سدسازی‌های افغانستان با هدف توسعه کشاورزی، تولید برق و ابزار قراردادن آب در حوزه سیاست و دیپلماسی در حوضه های آبریز هیرمند و هریررود در حال انجام است، متاسفانه برخی از اعضای کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس از سد سازی های افغانستان و پیامدهای آن بی اطلاع هستند!

کمیسار آب هیرمند از سال ۹۶ مطلع بود که بند کمال خان در حال تکمیل است، برای پیشگیری از احداث بند کمال خان چه اقدامی انجام داده است؟ از طرفی برخی از منابع اعلام کردند که سد بخش آباد بر روی فراه رود سال آینده به بهره‌برداری می‌رسد و چند سال است که مسئله احداث این سد و تبعات زیست محیطی آن مطرح است، آیا وزارت نيرو برای پیشگیری از احداث سد بخش آباد برنامه ای دارد؟

عضو کمیسیون کشاورزی و آب مجلس گفت: متاسفانه ضعف دیپلماسی آب وجود دارد اما با توجه به شرایط ویژه سیستان و مشکلات عدیده زیست محیطی و اجتماعی موجود در این منطقه بسیار فاجعه‌بار است. می‌طلبید دیپلماسی آب در برابر مباحثی که با کشور افغانستان داریم فعال‌تر می‌شد، حوزه کمیساریای آب از ابزار فنی استفاده می‌کنند اما در شرایط خاص فعلی نیازمند استفاده از ابزارهای سیاسی و حتی از نگاه من نظامی هستیم، منظور من حمله نظامی که با موازین بین‌المللی همخوانی ندارد، نیست بلکه باید این موضوع به عنوان یک اهرم وجود داشته باشد اما متاسفانه این مقوله به عنوان یک دیپلماسی فعال با طرف افغان در دستور کار مسئولان وزارت خارجه نبوده است.

فرشید عابدی، مدیرمسئول پایگاه خبری و تحلیلی دیار عیار به علت سکوت کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در قبال انفعال دستگاه دیپلماسی در زمینه تامین منافع ملی به ویژه مسئله حقابه رودخانه هیرمند و متعاقب آن به مخاطره افتادن زیست مردم سیستان، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس را در نامه ای سرگشاده مورد خطاب قرار داد.

دکتری تاسیسات آبی با اشاره به اینکه با امکانات موجود کشورمان می توانیم در عرض ۱۵ روز تا یکماه ارتفاع سرریز سد کمال خان را اصلاح کنیم، گفت: در حوزه فراه رود قراردادی نداریم و باید به سمت انعقاد قرارداد برویم، اگر سد بخش آباد بر روی فراه رود احداث شود فاتحه سیستان خوانده است، باید در مورد فراه رود یک بده و بستان داشته باشیم. ما باید کارهای عمرانی و شغل های جایگزین ایجاد کنیم تا طرف افغانستانی از احداث سد بخش آباد صرف نظر کنند.

کارشناس مسائل آبی منطقه با اشاره به اینکه نداشتن ارزیابی زیست محیطی و دارا نبودن مجوزهای لازم از سازمان حفاظت محیط‌زیست از اشکالات پروژه حفر کانال در هامون سابوری است، گفت: این طرح بدون مطالعه جامع آن هم نه براساس اولویت‌های فنی بلکه براساس اولویت‌های اجتماعی با هدف تامین آب شرب اجرا شده است. اگر یکسال آب در سطح تالاب جاری نشود به محض خشک شدن تالاب در تمام سطح خاک هامون سابوری نمک پدیدار می شود و با بادهای موسمی منطقه جابه جا می شود، در این صورت یک بحران فزاینده زیست محیطی خواهیم داشت.

عدم وجود دیپلماسی فعال و مستمر، نداشتن موضع قوی برای گرفتن حقابه هیرمند، عدم انسجام میان دو وزارتخانه نیرو و خارجه و نظاره گر بودن وزارت امورخارجه علل اصلی به نتیجه نرسدن حقوق ایران از رودخانه بین المللی هیرمند محسوب می‌شود.

جمهوری اسلامی ایران می‌تواند با ایجاد منافع برای افغانستان در همبست «آب-انرژی-ترانزیت» افغانستان را ترغیب به انعقاد معاهده‌­ای پایدار و الزام‌آور در خصوص تأمین حقابه هامون‌ها نماید.

فاروق اعظم، مشاور وزیر آب و انرژی افغانستان در توییتی از ساخت سد بخش آباد، بستن بند کمال خان و افتتاح نیروگاه ۱۰۰ مگاواتی سد کجکی خبر داد.

در صورت تکمیل سد بخش آباد و عدم آبگیری هامون صابری، از آنجایی که جهت باد به سمت مناطق مسکونی زابل است، غبار شور از پایین دست به سمت مناطق مسکونی به حرکت در می آید و زیست در مناطق مسکونی را به شدت تحت تأثیر قرار می دهد و موجب از بین رفتن اراضی کشاورزی و فجایع زیست محیطی دیگر خواهد شد.