سفر هیات ایرانی به افغانستان برای بازدید از دهراوود و سنجش میزان آب وارده به سد کجکی در حالی انجام گرفت که از قبل پیش بینی میشد که زمان تعیین شده از سوی طالبان زیرکانه و بر اساس طفره رفتن از دادن حقابه طراحی شده است. اگر چه زمان تعیین شده قبل از سفر هیات ایرانی هم از سوی برخی رسانه های محلی مورد واکاوی و یادآوری قرار گرفته بود و بعد از سفر هم یکی از مقامات استانی سیستان و بلوچستان با حضور در شبکه استانی هامون بر آن صحه گذاشت، اما در هر روی این بازدید بدون هیچ دستاوردی پایان یافت. در حین بازدید از ایستگاه سنجش دهراوود شاهد اظهار نظرهای مختلف و نگران کننده ای از سوی مقامات دو کشور بودیم. 

ديپلماسي به جاي خود محترم. لازم هم هست حتي با دشمن‌ترين دشمنان هم با اين زبان شناخته شده و کاراي بين‌المللي سخن کنيم. بگوئيم و بشنويم و منافع‌مان را حراست کنيم. اما آنچه مثل سوهان بر روح و روان آدم کشيده مي‌شود اين است که برخي‌ها، مي‌خواهند با چند کاسه از کلمات، طهارت بدهند دستاني را که بوي توامان باروت و خون دارند. نمي‌شود به اين راحتي انديشه‌هايي را پاکيزه کرد که به تکفير، خلقي را هيزم آتش مي‌پندارند.

سال‌هاست که مقرر شده دستورالعمل «عزت، حکمت و مصلحت» محور تعاملات سياسي به ويژه در روابط بين‌الملل باشد. بررسي عملکرد ما در تعامل با حکومت خودخوانده طالبان در دو سال حاکميت اين گروه تکفيري – تروريستي بر افغانستان، آيا پاي‌‌بندي‌ ما به اين دستورالعمل را به اثبات مي‌رساند؟

یک منبع آگاه گفت: طرف افغانستانی باید متوجه باشد که اطلاعات ماه‌های کم‌بارش در اختیار طرف ایرانی قرار گرفته است و با شروع سال آبی جدید و شکل‌گیری بارش‌ها باید اطلاعات آب‌سنجی نیمه پربارش سال نیز در نظر گرفته شود. کمترین حد آورد آب در سد کجکی و حتی سدهای ایران مربوط به اواخر تابستان است و این نباید ملاک و مستند همه دوره‌ها قرار گیرد. طالبان تنها به دنبال شنیدن این سخن از طرف ما هستند که افغانستان آب ندارد.

چرا استانداری سیستان و بلوچستان خود را موظف می داند به نوشته ای در روزنامه جمهوری اسلامی پاسخگو بداند، اما در باب پاسخگویی به مطالبات نشريات داخلی و شخص استاندار از هر گونه پاسخگویی و گفت و گوی اختصاصی با نشریات مستقل خودداری می کند؟ ارائه گزارش به روزنامه جمهوري اسلامی بیش از آن‌که پاسخگویی به افکار عمومی استان باشد، پاسخ به افکار عمومی مديران کشوری ست.

حفر کانال در بستر تالاب هامون سابوری که فاقد مطالعه جامع، فاقد ارزیابی زیست محیطی و بدون اخذ مجوز لازم از سازمان حفاظت محیط‌زیست در مسیر یکی از تونل های باد سیستان باعث افزایش چشمگیر گرد و غبار در حوزه سیستان به ویژه شهرستان نیمروز شده، بنابراین توقع می رود دستگاه قضا در راستای حقوق عامه و قانون هوای پاک با عوامل این طرح برخورد قاطع کند.

محسن اسلام زاده، مستند ساز با حضور در برنامه دادخواه، سخنان غیر کارشناسی درباره حقابه، دیوار مرزی، زیر سوال بردن منتقدان وضع موجود و یکی از نمایندگان مجلس استان به زبان آورد که هر کدام جداگانه ظرفیت یک یادداشت مستقل را دارد. سخنان این مستند ساز نه کارشناسانه بود و نه منصفانه. به نظر می آمد قصد تطهیر طالبان و کاهش فشار از روی وزارت نیرو به دلیل کم کاری را دارد.

تایید خشکسالی در افغانستان توسط مقامات ایرانی نشان از عدم درک درست آن ها از معاهده ۱۳۵۱ دارد، پس از بازدید هیات ایرانی از ایستگاه سنجش آب دهراود، برخی از مقامات ایرانی خشکسالی افغانستان را تایید کردند، برخی از حل و فصل پرونده هیرمند و بسته شدن پرونده مناقشه آبی ایران و افغانستان خبر دادند، اما تایید هر کدام از مقامات ابعاد مختلفی را به ذهن متبادر می سازد. در هر صورت مواضع برخی از مقامات مِن جمله معاون اجرایی رییس جمهور و معاون امنیتی و انتظامی استانداری سیستان و بلوچستان نشان از عدم شناخت و درک صحیح از مفاد معاهده ۱۳۵۱ دارد.

امام جمعه شهرستان نیمروز گفت: معاون اجرایی رئیس جمهور اعلام می‌کند که مسئله آب هیرمند حل شده و‌ پرونده آن بسته شده است، این حق مردم است، این مسئله را برای مردمی که روزی تمام زندگیشان به آب هیرمند وابسته بود، تببین کنید، شفاف توضیح دهید که چه قراردای، چه هماهنگی انجام‌شده، بالاخره حقابه هیرمند رهاسازي می‌شود یا نه؟

رودخانه هیرمند در استقرار جوامع انسانی و تمدن سازی شرق فلات ایران نقشی غیر قابل انکار داشته است. بطوریکه در منابع تاریخی سیستان را زاده هیرمند می نامند چنانکه مصر را زاده نیل! شکل گیری تمدن 5000 ساله این منطقه و اوج و حضیض آن متناسب با کم آبی، سیلاب و تغییرات مسیر هیرمند بوده است. این رود خانه در گذشته در جغرافیای فعلی هر دو کشور افغانستان و ایران جاری بوده‌ اما جدایش افغانستان، مناقشات و پس گرفتن دوباره هرات از ایران به موجب معاهده پاریس و خودداری گسترده حاکمیت افغانستان از جاری ساختن رود هیرمند در خاک ایران، مسئله حقابه هیرمند را به یکی از مسائل مهم سیاسی، اجتماعی و زیست‌محیطی دو کشور مبدل ساخت.