جامعه فرهنگ، هنر و رسانه چنان در هم تنیده اند که چو عضوی به درد آورد روزگار ... دگر عضوها را نماند قرار و امروز اهالی قلم و اندیشه به واسطه عروج آسمانی و فقدان استاد پیرمحمد ملازهی مردی از جنس، اندیشه، قلم و رسانه داغداریم.

استاندار پیشین سیستان و بلوچستان گفت: حکومت نباید با مسائلی از این دست و ناامن سازی ها ساده برخورد کند و اجازه مانور قدرت، یکه تازی و ایجاد ناامنی زنجیره ای را به جریان های وابسته به سرویس‌های خارجی دهد. البته باید مراقبت شود که فضای استان، بیش از این به فضای نظامی، امنیتی و انسدادی تبدیل نشود. چرا که ایجاد یک فضای امنیتی خواسته طراحان این نا امنی هاست. تجربه نشان داده نتیجه غلبه رویکرد امنیتی و نظامی، خداحافظی با توسعه پایدار استان است.

بگذارید از همین اول راحت باشیم! کار با «خیریه» راحت‌تر از کار با «سازمان مردم‌نهاد» و «جامعهٔ مدنی» و این دست مفاهیم مدرن است. شما در خیریه عمدتاً با ثروت افراد یا سازمان‌ها کار دارید. اعلام نیاز می‌کنید و آنها هم تأمین مالی می‌کنند. تصمیم‌گیری هم عمدتاً با شماست. اما وقتی پای سمن‌ها به‌میان می‌آید، موضوع فقط تأمین مالی نیست، بلکه سمن‌ها می‌آیند تا «مشارکت» کنند، گوشه‌ای از کار را بگیرند و خودشان در چارچوب قوانین و مقررات کشور فعالیت کنند و تأثیر بگذارند.  ایده و نیروی انسانی و منابع مالی هم معمولاً با خودشان است. از نظر آنها، مشارکت یعنی آنکه چهارچوب کلی مشخص باشد و دولت تنها ناظر باشد، مردم خودشان فکر کنند، کار کنند و مشکلات را حل کنند.

زاهدان به عنوان مرکز اداری و سیاسی استان، متر و معیار قضاوت میزان تکثر آرا و میزبانی از انواع نحله های فکری در چهارچوب قوانین کشور است. عمر کوتاه این شهر نوبنیاد و نقش اقوام مختلف در شکل گیری این شهر، حکایت از تعدد نحله های فکری و نگرش های مختلف دارد. این‌که یک شهر ظرفیت پذیرش گرایش های مختلفی را در چهارچوب قوانین کشوری دارا باشد یک حسن است و در صورت شکل گیری جامعه مدنی تحت قیمومیت نگرش های متفاوت، چند صدایی بر جامعه حاکم می‌شود و رشد و توسعه همواره حاصل تقابل و رقابت های سیاسی سالم است.

این روزها اتهام نشر اکاذیب و تشویش اذهان عمومی برای مدیران استانی تبدیل به یک دستاویز شده تا با طرح دعوی، نشریات و جامعه محدود مطالبه گر را تحت فشار قرار دهند تا از مواضع خود کوتاه آیند. در این میان یک نکته بسیار حائز اهميت است.

مولوی عبدالحميد، امام جمعه مسجد مکی زاهدان در خطبه جمعه خود از محرومیت اهل سنت و عدم آزادی از فعالیت های حزبی سخن گفت. این ادعا در حالی به زبان آورده می شود که مسجد مکی خود عامل برخورد قهری با شکل گیری هر گونه فعالیت مدنی و حزبی توسط قوم بلوچ در زاهدان بوده است. علی‌رغم این‌که چندين اهل سنت بلوچ نمایندگی احزاب سراسری در استان را گرفته اند، اما به نظر می رسد تاکنون هیچ اقدامی برای ثبت حزب نشده است یا حداقل منع قانونی برای اهل سنت وجود ندارد.

سیطره تفکر سیاست سنتی بر فضای استان، یک بن بست سیاسی به وجود آورده و امکان زایش تفکرات نو را گرفته است. سایه سنگین مردان سیاست بدون مدرک تحصیلی سیاسی یا اقتصاد و دانش لازم علم سیاست، به استمرار عقب ماندگی های تاریخی تداوم بخشيده است. در نبود احزاب فعال، رسانه های مستقل و نهادهای مدنی، این مردان قدرت عاری از اندیشه های مدرن در هیبت رهبران مذهبی، بزرگان طوايف و مراکز قدرت سنتی هستند که خط و ربط های سیاسی استان را تعیین کرده و آرای مردمی را به صندوق انتخابات سوق می دهند. بحران در شورای اسلامی شهرهای استان، ناکارامدی نمايندگان مجلس و مردان تاثیرگذار در انتصابات، نمونه بارز در مسیر اشتباه بودن است.

فدراسیون بین‌المللی خبرنگاران می‌گوید که بر اساس یک نظرسنجی، دسترسی به اطلاعات در افغانستان به پایین‌ترین حد رسیده است.

پایگاه خبری و تحلیلی دیار عیار یک‌سال قبل برای تقویت جامعه مدنی سیستان و بلوچستان، جریان سازی، پیگیری و مطالبه مشکلات به صورت رسمی آغاز بکار کرد. یکی از دلایل مهم عقب ماندگی سیستان و بلوچستان از قطار توسعه را می تواند ضعف نهادهای مدنی ذکر کرد، در یک جامعه مدرن، نهادهای مدنی وظیفه گرفتن ایرادات کار دولت، مطالبه گری، نقد سازنده، آگاه سازی مردم و ... را بر عهده دارند، نهادهای مدنی سیستان و بلوچستان در طول چهار دهه گذشته آنقدر قوی نبودند که بتوانند با جریان سازی ایراد کار دولت ها را بگیرند.

آنچه در وضعیت مطالبه گری سیستان مشهود است، سازمان های مردم نهاد به دلایل مختلف هنوز نقش موثری در حل بحران آبی ایفا نکرده اند و آنچه تا کنون صورت گرفته است بیشتر حاصل دغدغه افراد و اشخاص بوده است. حاکمیت استان اگر در حل این گونه مسائل ناتوان است بر حفظ قدرت در بخش دولتی اصرار و پافشاری نکند و اجازه دهد تا با توانمند سازی و توسعه کمی و کیفی نهاد های مدنی مانند سازمان های مردم نهاد شرایط اجتماعی بهبود یابد.