کودتای سوم اسفند 1299ش تیر خلاص به شیوۀ کشورداری موسوم به « ممالک محروسۀ ایران» بود و راه را برای تحقق الگوی «دولت – ملت» در حکومتداری هموار کرد. الگوی سنتی کشورداری ممالک محروسۀ ایران هر چند در اواخر قاجار در حوزه های اجتماعی، فرهنگی و معیشتی دستخوش بحران شد و کارائی اش را از دست داد؛ اما در تنظیم مناسبات دوسویۀ حکومت مرکزی با ایالات و ولایات تابعه تا اندازۀ زیادی موفق بود.

هفته گذشته پس از ورود سیلاب رودخانه هیرمند به مرز سیستان، خبر اعزام هیاتی متشکل از منتفذان طایفه‌ای و مذهبی بلوچ منطقه سیستان به ولایت نیمروز و برگزاری جلسه‌ای میان این هیات و والی نیمروز در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد.

مقاله ذیل به قلم قاسم سیاسر در شانزدهمین شماره ماهنامه زال منتشر شده است.

خلاصه ای از مقالۀ " سیستان و بلوچستان و ضرورت بازگشت از قومیت به فرهنگ" به قلم " قاسم سیاسر" بازنشر می شود. مقالۀ مزبور مرداد ماه 1402 ش در شش مین شمارۀ ماهنامۀ زال منتشر شده است. زال مجله   ای چاپی است؛ اما سایت مجازی هم دارد. نسخه الکترونیکی ۱۴ شمارۀ پیشین ماهنامۀ زال در سایت مجازی این مجلۀ چاپی به نشانی www.Zaalmagazine.ir قابل دسترسی است.

یک فعال سیاسی گفت: با توجه به اهمیت نقش مدیریت عالی در پیشرفت و توسعه ی استان، مدیر غیربومی ملاحظاتی دارد که باید مورد توجه باشد. وقتی مدیر غیربومی به استان می آید از استان شناخت ندارد و تا بخواهد بر اوضاع مسلط شود بخشی از فرصت مدیریتی وی سپری شده و چه بسا در این دوران تصمیماتی بگیرد، اقداماتی بکند و رفتارهایی داشته باشد که بقیه ی دوران مدیریت وی را هم تحت تأثیر قرار دهد که نمونه های متعدد در این زمینه داریم.

به دلیل دستخوش تغییر قرار گرفتن تمامیت ارضی ایران در تاریخ معاصر به دلیل قراردادهای بین المللی و ضعف اقتصادی و نظامی حکومت ها در برابر کشورهای صنعتی و همچنین وجود جمعیت غالب شیعه در کشور، ایران را در شرایطی قرار داده تا در کشورهای همسایه اش عمق استراتژیک قومی و مذهبی داشته باشد. محور این یادداشت بررسی ظرفیت و شرایط عمق استراتژیک ایران در افغانستان و پاکستان است. 

خواجۀ بزرگ شیراز فرموده است: «گذرگاه عافیت تنگ است». ره رستگاری و دستیابی به سعادت دنیوی و اخروی، راهی نیست که هر کس ی بتواند به سلامت از آن گذر کند. این مضمون که حافظ در نهایت زیبایی و دلنشینی به آن اشاره فرموده، در گسترۀ ادب و فرهنگ ما بارها دستمایۀ سرایش شعر قرار گرفته، اما این مصرع وابیات پس از آن خوش به دلم نشسته است. دلیلش شاید این است که میان جامعۀ کنونی ما و زمانۀ حافظ شباهت های شگرفی وجود دارد.

با افزایش حوادث تروریستی در برخی نقاط بلوچستان، فرزندان خطه سیستان در لباس مدافعان امنیت به شهادت می رسند، شاهد واکنش های مختلفی هستیم. واکنش ها و اظهار نظرهایی که علاوه بر وحدت، امنیت استان را نیز به مخاطره می اندازد. وجود برخی اقوام شیعه در میان سیستانی ها و برخی اقوام اهل سنت در میان بلوچ ها با تفکرات منفعت طلبانه باعث شده تا برادری و همسایگی این دو قوم دچار خدشه شود.

رفته رفته باید نسبت به آینده سیستان و بلوچستان به ویزه زاهدان نگران شویم. ترس فعالان اجتماعی و ریش سفیدان از هر گونه وساطت و مردمداری برای حل بحران جاری، استان را به سوی بن بست سیاسی رهنمون می کند.

سیستان و بلوچستان علی‌رغم تلاش های بسیار در ادوار‌ و دولت های مختلف به توسعه نرسید و از قافله پیشرفت عقب ماند. با توجه به ظرفیت های گوناگون در بخش‌های معادن‌، اراضی وسیع، مستعد طیف گسترده ای از محصولات کشاورزی، سرمایه های راکد مالی، نیروی جوان نیازمند اشتغال، وجود آثار ارزشمند تاریخی، وجود جاذبه های گردشگری، همسایگی با دو کشور با بازارهای وسیع و امکان اتصال به آسیای شرقی و مرز آبی که ما را به آب های آزاد وصل می کند و بسیاری از کشورهای اروپایی توسعه یافته آرزوی یکی از آن‌ها را دارند، اما این استان نتوانسته از مواهب آن بهره برد.