در سپیده دم حیاتِ دوباره‌ی ایران، زمانی که طلوع هویت ملی در محاق تهاجم فرهنگی خزنده می‌گرفت، بانگ یعقوب لیث صفار چون ندایی رهایی‌بخش از خاک سیستان برخاست: چیزی که من در نیابم چرا باید بگویید؟ این پرسش ساده و آتشین که شاعر عرب‌زبان دربارش را از گفتن شعری به زبانی بیگانه بازداشت، تنها یک امر شاعرانه نبود، فرمانی تاریخی بود که مسیر سرنوشت فرهنگی یک تمدن را دگرگون ساخت.

جشنوارۀ شعر و داستان چندزبانه در زاهدان، با همۀ حواشی پررنگ، رویدادی است که جای تأمل و واکاوی ژرف دارد. از سپیده‌دم تاریخ این دیار، مسئلۀ برگزاری شب‌های شعر به زبان‌های گوناگون فارسی، سیستانی (گویش) و بلوچی همواره مطرح بوده، اما این بار اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان با افزودن حوزۀ داستان به این عرصه، بر آن شده تا این شب را به رویدادی به‌یادماندنی مبدل سازد؛ رویدادی که از هر سو با پرسش‌ها و شگفتی‌های بی‌شماری همراه گشته است.

رئیس بنیاد سعدی با تاکید بر ضرورت حفظ زبان فارسی در کشورهای مختلف، توضیح داد: وظیفه ما فقط آموزش زبان فارسی نیست، بلکه برای مثال در هند و افغانستان باید این زبان را حفظ کنیم. می‌توان این فهرست را طولانی‌تر کرد، می‌خواستم بگویم چرا بنیاد سعدی به وجود آمد.

یکی از خروجی‌های سفر رئیس‌جمهور به جمهوری آذربایجان، این بود که رئیس‌جمهور با وجود تسلط کامل به زبان کشور میزبان با زبان سلیس فارسی در مراسم رسمی این کشور سخن گفت. مسعود پزشکیان ترجیح داد در راستای دیپلماسی عمومی و نزدیکی قلوب دو ملت در نشستی غیررسمی اشعاری چند از شهریار را به زبان ترکی آذری بخواند؛ رویکردی که نشان‌دهنده توجه ایشان به ضرورت پاسداشت زبان و فرهنگ پارسی در راستای پروتکل رسمی، منافع و امنیت ملی است.

عضو ارشد جبهه مقاومت ملی افغانستان در صفحه شخصی خود در اینستاگرام ضمن بی دستاورد خواندن سفر وزیر امور خارجه ایران به کابل، نوشت: اولویت دادن مجموعه طالبان بر حوزه تمدنی و تکرار اشتباهات استراتژیک، موجب هل دادن عمدی عمق راهبردی ایران به سوی رقبا و دشمنان خواهد شد.

مدیر کل فرهنگ و ارشاد اسلامی خراسان رضوی با اشاره به تغییرات زبانی کشورهای فارسی زبان گفت: تاجیکستان، کشوری که سال‌های دور از این قسمتی از ایران بزرگ به شمار می رفت؛ امروز به خط روسی می نویسد، در افغانستان که مردم آن فارسی زبانند و به خط فارسی نیز می نویسند، دست هایی در تلاشند تا زبان فارسی در این کشور را به انزوا بکشانند.

در پی اشغال ولسوالی مزار شریف در روز ۱۷ مرداد سال ۷۷ توسط طالبان و حمله این گروه تروریستی به کنسولگری ایران در مزار شریف، منجر به شهادت محمود صارمی خبرنگار خبرگزاری ایرنا در این شهر و هشت دیپلمات ایرانی شد، اشغال مزار شریف منجربه قتل عام شیعیان شد و ایران را تا یک قدمی جنگ با طالبان پیش برد، روز خبرنگار یادآور حال و هوای آن دوران و جنایات طالبان به تطهیر کنندگان است.

رهبر انقلاب اسلامی با قدردانی از سفر رئیس جمهور تاجیکستان به تهران برای حضور در مراسم تحلیف رئیس جمهور کشورمان، رفت و آمد مقامات دو کشور را زمینه‌ساز گسترش همکاری‌ها خواندند و گفتند: زبان فارسی یکی از اشتراکات مهم ایران و تاجیکستان و افغانستان است و باید برای حفظ و گسترش این زبان و جلوگیری از برخی تلاشها برای انزوای آن، همکاری‌های بیشتری انجام شود.

آتوسا مومنی، رییس مرکز مطالعات پاسداری از میراث فرهنگی ناملموس در آسیای غربی و مرکزی، با تشریح ابعاد مختلف میراث فرهنگی ناملموس فرهنگی و معنوی میان ایران و افغانستان، زبان فارسی را عنصری مرزنورد در پیوند دو کشور دانست. 

سیاست خارجی ایران در قبال گروه غاصب طالبان پیش از تسلط آن ها بر افغانستان رویکرد نزدیک شدن به طیفی از این گروه و گذاشتن تعدادی تخم مرغ در سبد آنان را در پیش گرفت که پس از روی کار آمدن حکومت طالبان، ایران نیز سهمی از حکومت افغانستان داشته باشد تا از این طریق مسئله مناقشه آبی میان دو کشور را حل و شرایط زندگی و حضور در حکومت آینده افغانستان را برای فارس زبانان و شیعیان تسهیل کند.