بی‌گمان داستان شکایت شهرداری و شورای شهر زاهدان از حامد کیخا، آن شهروند مطالبه‌گری که صفحه اینستاگرامش بسته شد، تنها یک رویداد عادی نیست، بلکه نشانه روشنی از یک چالش بزرگ‌تر در شیوه مدیریت شهری و برخورد با صدای مردم در ایران است. این ماجرا از یک سو، تصویری از ناتوانی نهادهای مسئول در پاسخگویی به پرسش‌های اساسی شهروندان را نشان می‌دهد و از سوی دیگر، زنگ خطری است درباره محدود شدن فضای نقد سازنده. در این میان، آنچه بیش از همه جلب توجه می‌کند، پافشاری مسئولان بر ساکت کردن منتقد به جای حل کردن مشکلاتی است که او گوشزد کرده بود.

در دوران معاصر که مدیریت شهری بر محور اقتصاد دایره‌ای و توسعه پایدار تعریف می‌شود، پروژه خط پردازش پسماند شهر زاهدان به عنوان رهآوردی از اندیشه راهبردی و نگاه تحولی سازمان مدیریت پسماند شهرداری این کلان‌شهر، جایگاه ویژه‌ای در منظومه برنامه‌ریزی توسعه محلی کسب کرده است. این طرح عظیم که در ساختار خود، ماهیت دوگانه حل معضلی دیرپا و آفرینش منبعی نوین برای ثروت‌آفرینی را در خود جای داده، نمایانگر عزمی جدی برای گذار از الگوهای سنتی مدیریت پسماند به سوی رویکردی اقتصادمحور و علمی است.

تأخیر یک‌ساله در برگزاری انتخابات شوراهای محلی، که در پی تقدم زمانی انتخابات ریاست‌جمهوری رخ نموده، بیش از یک وقفه اداری ساده، مجالی تاریخی برای تأمل عمیق در ماهیت و کارآمدی نهادهای دموکراتیک محلی گشوده است. این فسحت زمانی، همچون استراحتگاهی در مسیر طولانی تکامل سیاسی جوامع، فرصتی بی‌بدیل برای بازنگری در بنیان‌های نظری و عملی مشارکت شهروندی و حکمرانی مدنی پیش روی ما قرار داده است. در این بستر، که هیچ قانون مکتوبی هنوز مشروعیت رسمی به این تأخیر نبخشیده، طیف‌های متنوع اجتماعی و سیاسی ناگزیرند خود را برای آزمونی جدی در عرصه کسب قدرت محلی آماده سازند.

در این روزهای پرتلاطم که نسیم تغییر بر کالبد شهرداری زاهدان وزیدن آغازیده، دل‌های بسیاری از شهروندان و کارکنان بر طبل امید می‌کوبند، مگر باشد که در این دخمۀ تاریک، روزنه‌ای به سوی روشنایی گشوده شود. بی‌تردید، منصب شهرداری، جایگاهی است که شخصیت متصدی آن، خطوط سرنوشت شهر را رقم می‌زند؛ لیکن نباید از نظر دور داشت که شهردار تنها یکی از ارکان بنای عظیم مدیریت شهری است.

بازگشت مولوی عبدالحمید و هوادران وی به آغوش نظام از جهات بسیاری باعث شادمانی ست و این بازگشت را به ایشان و هوادارانش تبریک عرض می کنم، اما جا دارد برخی نگرانی های جامعه شهری به اطلاع امام جمعه محترم مسجد مکی برسد تا شاید در خصوص رفع موانع توسعه شهری زاهدان چاره اندیشی کرده و بیش از این نام مسجد مکی به عنوان یک مکان مقدس و قابل احترام با سو مدیریت شهری و انتصابات شبانه پیوند نخورد.

یکی از پیامدهای شهرنشینی سد معبر و تلاش برخی شهروندان بر تصاحب و استفاده شخصی از اموال عمومی مانند پیاده روها، اماکن تفریحی و معابر برای کسب و کار است. قانون برای جلوگیری از این معضل چاره اندیشی کرده و محافظت از آن‌را به عهده شهرداری ها گذاشته تا راه عبور و مرور توسط افراد فرصت طلب سد نشود.

استاندار سیستان و بلوچستان با بیان اینکه وضعیت شهر نامناسب است و هر روز انتقاد می‌شود، اظهارکرد: راهکار وجود دارد شورای شهر باید جلسات بیشتری برگزار و موضوعات را به صورت ریز بررسی و پیگیری کند اگر انجام مطالبات و پیگیری‌ها درست باشد بسیاری از مسائل حل و طرح‌ها سرعت می‌گیرد.

مردم هنگام مواجهه با نابسامانی های شهری به شهردار زاهدان ناسزا می گویند غافل از آنکه بیش از شهردار، اعضای شورای اسلامی شهر زاهدان مسوول نابسامانی های شهری هستند. مردم به اعضای شورا رای داده اند و آنها شهردار را انتخاب کرده اند. اینکه اعضای شورای شهر به دلیل اینکه اختیار خود را به اعضای شورای راهبردی مسجد مکی داده اند و هر گونه اختیاری را از خود سلب کرده اند یک موضوع است و اینکه قانون به آنها حق نظارت، طرح سوال و استیضاح شهردار را داده است موضوعی دیگر است.

با اجرایی شدن قانون شوراهای شهر و روستا در کشور، در شهر زاهدان انتخابات به مسیری اشتباه رفت. با صف آرایی قومی و مذهبی و ‌ورود بزرگان طوایف در عرصه سیاست به هواداری جریان های سیاسی و اماکن مذهبی، کاندیداهای مستقل از حضور در شورا بازماندند. در شش دوره ای که از شورای اسلامی شهر زاهدان می گذرد همواره شاهد افت مدیریت شهری و افزایش مشکلات شهری بوده ایم به گونه ای که در حال حاضر شهرداری زاهدان توان تامین هزینه پروژه ها و حقوق پرسنل خود را ندارد و موج نارضایتی در میان کارکنان، شهری مرده را رقم زده است.

سه سال از عمر ششمین دوره شورای شهر و شهردار منتخب آن ها در زاهدان می گذرد. این مدت برای آشنایی اعضای شورا با مسائل شهری، ساختار مالی و اداری، رسیدن به راهکار برای دستیابی به توسعه شهری و رسیدن به درآمد پایدار زمان زیادی ست. در این بازه زمانی اعضای شورا، صدای مردم نبودند و دغدغه تامین مطالبات مردمی را نداشتند و با سکوت خویش عملکرد ضعیف شهرداری را تایید نموده و اکثریت به کسب منافع فردی اکتفا کردند.