امام جمعه شهرستان نیمروز با اشاره به اینکه راه‌آهن باید بن‌بست‌های سیستان را بشکند، گفت: اگر سفر وزیر راه و شهرسازی را به منطقه در آینده نزدیک داریم، یکی از مطالبات همه مردم و مسئولان ما باید اصلاح نقشه راه‌آهن باشد. نقشه راه‌آهن منطقه سیستان به‌گونه‌ای طراحی شود که در واقع سیستان را بتواند به مرکز و پایتخت کشور متصل کند، شغل‌های و شرایط جدید اقتصادی ایجاد کند.

سفر قریب‌الوقوع وزیر راه و شهرسازی به سیستان و بلوچستان، همزمان با انتشار اخبار مربوط به آغاز عملیات اجرایی پروژه راه‌آهن زاهدان-زابل-میلک، به یک نقطه عطف در بحث زیرساخت‌های شرق کشور تبدیل شده است. اما پرسش اصلی این نیست که «چه زمانی» عملیات آغاز می‌شود، بلکه این است که «چه مسیری» در حال اجراست؟ آیا ما در حال ساختن یک شریان حیاتی برای سیستان هستیم یا در حال ایجاد یک مسیر جانبی که این منطقه را از جریان اصلی اقتصاد ریلی دور می‌کند؟

با نگاهی به نقشه‌ پروژه اجرای راه آهن زاهدان به زابل که توسط یکی از نمایندگان سیستان منتشر شده، مشخص است که آن‌چه تحت عنوان اتصال زابل به شبکه ریلی مطرح می‌شود، در واقع یک خط فرعی است که سیستان را به حاشیه کریدور اصلی رانده و در واقع در بن بست ریلی قرار داده است. در این پیکربندی، مسیر اصلی ریلی، از سه‌راهی دشتک عبور کرده و سیستان را دور می‌زند؛ اتفاقی که در عمل این منطقه را از جریان اصلی جابه‌جایی مسافر، محروم می‌کند.

ابرپروژه راه‌آهن زاهدان به چابهار با ظرفیت حمل حدود هشت میلیون تن بار و جابه‌جایی دو میلیون نفر مسافر با صرف سرمایه‌گذاری کلان، به منظور توسعه بندر شهید بهشتی، توسعه سواحل مکران، توسعه ترانزیت، تسهیل صادرات و واردات به مراحل نهایی اجرا رسیده، اما چالش‌ مناطق بحرانی ماسه گیر مسیر ریلی زاهدان به بم، اهداف پروژه را با شکست مواجه خواهد کرد و باعث بی میلی تجار نسبت به استفاده از مسیر بندرچابهار خواهد شد.

وزیر راه و شهرسازی از تکمیل کریدور ریلی چابهار به زاهدان خبر داد و گفت: این پروژه که با پیگیری‌های ویژه دولت چهاردهم و به همت مهندسان ایرانی پیشرفت چشمگیری داشته به‌زودی به بهره‌برداری خواهد رسید و تحولی بزرگ در اقتصاد و حمل‌ و نقل کشور رقم خواهد زد.

نماینده سیستان گفت: با توجه به ملاحظات سازمان حفاظت محیط زیست در خصوص اراضی تالابی منطقه، گزینه‌ای تحت عنوان احداث “خط آنتنی” به زابل و اتصال شبکه ریلی استات از مسیر سه راهی دشتک به خراسان جنوبی در دستور کار قرار گرفته بود که عملاً منجر به دور زدن سیستان می‌شد. این مسئله با توجه به اثرات منفی آن بر توسعه منطقه، برای ما قابل پذیرش نبود، به همین دلیل بررسی اتصال ریلی زابل به نهبندان را در دستور کار قرار دادیم.

راه آهن چابهار _ زاهدان _ سرخس یکی از ابرپروژه‌هایی‌ست که برای توسعه اقتصادی کشور، تکمیل کریدور شمال به جنوب، سواحل مکران و استان‌های سیستان و بلوچستان و خراسان‌ها در حال تکمیل است. اگر چه که از دولت یازدهم تا کنون تلاش‌های زیادی برای تکمیل این پروژه شده، اما روند کُند پیشرفت فیزیکی آن و سرمایه‌گذاری چین بر روی بندر گوادر پاکستان و شبکه بزرگراهی این‌ کشور موجب شده که فرصت‌های طلایی ژئوپلیتیکی و ژئواکونومی این پروژه کم اثر شود و از طرفی چالش‌های طبیعی استان و بی توجهی به سایر مسیرهای ریلی به مقاصد مرزهای میرجاوه و میلک، توسعه اقتصادی از طریق راه آهن زاهدان به چابهار را به یک توهم بَدَل کرده است. زیرا تکمیل این پروژه با توجه به شرایط کنونی، منطقه جنوبشرق را صرفا روی کاغذ به توسعه می‌رساند.

پیرو دستور رئیس جمهور مبنی بر استفاده از ظرفیت اراضی بلا استفاده دستگاه های اجرایی برای تامین زمین مورد نیاز طرح ملی مسکن، مالکیت اراضی راه آهن در زاهدان بدون نظر مثبت اداره کل راه آهن جنوبشرق و همچنین های توسعه ای راه آهن مانند سایر دستگاه های اجرایی به سازمان ملی زمین و مسکن انتقال یافت و اجرای طرح هایی مانند TOD، دهکده لجستیک و توسعه ایستگاه راه آهن زاهدان را با چالش جدی مواجه کرده است.

یک منبع آگاه گفت: هنوز مطالعات مسیر راه آهن زاهدان _ زابل _ نهبندان تکمیل نشده، این مسیر ریلی قبل از زابل دوشاخه می شود، یک شاخه به سمت زابل و یک شاخه به سمت میلک احداث خواهد شد، شاخه ای که به سمت مرز میلک جز کار اصلی قرارداد عملیات احداث راه آهن زاهدان _ زابل _ میلک محسوب می شود.

نایب رییس کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی گفت: در لایحه بودجه سال ۱۴۰۱ پیش بینی شده که عملیات ساخت راه آهن زاهدان به میلک آغاز شود و باید این مهم محقق شود، اگر پروژه راه آهن زاهدان به چابهار تکمیل شود اما شهرستان زابل و پایانه مرزی میلک به شبکه ریلی متصل نشود، در عمل اتفاق خاصی صورت نگرفته است.