سد بخش‌آباد قادر به مهار پیک آورد سالانه فراه‌رود است. این پروژه به‌ویژه در زمان ترسالی می‌تواند منابع آبی ایران را تحت تاثیر قرار دهد و به خشکی تالاب هامون منجر شود، همکاری ترکیه با طالبان برای تکمیل سد بخش‌آباد افغانستان، تهدیدی جدی برای منابع آبی ایران و محیط زیست سیستان است.

دکتری بیابان زدایی گفت: گرد و غبار زاهدان آبکندهای سرشیله و مراتع تخریب یافته جنوب هامون هیرمند با مشارکت غبارهای هامون سابوری و بخش های شمالی تر باعث تولید ابر غلیظ گرد و غبار و گسترش آن به بخش های بالایی می شوند که می توانند از موانع کوهستانی عبور کرده و بخش های جنوبی استان را تحت تاثیر قرار دهند و با توجه به گرمایش و خشکی رو به ازدیاد و خشونت اقلیمی قابل انتظار، گرد و غبار زاهدان تشدید خواهد شد.

شعار روز جهانی مقابله با بیابانزایی امسال (۱۷ ژوئن برابر با ۲۸ خرداد ماه) تاکید بر مشارکت برای حفظ منابع سرزمینی دارد. منابعی که بدلیل تغییر اقلیم و گرمایش جهانی دستخوش تگرگ ها، سیل ها و رانش های بنیان کن و طوفانها و آتش سوزیهای خسارتبار از یکسو و تصرف، تخریب و برداشت بیرویه از سوی دیگر است.

در‌حالی‌که سیلاب بهاره در افغانستان صدها نفر کشته و مجروح به جای گذاشته و مزارع و خانه‌های بسیاری را خراب کرده‌، برخی متولیان آب در ایران می‌گویند‌ افغانستان حقابه هامون را رهاسازی کرده است. این در شرایطی است که برخی دیگر از کارشناسان و منتقدان می‌گویند آبی که به ایران سرازیر شده‌، سرریز سیلاب بوده که افغانستان ابزار کنترلی برای مهار آن نداشته است، اما برخی متولیان در ایران تلاش می‌کنند ‌با تحریف واقعیت، دستاوردسازی کرده و با طرح رهاسازی حقابه هامون، منافع ملی را تحت تأثیر قرار دهند.

شرق کشور عزادار ستاره ای دیگر از سپهر خرد و دانایی است. پیرمحمد ملازهی؛ شخصیتی که از دامنه شمالی کوه بیرک قامت برکشید تا ترجمان دانش و فرهنگ غنی، استقلال شخصیت وثیق و وفاداری عمیق سیستان و بلوچستانی ها به کیان ایران بزرگ باشد. مرزداران غیوری که آدرس های دقیق تاریخی در گفتگوهای ملازهی افتخاراتشان را به سده های گذشته می رساند.

نوشتن از پیرمحمد ملازهی بعنوان شخصیت فرهنگی، رسانه ای و تحلیلگر سیاسی سهل و ممتنع است. چه او از معدود ستارگان شرق کشور در سپهر سیاست ملی بود که شخصیت عمیق و تحلیل های کم نظیر و دقیقش از خاورمیانه و بویژه شبه قاره چراغ راه مسائلی بود که کمتر مورد توجه قرار گرفته یا علاقمندی کمتری را بر انگیخته بودند.

عرض جغرافیایی یکسان شهر مکه و زابل (۳۱ درجه شمالی) باعث شده تا جهت جغرافیایی غرب در سیستان به قبله موسوم باشد. بنابراین سیستانی ها بدون اینکه مذمتی متوجهشان باشد، قبله شان غرب است! چهارشنبه گذشته ۲۶ اردیبهش ماه کمی قبل از نماز شام (مغرب) ابر سهمگینی از غبار از سمت غرب، منطقه سیستان و شهر زابل را در نوردید و چنانکه کلیپ های پرشمار فضای مجازی نشان می دهد در کمتر از چند دقیقه شرایط آخرالزمانی را بر منطقه حاکم کرد.

خروجی رواناب‌ها، پساب و بارندگی‌های شهرستان زاهدان به سمت دره لار در شمال شرق شهر است. میزان مساحت حوضه‌های منتهی به دره لار شامل امام‌آباد، غریب‌آباد، منزلاب، ارتفاعات غربی و حوضه شهر بیش از 450 هزار هکتار است که با بارندگی 100 میلی‌متری، حجم نزولات آن به 450 میلیون مترمکعب می‌رسد و با توجه به میزان و شدت بارندگی، حجم زیادی از آن تبدیل به رواناب می‌شود. رواناب حاصله به همراه پساب تصفیه‌شده تصفیه خانه شهر (به میزان حداقل 10 هزار مترمکعب در شبانه‌روز) مشابه بیش از 20 خروجی دیگر (در حوزه شهرستان زاهدان) تماماً وارد کشور پاکستان شده و نهایتاً به گودال معروف گودزره در افغانستان زهکش می‌شود.

معضل گرد و غبار نه تنها اصلی ترین مانع توسعه در سیستان است بلکه بزرگترین تهدید حیات زیستی در منطقه به شمار می‌رود. مهم‌ترین خاستگاه گرد و غبار بستر خشکیده تالاب هامون است که به مدد بارش های بهار اینک بخش هایی از آن را آب فراگرفته و امید است با همکاری و مسئولیت شناسی دستگاه‌های ذیربط، آبرسانی به نقاط برداشت گرد و غبار که معمولا به صورت طبیعی در دسترس آب نیستند، صورت گیرد.

پژوهشگر دیپلماسی آب مطرح کرد: در خصوص سدسازی‌های افغانستان مداخلات خارجی و کشورهای منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای مثل ‌کشورهای عربی و ترکیه در میان است و می‌خواهند با ایران تسویه‌حساب زیست‌محیطی کنند. با توجه به ‌مسئله ریزگرد و مخالفتی که ما با ‌پروژه گاپ در ترکیه داریم، می‌خواهند امتیاز بگیرند یا بحث‌هایی که در ‌غرب کشور آب‌ها را کنترل می‌کنیم، چه‌بسا ‌کشورهای دیگر هم چنین ایده‌ای داشته باشند که از طریق ‌افغانستان یا طالبان به ما فشار بیاورند.