژه به‌ویژه در زمان ترسالی می‌تواند منابع آبی ایران را تحت تاثیر قرار دهد و به خشکی تالاب هامون منجر شود، همکاری ترکیه با طالبان برای تکمیل سد بخش‌آباد افغانستان، تهدیدی جدی برای منابع آبی ایران و محیط زیست سیستان است.

رویکرد هیدروپلیتیک افغانستان در حوضه‌های آبریز مشترک ایران و افغانستان( هیرمند و هریرود) در مواجهه با رویکرد منفعلانه دیپلماسی آب ایران، امنیت آبی ایران را به مخاطره انداخته و به تدریج عرصه را تنگ تر می کند؛ پس از بند کمال خان روی هیرمند و سد پاشدان روی هریرود، احداث سد بخش آباد بر روی فراه رود شرایطی را پدید خواهد آورد که بازگشت به وضعیت اسفناک کنونی سیستان را آرزو کنیم.

امام جمعه شهرستان نیمروز گفت: مدت‌هاست که دلسوزان منطقه، تریبون ها و رسانه های مختلف منطقه هشدار می‌دهند که سد بخش آباد که در حال ساخت بر رودخانه فراه افغانستان است، اگر تکمیل شود و به مرحله نهایی برسد یک اقدام مخرب و خطرناک است، ساخت این سد در مسیر رودخانه مشترک خلاف قانون و خلاف عرف در بهره‌برداری از آبهای مشترک مرزی است.

در این مطلب کلان پروژه‌هایی مانند نفت و گاز، معادن، برخی از طرح‌های بزرگ سدسازی و راهسازی و نیز برخی کارخانه‌های تولیدی در مقیاس بزرگ، با استفاده از منابع اینترنتی و استمداد از برخی کارشناسان آشنا به طرح‌های مورد نظر بررسی شده است. قرائن و شواهد نشان می‌دهند که طالبان، در دور دوم حکومت خود، توجه ویژه‌ای به مسائل اقتصادی دارد. حکومت طالبان علاوه بر این که در ساختار خود، معاونت اقتصادی ریاست الوزرا را ایجاد کرده و در راس آن فرد با نفوذی مانند ملا برادر را قرار داده است، کمیسیونی نیز به نام کمیسیون اقتصادی تاسیس کرده که علاوه بر طراحی راهبرد توسعه ملی افغانستان، مسئول تمامی مسائل اقتصادی این کشور است. تسهیل در جذب سرمایه‌گذاری، مبارزه با فساد اداری، اعضای امتیازهای ویژه به سرمایه‌گذاران، کاهش بوروکراسی و هزینه‌کردن درآمدها در طرح‌های زیرساختی، از جمله سیاست‌های طالبان در بعد اقتصادی است.