پژوهشگر دیپلماسی آب در صفحه شخصی‌اش نوشت: به دلیل منسوخ شدن رویکردها و ابزارهای کمیساران آب ایران و مدیران همیشه مدیر آن در حوزه آب های فرامرزی، همچنان با قطعیت می‌توان گفت که با سازوکار+ساختار+رویکرد فعلی، برگزاری نشست کمیساران آب بدون نتیجه بوده و همچون گذشته، بازی خوردن در زمین از قبل طراحی شده افغانستان و طالبان است.

امروزه چالش‌های آبی به یکی از ابرچالش‌های کشور تبدیل شده است. بر اساس برخی مطالعات صورت گرفته پیرامون 100 چالش اساسی ایران، «بحران آب» رتبه دوم را در بین ابرچالش‌های اساسی ایران به خود اختصاص داده است. طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در تابستان 1397 از جمعیت شهری حدود 62 میلیون نفری کشور، نزدیک به 35 میلیون نفر آن (معادل 56 درصد) با تنش آب شرب مواجه شدند که در برخی موارد، این تنش‌ها به مناقشه‌های اجتماعی و سیاسی نیز تبدیل شد. بر طبق این گزارش، در تابستان 1397 بیش از 234 شهر با جمعیت 34.5 میلیون نفر و 6700 روستا با جمعیت 2.25 میلیون نفر در معرض تنش آبی در پیک مصرف آب قرار گرفتند. 

معاون راهبری رئیس جمهور گفت: امروز به دعوت کمیل سوهانی به جشنواره آمده ام که مستند او را با عنوان «من هامونم» ببینم چراکه این فیلم درباره دریاچه هامون است و این دریاچه اهمیت ویژه ای برای ما دارد. این مستند به وضعیت محیط‌زیست ایران، استان سیستان و بلوچستان و تهدیدهایی می‌پردازد که محیط‌زیست ما با آن روبه‌رو است. اصولا هنر نقش بسیار مهمی در دیپلماسی دارد چرا که با زبانی صحبت می‌کند که برای همه قابل فهم است.

دکتری مدیریت منابع آب و عضو هیأت علمی دانشگاه تربیت مدرس با اشاره به اظهار نظر معاون آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان مبنی بر اینکه در بارندگی‌های ۳ ماه اخیر جنوب استان، بیش از ۳۰ میلیارد مترمکعب بارش رخ داده است، در شبکه ایکس نوشت: دولت قرار است با هزینه بیش از 1/8میلیارد دلار (100همت)، تنها 100میلیون مترمکعب از این آب را شیرین‌سازی و دوباره به استان تخصیص دهد.

بررسی مدل هیدروپلتیکی، مبتنی بر حس محرومیت نسبی، در دیپلماسی آبی ایران ـ افغانستان نشان می‌دهد که مسایل داخلی افغانستان منجر به ایجاد حس محرومیت نسبی در روابط آبی آن با ایران شده است. این حس محرومیت نسبی منجر به بروز واکنش‌ها و احساسات منفی شده است که به نوبۀ خود، بر تصمیم‌های افغانستان دربارۀ نحوۀ استفادۀ داخلی از آب‌های فرامرزی اثرگذار بوده است. حس محرومیت نسبی در درون جامعۀ افغانستان، نقش موثری در توسعۀ زیرساخت‌های آبی و تمایل دولت برای برآورده کردن انتظارهای اجتماعی در این حوزه، به‌خصوص در حوضۀ‌ آبی رودخانۀ هیرمند داشته است. هرچند هدف از این اقدام‌ها، کاهش حس محرومیت بوده است اما باعث ایجاد واکنش‌های اجتماعی و سیاسی شده و درگیری‌های لفظی احساسی و مناقشه‌های آبی را بین کشورهای حوضۀ رودخانه‌ها به وجود آورده است.

پژوهشگر دیپلماسی آب در صفحه شخصی خود نوشت: علی‌رغم بارندگی های گسترده در افغانستان به ویژه در رودخانه ‎هیرمند و باگذشت کمتر از هشت ماه ازسال آبی، افغانستان تاکنون تنها 7 درصد از حقابه قانونی ایران در هیرمند را داده است.

اجرای معاهده جهت دسترسی به اطلاعات و داده های ایستگاه آب سنجی ‎دهراوود جهت حرکت به سمت سازوکار ‎اعتمادسازی که افغانستان(دولت های مختلف) بی دلیل همیشه از اجرای آن سرباز زده اند و فقط در لفظ و بیانیه بر تعهد و اجرای معاهده تأکید می کنند.

پژوهشگر دیپلماسی آب در بک رشته توییتی نوشت: ظرفیت سد کمال‌خان ۵۲ میلیون متر مکعب است و این سد با سازه خاص خودش، یک سد ‎انحرافی است نه یک سد مخزنی. بر این اساس، نبود آب پشت یک سازه انحراف آب با حجم مخزن بسیار کم، دلیل علمی و کارشناسی برای اثبات ‎خشکسالی نیست. 

پژوهشگر دیپلماسی آب گفت: تعریف و مشخص کردن ابعاد مسئله هیرمند و بعد تعریف و بازسازی جعبه ابزارهای دیپلماسی اقدام ضروری که باید انجام دهیم، اگر از این حالت و رویکردهای منسوخ دیپلماسی که صرفا محدود به مذاکرات رسمی است، خارج شویم میتوانیم به حل مسائل آبی افغانستان امید داشته باشیم، در غیر اینصورت در ساز و کار فعلی و صرفا مذاکره آن هم در قالب ساز و کار کمیساران بی شک مسئله آب سیستان حل نمی‌شود بلکه وضعیت نگران کننده تر خواهد شد.

مناقشه میان ایران و افغانستان بر سر حقابه‌ تالاب هامون ریشه تاریخی دارد. تاکنون دیدارهای زیادی میان مقامات دو کشور برگزار شده اما هیچ یک به نتیجه مطلوب نرسیده است. حتی گفته می‌شد با روی کار آمدن طالبان به دلیل برخی مناسبات منطقه‌ای موضوع حقابه حل و فصل می‌شود اما نشد. حجت میان‌آبادی پژوهشگر دیپلماسی آب و استادیار دانشکده کشاورزی، مهندسی و مدیریت آب دانشگاه تربیت مدرس در گفت‌و‌گویی که با «پیام ما» داشت، دیپلماسی ضعیف ایران در زمینه آب‌های مرزی را یکی از دلایل وضعیت بغرنج‌ هامون عنوان کرد. این روزها که بار دیگر وزیر امور خارجه ایران در حال رایزنی با مقامات افغانستان برای گرفتن حقابه هیرمند است، از او پرسیدیم چرا ایران در این زمینه تاکنون موفق نبوده‌ است و آیا در غیاب حقابه ‌هامون، می‌توان روی گزینه شیرین‌سازی و انتقال آب حساب کرد؟ میان‌آبادی در این گفت‌وگو با تشریح خطاهای راهبردی در زمینه دیپلماسی آب راهبردهای غیرواقعی برای حل مسئله کم‌آبی را نقد کرده است.